Almanya’dan kesin dönüşte prim iadesi
OKTAN ERDİKMEN - Almanya'da yaşayan Türklerin büyük çoğunluğu, bir gün memlekete kesin dönüş yapmayı hayal ediyor.
Peki yıllarca Almanya’da çalışmış ve emeklilik kasasına prim ödemiş olan bir kişi, Türkiye’ye dönmek isterse ödediği bu paraları geri alabilir mi?
Bu sorunun yanıtı Alman Sosyal Yasası’nın 6/210 maddesinde net olarak ifade ediliyor.
Eğer bir kişi Türk vatandaşıysa (çifte vatandaşlar ve Alman vatandaşları kapsam dışında) belirli şartları yerine getirdiği takdirde, işçi olarak kasaya ödediği paranın tamamını geri alabilir.
Ancak iş verenin ödediği emeklilik primleri geri ödenmiyor. Bu konuda açılmış çok sayıda dava var. Son olarak, bir dava, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne götürüldü ve oradan gelecek karar bekleniyor. İş veren primlerinin geri ödenmemesine sebep olarak da, kişinin yıllarca Alman Emeklilik Kasası’nın koruması altında (kaza, ölüm gibi durumlara karşı) çalışmış olması gösteriliyor. Aynı şekilde, varsa işsizlik dönemlerinde İş Ajansı tarafından ödenen primler de iade edilmiyor.
Peki söz konusu olan şartlar neler?
Öncelikle kişinin Türkiye’ye kesin dönüş yapması ve sigorta yaptırma yükümlülüğü altında bulunmaması, aynı şekilde isteğe bağlı sigorta yaptırma hakkının da olmaması gerekiyor. Avrupa Birliği ve Alman vatandaşları (çifte vatandaşlar dahil) bu nedenle kapsam dışında kalıyor. Bunun dışında 'Almanya’dan Türkiye’ye kesin dönüş yapmak isteyen vatandaş, başvurusunu yaptıktan sonra en az 24 ay hiçbir yerde çalışamaz' şartı var.
Almanya’da sigorta primleri, kişinin özel durumuna değişmekle birlikte, maaşın ortalama yüzde 20’si esas alınarak hesaplanıyor. Bu primlerin yarısını, yani sadece işçinin ödediği kısmı hesaplayarak, ne kadar para alınabileceğini tahmin edebilirsiniz. Örneğin, 2200 avro brüt maaş alan ve kendisi için aylık 450 avro sosyal güvenlik primi ödenen bir kişi, bunun yarısı olan 225 avrodan hesaplandığında, 20 sene için 45 bin avro prim iadesi alabilir.
Emeklilik uzmanları tavsiye etmiyor
Uzun yıllar çalışanlar için, bu paralar her ne kadar on binlerce avroyla ifade edilse de, emeklilik uzmanları prim iadesi almayı kesinlikle tavsiye etmiyorlar. Çünkü Almanya ile Türkiye arasında imzalanan sosyal güvenlik sözleşmelerine göre, çalışma süreleri birleştirilebiliyor. Ayrıca emeklilik yaşına gelindiğinde, Türkiye’de olunsa bile, Almanya’dan kısmi veya çalışma süresine göre tam emekli maaşı alınabilir. Prim iadesi, sadece işçi ödemeleri için geçerli olduğundan, alınan para kadar bir miktardan da vazgeçilmiş oluyor.
Öte yandan, kişi Almanya’dan borçlu ayrılıyorsa, alacağı paradan borçların düşülmesi ve eşinden boşandıysa aynı şekilde primlerin yarısının daha kesilmesi gibi durumlar söz konusu olabiliyor.
Not: Bu yazıda belirtilen ifadeler genel bilgi amaçlı olup, herkesin emeklilik durumu kendi şartlarına göre farklılıklar göstermektedir. Yazı, tavsiye veya danışmanlık niteliğinde değildir. Bu nedenle emeklilik konusunda işlem yapmadan önce uzmanlardan bilgi almanızı öneririz.
Almanya’daki Sosyal Güvenlik Ataşelikleri adres ve telefon bilgileri için lütfen tıklayınız.
Oktan Erdikmen’in diğer yazılarını okumak için lütfen tıklayınız.
