AB'den WhatsApp kararı: Özel sohbetlerin taranmasının önü açıldı

Avrupa Parlamentosu, özel mesajlaşmalarda çocuk istismarı materyallerinin tespitine yönelik tartışmalı düzenleme konusunda yeni bir adım attı. Yapılan oylamada, özel sohbetlerin belirli koşullarda taranmasına imkan tanıyan geçici istisnanın sürdürülmesi prensipte kabul edildi. Ancak parlamenterler, önerilen metinde değişiklik yapılmasını da istedi. Böylece yasa süreci devam edecek.

Daha önce Avrupa Parlamentosu'nda çoğunluk bu düzenlemeye karşı çıkmıştı. Ancak Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola'nın alışılmadık bir girişimiyle konu yeniden gündeme alındı. Geçici düzenlemenin Nisan 2028'e kadar yürürlükte kalması öngörülüyor. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için Avrupa Komisyonu'nun parlamentonun değişiklik önerilerine görüş vermesi ve ardından üye ülkelerin oluşturduğu Konseyin nihai onayı gerekiyor.

Mesajlaşma uygulamaları ile teknoloji şirketlerinin çocuk istismarı materyalleriyle mücadele amacıyla özel sohbetleri tarayabilmesi için katı Avrupa Birliği veri koruma kurallarından özel bir muafiyet tanınması planlanıyor. Bu istisna daha önce de uygulanıyordu ancak Avrupa Parlamentosu'nun aynı haliyle uzatılmasını kabul etmemesi nedeniyle nisan ayında sona ermişti.

Şifreleme tartışması

Taslak düzenleme, WhatsApp, Signal ve benzeri uygulamalarda standart hale gelen uçtan uca şifrelemenin kırılmasına açıkça izin vermiyor. Buna karşın üye ülkelerin önerisi, kullanıcıların cihazlarında otomatik tarama yapılabilmesini öngörüyor.

Uzmanların "Client-Side Scanning" olarak adlandırdığı yöntemde, akıllı telefon veya bilgisayardaki yazılım; mesaj, fotoğraf ve videoları henüz şifrelenip gönderilmeden önce inceliyor. Avrupa Parlamentosu ise bu yaklaşımın büyük bölümüne karşı çıkıyor ve şifrelenme aşamasındaki içeriklerin de dokunulmadan kalmasını talep ediyor.

Kurallara göre teknoloji şirketlerinin tespit ettikleri şüpheli içerikleri yetkililere bildirmeden önce, sistemin hata yapıp yapmadığının bir kişi tarafından doğrulanması zorunlu olacak.

Önce reddedildi, sonra yeniden gündeme geldi

Mart ayı başında Avrupa Parlamentosu'ndaki çoğunluk, kontrollerin yalnızca somut şüphe bulunan durumlarda yapılabilmesini savunmuştu. Üye ülkelerin oluşturduğu Konsey ise bu sınırlamaları kabul etmediği için iki kurum arasındaki müzakereler sonuçsuz kalmıştı.

Mart sonunda parlamentodaki çoğunluk, istisnanın koşulsuz uzatılmasına yeniden karşı çıktı. Bunun ardından geçici düzenleme sona erdi ve çevrim içi platformların çocuk istismarı materyallerini aramasına imkan tanıyan hukuki dayanak ortadan kalktı. Bu durum soruşturma makamları, bazı çocuk hakları savunucuları ve siyasetçiler tarafından eleştirildi. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, bunu "Çocuklarımızın korunması açısından ağır bir geri adım" olarak değerlendirdi.

Hızlandırılmış süreç tepki çekti

Son dönemde asıl gündem, geçici düzenlemenin yerine geçecek kalıcı çözüm üzerindeki görüşmelerdi. Ancak haziran ortasında Roberta Metsola, AB Zirvesi sırasında geçici çözüm konusunda yeniden siyasi uzlaşma sağlanması için girişimde bulundu. Bunun ardından AB ülkeleri istisnanın uzatılmasını yeniden resmen destekledi ve Avrupa Parlamentosu'nun üçüncü kez oylama yapmasının önü açıldı.

Avrupa Halk Partisi, yaz tatili öncesinde oylamanın yapılabilmesi için hızlandırılmış prosedür talep etti. Bu yöntem parlamentoda alışılmışın dışında görülürken, farklı siyasi gruplardan sert eleştiriler geldi.

AfD milletvekili Mary Khan süreci "demokratik bir skandal" olarak nitelendirdi. Yeşiller Grubu ise bunun usuldeki bir boşluğun kötüye kullanılması anlamına geldiğini savundu.

Oylamanın sonucu

Oylamada toplam 592 milletvekili geçici düzenlemenin uzatılmasının reddedilmesi önerisini değerlendirdi. 276 milletvekili uzatmanın durdurulmasını desteklerken, 286 milletvekili buna karşı oy verdi, 30 milletvekili ise çekimser kaldı. Avrupa Parlamentosu'nda şu anda toplam 719 milletvekili bulunuyor.

Avrupa Birliği, çevrim içi platformların çocuk istismarı materyalleriyle mücadelede hangi adımları atabileceğini veya hangi yükümlülüklere sahip olacağını belirleyecek kalıcı bir düzenleme üzerinde çalışmalarını sürdürüyor. Ancak Avrupa Parlamentosu ile üye ülkelerin oluşturduğu Konsey arasındaki yasa görüşmeleri devam ediyor. Yeni kurallar ancak iki kurumun ortak bir metinde uzlaşması halinde yürürlüğe girecek.