Amacımız
ARTI49, okurlarına doğru, güncel, anlaşılır ve güvenilir bilgi sunmayı temel gazetecilik sorumluluklarından biri olarak kabul eder.
Bir haberin doğrulanması için uygulanacak yöntem; haberin konusu, kaynağı, aciliyeti, kamu üzerindeki etkisi ve içerdiği risklere göre değişebilir. Bu nedenle tüm haberlere tek ve değişmez bir doğrulama yöntemi uygulamak yerine, her içeriği kendi şartları içinde değerlendiririz.
Temel yaklaşımımız şudur:
Bir bilginin yayımlanmış, paylaşılmış veya bir kişi tarafından ileri sürülmüş olması, onun doğrulanmış olduğu anlamına gelmez.
ARTI49, haberleri yayımlamadan önce mümkün olan ölçüde kaynağı, bağlamı, tarihi, doğruluğu ve kamu yararını inceler.
1. Kullandığımız haber kaynakları
ARTI49 haber üretiminde farklı kaynak türlerinden yararlanabilir.
Başlıca kaynaklarımız şunlardır:
Resmi kurumlar ve kamu kuruluşları,
Kanunlar, yönetmelikler ve diğer mevzuat metinleri,
Mahkeme kararları ve resmi belgeler,
Polis, savcılık ve belediye açıklamaları,
Bakanlıklar ve kamu kurumlarının duyuruları,
Parlamento kayıtları ve siyasi kurum açıklamaları,
Haber ajansları,
Güvenilir ulusal ve uluslararası medya kuruluşları,
Uzmanlar ve akademisyenler,
Olayın doğrudan tanıkları,
Haberde adı geçen kişi ve kurumlar,
Sivil toplum kuruluşları,
Şirket ve meslek kuruluşlarının açıklamaları,
Bilimsel araştırmalar ve istatistikler,
Sosyal medya paylaşımları,
Okurlardan gelen haber ihbarları,
Fotoğraf, video ve diğer görsel materyaller.
Her kaynak türünün farklı güçlü ve zayıf yönleri bulunduğunu kabul ederiz. Bir kaynağın resmi olması, her durumda eksiksiz veya tarafsız olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde sosyal medyada yer alan bir bilginin doğruluğu da yalnızca çok sayıda paylaşılmış olmasıyla kanıtlanmış sayılmaz.
2. Kaynakların öncelik sırası
Mümkün olan durumlarda birincil kaynaklara ulaşmaya öncelik veririz.
Birincil kaynaklar şunları içerebilir:
Olayı yaşayan veya gören kişiler,
Resmi belge ve kayıtlar,
Mevzuatın asıl metni,
Mahkeme kararı,
Bilimsel araştırmanın kendisi,
Yetkili kurumun doğrudan açıklaması,
Konuşmanın tam kaydı,
Orijinal fotoğraf veya video,
Verinin yayımlandığı resmi istatistik sistemi.
Birincil kaynağa ulaşılamadığı durumlarda güvenilir ikincil kaynaklardan yararlanabiliriz.
İkincil kaynak kullanıldığında, bilginin ilk olarak nerede ortaya çıktığını ve hangi kaynağa dayandığını belirlemeye çalışırız.
Bir haber kuruluşunun başka bir kaynağa dayandırdığı bilgiyi kullanırken, mümkünse zincirin ilk kaynağına ulaşırız.
3. Doğrulama yöntemi nasıl belirlenir?
Doğrulama yöntemi haberin özelliklerine göre değişir.
Editoryal ekip aşağıdaki unsurları dikkate alabilir:
Bilginin kaynağı,
Haberin aciliyeti,
İddianın ciddiyeti,
Kişilik haklarına etkisi,
Kamu güvenliği üzerindeki olası sonuçları,
Bilginin kaç bağımsız kaynak tarafından doğrulandığı,
Resmi açıklama bulunup bulunmadığı,
Belge veya görsel kanıtın mevcut olup olmadığı,
İçeriğin siyasi, hukuki, sağlık veya ekonomik sonuçları,
Bilginin yanlış çıkması halinde oluşabilecek zarar.
Günlük ve düşük riskli bir gelişme ile bir kişiye yönelik ağır suçlama aynı doğrulama sürecine tabi tutulmaz.
Kişilik haklarını, kamu sağlığını, seçimleri, güvenliği veya ekonomik kararları etkileyebilecek haberlerde daha yüksek doğrulama standardı uygulanır.
4. Resmi kurumlar ve belgeler
Resmi kurum açıklamaları önemli haber kaynaklarımız arasındadır.
Ancak resmi açıklamaları da bağlamı içinde değerlendiririz.
Mümkün olduğu durumlarda:
Açıklamanın yayımlandığı resmi internet sayfasını kontrol ederiz.
Belgenin tarihini ve güncelliğini inceleriz.
Açıklamayı yapan makamın yetkili olup olmadığını araştırırız.
Belgenin tam metnine ulaşmaya çalışırız.
Basın açıklamasını ilgili mevzuat veya kararla karşılaştırırız.
Değişikliklerin yürürlük tarihini kontrol ederiz.
Açıklamanın geçici, taslak veya kesin karar olup olmadığını belirtiriz.
Bir yasa tasarısını yürürlüğe girmiş kanun, siyasi açıklamayı alınmış karar veya mahkeme sürecini kesinleşmiş hüküm gibi sunmamaya özen gösteririz.
5. Haber ajansları ve diğer medya kuruluşları
ARTI49, haber ajanslarından ve güvenilir medya kuruluşlarından yararlanabilir.
Bir ajans veya başka bir yayın kuruluşu kaynak olarak kullanıldığında:
Haberin güncelliğini kontrol ederiz.
Bilginin hangi kaynağa dayandığını inceleriz.
Mümkünse asıl açıklamaya veya belgeye ulaşırız.
Özel haberlerde kaynak kuruluşu belirtiriz.
Haberin başka kaynaklarla doğrulanıp doğrulanmadığını araştırırız.
Çeviri sırasında anlam ve bağlamın korunmasına dikkat ederiz.
Başka bir medya kuruluşunda yayımlanan bilgi, yalnızca yayımlanmış olması nedeniyle otomatik olarak doğru kabul edilmez.
Birden fazla haber sitesinin aynı bilgiyi paylaşması da her zaman bağımsız doğrulama anlamına gelmez. Bu sitelerin aynı ajans haberini veya aynı ilk kaynağı kullanmış olabileceğini dikkate alırız.
6. Uzmanlar ve doğrudan tanıklar
Uzman görüşleri, karmaşık konuların anlaşılması ve açıklanması için önemli olabilir.
Bir kişinin uzman olarak kullanılmasında mümkün olduğu ölçüde:
Eğitim ve mesleki geçmişi,
Konuyla ilgili uzmanlık alanı,
Çalıştığı kurum,
Konuyla kişisel veya ticari bağlantısı,
Olası çıkar çatışmaları
değerlendirilir.
Uzman görüşünü kanıtlanmış gerçek olarak değil, ilgili kişinin bilgi ve değerlendirmesi olarak sunarız.
Doğrudan tanıkların anlatımları da önemli bir haber kaynağı olabilir. Ancak insan hafızasının yanılabileceğini ve olayların farklı kişiler tarafından farklı algılanabileceğini kabul ederiz.
Tanık anlatımlarını mümkün olduğu ölçüde:
Başka tanıklarla,
Fotoğraf ve videolarla,
Resmi kayıtlarla,
Zaman ve konum bilgileriyle,
Olayla ilgili diğer verilerle
karşılaştırırız.
7. Sosyal medya paylaşımları
Sosyal medya, haber kaynağı ve haber ihbarı bakımından önemli bir alan olabilir.
Ancak sosyal medyada yayımlanan içerikleri doğrudan doğrulanmış bilgi olarak kabul etmeyiz.
Bir sosyal medya paylaşımını değerlendirirken mümkün olduğu ölçüde:
Hesabın gerçek olup olmadığını,
Hesabın daha önceki paylaşımlarını,
Paylaşım tarihini,
İçeriğin ilk kez nerede yayımlandığını,
Görsel veya videonun eski olup olmadığını,
Paylaşımın hangi konumda yapıldığını,
İçeriğin bağlamından koparılıp koparılmadığını,
Başka kaynakların aynı olayı doğrulayıp doğrulamadığını
inceleriz.
Parodi hesapları, sahte profiller, taklit hesaplar ve doğrulanmamış kullanıcı paylaşımları konusunda özel dikkat gösteririz.
Bir paylaşımın çok sayıda beğeni, yorum veya görüntülenme alması doğruluğunu kanıtlamaz.
8. Okur ihbarları
Okurlarımızdan gelen haber ihbarlarını değerli bir gazetecilik kaynağı olarak görürüz.
Okur ihbarları:
Yeni bir olayın öğrenilmesine,
Yerel sorunların görünür hale gelmesine,
Resmi açıklamalardaki eksiklerin fark edilmesine,
Toplumsal sorunların araştırılmasına,
Görsel veya belgelere ulaşılmasına
katkı sağlayabilir.
Ancak okurdan gelen bir ihbar doğrudan yayımlanmaz.
İhbarın niteliğine göre:
İhbarı gönderen kişiyle iletişim kurabiliriz.
Ek bilgi ve belge isteyebiliriz.
İlgili kurumlara soru yöneltebiliriz.
İddiayı bağımsız kaynaklarla karşılaştırabiliriz.
Fotoğraf ve videoların kaynağını inceleyebiliriz.
İhbar sahibinin olayla bağlantısını değerlendirebiliriz.
Kimliği belirsiz veya doğrulanamayan ihbarlar, tek başına ciddi suçlamaların yayımlanması için yeterli kabul edilmez.
9. İsimsiz ve gizli kaynaklar
Bazı durumlarda haber kaynağının kimliğinin açıklanması kaynağın güvenliğini, işini, özel hayatını veya hukuki durumunu tehlikeye atabilir.
Kamu yararı bulunması halinde kaynağın kimliğini gizli tutabiliriz.
İsimsiz kaynak kullanımında mümkün olduğu ölçüde:
Kaynağın kimliği editoryal ekip tarafından bilinir.
Kaynağın bilgiye nasıl ulaştığı değerlendirilir.
Kaynağın olası amacı ve çıkarları incelenir.
Bilgi ek kaynaklarla doğrulanmaya çalışılır.
Okura kaynağın neden isimsiz kaldığı hakkında uygun ölçüde bilgi verilir.
İsimsiz bir kaynağın verdiği bilgi, özellikle ağır suçlamalar içeriyorsa, mümkün olan ölçüde belge veya başka bağımsız kaynaklarla desteklenir.
Kaynağın gizli tutulması, kaynağın tüm iddialarının doğru kabul edildiği anlamına gelmez.
10. İddialar ve ilgili tarafın görüşü
Bir kişi veya kurum hakkında ciddi bir iddia yayımlanacaksa, mümkün olduğu ölçüde ilgili tarafa cevap verme imkanı tanırız.
İlgili tarafa:
İddianın özü,
Yanıt istenen konular,
Makul bir yanıt süresi,
İletişim kanalı
bildirilebilir.
Yanıt verilmemesi, iddiaların otomatik olarak doğru olduğu anlamına gelmez.
İlgili tarafın cevap vermemesi veya açıklama yapmayı reddetmesi halinde bu durum haberde belirtilebilir.
Acil haberlerde veya ilgili tarafa ulaşılamadığı durumlarda haber yayımlandıktan sonra gelen açıklama içeriğe eklenebilir.
11. Belge doğrulama
Haberlerde kullanılan belgelerin gerçekliğini ve bağlamını mümkün olduğu ölçüde kontrol ederiz.
Belge incelemesinde şu unsurlar değerlendirilebilir:
Belgenin kaynağı,
Belgeyi düzenleyen kurum veya kişi,
Tarih ve sayı bilgileri,
İmza ve mühürler,
Belgenin tam olup olmadığı,
Sayfaların eksik olup olmadığı,
Metnin değiştirilip değiştirilmediği,
Belgenin güncel olup olmadığı,
Başka resmi kayıtlarla uyumu.
Ekran görüntüsü veya fotoğraf şeklinde gönderilen belgelerin tamamını ve asıl kaynağını istemeye çalışırız.
Bir belgenin gerçek olması, belgede yer alan tüm iddiaların doğru olduğu anlamına gelmeyebilir. Belgenin hangi amaçla ve hangi bağlamda hazırlandığını ayrıca değerlendiririz.
12. Fotoğraf ve video doğrulama
Görsel içeriklerin gerçekliğini ve olayla ilişkisini kontrol etmeye çalışırız.
Bir fotoğraf veya videoyu değerlendirirken:
İlk yayımlandığı kaynağı,
Çekim tarihini,
Olası çekim yerini,
Hava durumu ve çevresel ayrıntıları,
Bina, tabela ve yol işaretlerini,
Görüntünün daha önce kullanılıp kullanılmadığını,
Kesilip kesilmediğini,
Hızlandırma veya yavaşlatma yapılıp yapılmadığını,
Ses ve görüntünün aynı kayda ait olup olmadığını,
Yapay zeka ile üretilmiş veya değiştirilmiş olma ihtimalini
inceleyebiliriz.
Eski bir görseli yeni bir olayın görüntüsü gibi sunmayız.
Arşiv veya temsili görsel kullandığımızda bunu uygun şekilde belirtiriz.
Yapay zeka ile oluşturulan veya önemli ölçüde değiştirilen görselleri, Yapay Zeka Kullanım Politikamız doğrultusunda etiketleriz.
13. Tarih, sayı ve istatistik kontrolü
Haberlerde geçen tarih, sayı, oran ve istatistikleri mümkün olduğu ölçüde asıl kaynaklarıyla karşılaştırırız.
İstatistik kullanımında:
Verinin hangi döneme ait olduğunu,
Hangi kurum tarafından yayımlandığını,
Örneklem büyüklüğünü,
Kullanılan ölçüm yöntemini,
Önceki verilerle karşılaştırılabilir olup olmadığını,
Tahmin ile kesin veri arasındaki farkı,
Yüzde ile yüzde puan arasındaki ayrımı
dikkate alırız.
Tek bir sayıyı bağlamından kopararak yanıltıcı sonuç çıkarmamaya çalışırız.
Grafik ve tabloların ölçeğinin okuru yanıltmamasına dikkat ederiz.
14. Çeviri ve yabancı dildeki kaynaklar
ARTI49, Almanca başta olmak üzere farklı dillerdeki kaynaklardan yararlanabilir.
Çeviri sırasında:
Metnin temel anlamını koruruz.
Doğrudan alıntıları mümkün olduğu ölçüde asıl metinle karşılaştırırız.
Hukuki ve teknik kavramları bağlama uygun çeviririz.
Bir kavramın Türkçede tam karşılığı bulunmadığında açıklama ekleyebiliriz.
Başlığın veya alıntının anlamını güçlendirecek ya da zayıflatacak değişikliklerden kaçınırız.
Otomatik çeviri araçlarından yararlanılması halinde metin insan kontrolünden geçirilir.
Bir kelimenin farklı anlamlara gelebileceği durumlarda, metnin genel bağlamı ve ilgili ülkenin kurum yapısı dikkate alınır.
15. Son dakika haberleri
Son dakika gelişmelerinde bilgi akışı hızlı ve eksik olabilir.
Bu tür haberlerde:
Bilginin henüz gelişmekte olduğunu belirtiriz.
Kesinleşmeyen ayrıntıları kesin bilgi gibi sunmayız.
İlk bilgilerin değişebileceğini okura açıklarız.
Yeni bilgiler geldikçe haberi güncelleriz.
Önemli değişikliklerde güncelleme notu ekleyebiliriz.
Eski veya yanlış bilgilerin sosyal medya paylaşımlarında kalmaması için gerekli düzeltmeleri yapmaya çalışırız.
Hızlı yayımlama baskısının doğruluk sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını kabul ederiz.
16. Sağlık, hukuk ve finans haberleri
Sağlık, hukuk, vergi, sosyal haklar, emeklilik ve finans konularındaki yanlış bilgilerin okurlar üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceğinin farkındayız.
Bu alanlardaki haberlerde mümkün olduğu ölçüde:
Resmi kurum açıklamalarına,
Yürürlükteki mevzuata,
Yetkili uzmanlara,
Güncel tarih ve tutarlara,
Uygulamanın yürürlük tarihine
başvururuz.
Genel bilgilendirme amacı taşıyan haberlerin kişiye özel hukuki, tıbbi veya mali danışmanlık yerine geçmediğini gerekli durumlarda belirtiriz.
Önemli kararların yalnızca bir haber metnine dayanılarak verilmemesini, ilgili resmi makam veya uzmanla görüşülmesini önerebiliriz.
17. Siyasi haberler ve seçimler
Siyasi haberlerde açıklamaları kaynağı ve bağlamıyla birlikte aktarmaya çalışırız.
Bir siyasetçinin, partinin veya kamu görevlisinin açıklamasını haberleştirirken mümkün olduğu ölçüde:
Konuşmanın tam kaydını,
Açıklamanın tarihini,
Sözlerin hangi bağlamda söylendiğini,
İlgili resmi karar veya belgeyi,
Karşı görüşleri,
Doğrulanabilir olgusal iddiaları
inceleriz.
Seçim anketlerinde araştırmayı yapan kuruluşu, saha tarihini, örneklem büyüklüğünü ve hata payını mümkün olduğu ölçüde belirtiriz.
Sosyal medyada yayılan seçim sonuçlarını resmi veya güvenilir kaynaklarla doğrulanmadan kesin sonuç gibi yayımlamayız.
18. Yapay zeka araçlarının kullanımı
Yapay zeka araçları araştırma, veri inceleme, metin düzenleme ve başlık önerisi gibi alanlarda yardımcı araç olarak kullanılabilir.
Ancak yapay zeka sistemleri haber kaynağı olarak kabul edilmez.
Yapay zeka tarafından sunulan:
Bilgiler,
Kaynak isimleri,
İnternet bağlantıları,
Alıntılar,
İstatistikler,
Tarihler,
Kişi ve kurum adları
bağımsız olarak kontrol edilir.
Yapay zeka tarafından oluşturulan bilgi, doğrulanmadan habere eklenmez.
Yapay zeka kullanımına ilişkin ayrıntılı kurallarımız Yapay Zeka Kullanım Politikası sayfamızda açıklanır.
19. Kaynak gösterme
Okurların haberin dayandığı bilgileri değerlendirebilmesini önemseriz.
Mümkün olduğu ölçüde:
Kurumun veya kaynağın adını belirtiriz.
Resmi belgeye veya açıklamaya bağlantı veririz.
Başka bir medya kuruluşunun özel haberini kaynak olarak gösteririz.
İstatistiğin hangi kurum ve döneme ait olduğunu açıklarız.
Görselin kaynağını belirtiriz.
Haber ajansı içeriğini uygun şekilde işaretleriz.
Kaynak gizliliği, kişisel verilerin korunması, telif hakları, güvenlik veya hukuki sınırlamalar nedeniyle bazı kaynaklar açık biçimde gösterilmeyebilir.
20. Kesin olmayan bilgiler
Bazı durumlarda bir bilgi kamu yararı taşımasına rağmen tüm ayrıntıları bağımsız olarak doğrulanamayabilir.
Bu tür bilgileri yayımlamanın gerekli olduğuna karar verilirse, doğrulama düzeyini okura açıkça belirtiriz.
Aşağıdaki ifadeler duruma göre kullanılabilir:
İlk bilgilere göre,
Yetkililerin açıklamasına göre,
İddiaya göre,
Bağımsız olarak doğrulanamadı,
Resmi açıklama bekleniyor,
Gelişmeler takip ediliyor,
Bilgi henüz kesinleşmedi.
Belirsizliği gizlemek yerine açıkça göstermeyi tercih ederiz.
21. Hatalar ve düzeltmeler
Tüm kontrollerimize rağmen bir içerikte hata oluşabilir.
Önemli bir maddi hata tespit edildiğinde:
Haber yeniden incelenir.
Kaynaklar tekrar kontrol edilir.
Yanlış bilgi düzeltilir.
Gerekli durumlarda habere düzeltme notu eklenir.
Sonraki gelişmeler habere dahil edilebilir.
Hatanın sosyal medya paylaşımlarını etkileyip etkilemediği değerlendirilir.
Okurlardan ve ilgili taraflardan gelen düzeltme talepleri her olay için ayrı değerlendirilir.
Düzeltme, cevap ve karşı açıklama süreçleri Düzeltme, Cevap ve Karşı Açıklama Politikamızda ayrıntılı olarak açıklanır.
22. Doğrulanamayan içeriklerin yayımlanmaması
Bir bilginin kamu yararı taşıması, o bilginin doğrulama yapılmadan yayımlanmasını haklı kılmaz.
Aşağıdaki durumlarda içeriği yayımlamamayı veya ek doğrulama yapmayı tercih edebiliriz:
Kaynağın güvenilirliği belirlenemiyorsa,
Ağır bir suçlama tek kaynağa dayanıyorsa,
Belgenin gerçekliği kontrol edilemiyorsa,
Görselin olayla ilişkisi doğrulanamıyorsa,
İddia kişilik hakları açısından ağır sonuçlar doğuruyorsa,
Bilginin yayımlanması kamu güvenliğini tehlikeye atabilecekse,
Kaynağın amacı açıkça manipülasyon veya kişisel zarar verme ise.
Bir haberi ilk yayımlayan kuruluş olmak yerine, doğru ve sorumlu biçimde yayımlamayı öncelikli görürüz.
23. Editoryal karar ve sorumluluk
Kaynakların güvenilirliği ve doğrulama düzeyi, editoryal ekip tarafından değerlendirilir.
Bir haberin:
Yayımlanmasına,
Ertelenmesine,
Ek kaynak istenmesine,
Güncellenmesine,
Düzeltilmesine,
Yayından kaldırılmasına
ilişkin kararlar insan editörler tarafından verilir.
Kaynak, ajans, uzman, okur veya yapay zeka aracı tarafından sağlanan bilgi için nihai editoryal sorumluluk ARTI49'a aittir.
24. Politikanın güncellenmesi
Haber üretim yöntemleri, dijital doğrulama araçları ve medya teknolojileri zaman içinde değişebilir.
ARTI49 bu politikayı:
Yeni doğrulama yöntemleri,
Teknolojik gelişmeler,
Editoryal ihtiyaçlar,
Hukuki düzenlemeler,
Okur geri bildirimleri,
Gazetecilik standartlarındaki değişiklikler
doğrultusunda güncelleyebilir.
Önemli değişikliklerde sayfanın son güncelleme tarihi yenilenir.
İletişim
Haber kaynaklarımız, doğrulama yöntemlerimiz veya yayımlanan bir içeriğin doğruluğu hakkında bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Haber ihbarları, belge ve görseller:
E-posta: [email protected]
Bir düzeltme talebinde bulunurken mümkünse şu bilgileri gönderiniz:
İlgili haberin bağlantısı,
Hatalı olduğu düşünülen bölüm,
Doğru bilgi,
Destekleyici belge veya kaynak,
İletişim bilgileriniz.
Yayıncı: GÜN-MEDIA GmbH
İçerikten sorumlu kişi: Osman Gün
Adres: Am Dornbusch 6, 64390 Erzhausen, Almanya
Telefon: +49 (0) 6150 98 03 05
Son güncelleme: 4 Ağustos 2026