Bürgergeld alan kişiye formu doldurmadığı için yüzde 30 kesinti

Almanya’da bir vatandaşlık parası (Bürgergeld) alıcısı, Jobcenter’ın talep ettiği bir formu doldurmayı reddettiği için sosyal yardımının yüzde 30’unu kaybetti. Karlsruhe Sosyal Mahkemesi’nin kararı, resmi makamlarla iş birliği yapılmamasının hangi sonuçları doğurabileceğini bir kez daha gündeme taşıdı.

Karlsruhe’de görülen davada, 1978 doğumlu bir yardım alıcısının aylık temel ödemesi 502 Euro olarak belirlenmişti. Kira ödemediği ve ailesiyle birlikte yaşadığı için yalnızca temel ihtiyaç ödeneğinden yararlanıyordu.

Sağlık durumu nedeniyle belge talep edildi

Jobcenter, Mayıs 2023’te kişiden bir sağlık durum anketini doldurmasını ve doktorların bilgi paylaşabilmesine yönelik gizlilik muafiyeti belgesini imzalamasını istedi. Yardım alıcısı ise bu talebi geri çevirdi. Gerekçe olarak söz konusu formun gönüllü olduğunu ve her seferinde aynı bilgileri verdiğini ileri sürdü.

Ancak kurum, talebin rastgele yapılmadığını savundu. Yardım alıcısı Ekim 2022’de yazılı olarak sağlık durumunun düzelmeyeceğini bildirmişti. Bunun üzerine Jobcenter, kişinin çalışma kapasitesinin güncel durumunu değerlendirebilmek için yeni tıbbi belgeler istedi. Kuruma göre eski sağlık raporları artık yeterli değildi.

Yetkililer, belgelerin teslim edilmesi için 26 Mayıs 2023’e kadar süre tanıdı ve iş birliği yapılmaması halinde ödemelerde yüzde 30 kesinti uygulanacağını yazılı olarak bildirdi.

Mahkeme Jobcenter’ı haklı buldu

Belirlenen süre içinde istenen evraklar sunulmayınca yardım alıcısının ödemesinde aylık 150,60 Euro kesinti yapıldı. Karara karşı dava açıldı ancak Karlsruhe Sosyal Mahkemesi 11 Nisan 2024 tarihli kararında kesintinin hukuka uygun olduğuna hükmetti.

Mahkeme, Sosyal Güvenlik Kanunu’nun ilgili maddesine dayanarak, olayın aydınlatılmasını ciddi biçimde zorlaştıran durumlarda sosyal yardımların kısmen geri çekilebileceğini belirtti. Hakimler, gizlilik muafiyeti belgesi gibi bazı belgelerin teknik olarak gönüllü kabul edilmesinin, iş birliği yükümlülüğünü tamamen ortadan kaldırmadığını vurguladı.

Veri koruma itirazı da kabul edilmedi

Davacı taraf, kişisel sağlık bilgilerinin korunmasıyla ilgili çekincelerini de mahkemeye taşıdı. Ancak mahkeme bu itirazı yerinde bulmadı.

Kararda, Jobcenter’ın tıbbi belgelerin kapalı zarf içinde doğrudan sağlık birimine gönderilebileceğini teklif ettiği belirtildi. Böylece dosyadan sorumlu memurların teşhis bilgilerine erişemeyeceği ifade edildi.

Kesinti süre sınırı olmadan devam edebiliyor

Mahkemenin dikkat çektiği bir diğer nokta ise uygulanan kesintinin klasik bir yaptırım niteliği taşımaması oldu. İlgili yasal düzenleme kapsamında yapılan ödeme azaltımı belirli bir sürenin sonunda kendiliğinden sona ermiyor.

İş birliği eksikliği sürdüğü müddetçe kesinti de devam edebiliyor. Eksik belgelerin daha sonra teslim edilmesi halinde ise dosyanın yeniden değerlendirilmesi talep edilebiliyor. Daha önce kesilen tutarların geriye dönük olarak ödenip ödenmeyeceği konusunda son karar yetkisi Jobcenter’da bulunuyor.

Uzmanlar ayrıca, yardım kesintisi uygulanabilmesi için kurumun önceden yazılı uyarı yapması ve makul bir süre tanıması gerektiğini hatırlatıyor. Bu bilgilendirme yapılmamışsa kararın itiraz konusu olabileceği belirtiliyor. Veri koruma endişesi taşıyan kişilerin ise itirazlarını somut gerekçelerle sunmaları ve belgelerin doğrudan sağlık servisine gönderilmesi gibi alternatif yöntemler önermeleri tavsiye ediliyor.