İleri yaşta kas yapmak genleri etkiliyor

İlerleyen yaşla birlikte kas kütlesinde görülen azalma, uzun süredir bilim dünyasının gündeminde. Direnç egzersizlerinin bu süreci yavaşlatabildiği biliniyor. Ancak 70 yaş sonrasında yapılan antrenmanların hücresel düzeyde bir etkisi olup olmadığı sorusu net değildi. 2025 yılında yayımlanan bir araştırma, bu konuda dikkat çekici bulgular ortaya koydu. Çalışmaya göre, 12 haftalık kuvvet antrenmanı yaşlı erkeklerin kas hücrelerindeki bazı gen aktivite örüntülerini değiştirdi. Bulgular, kas dokusunun ileri yaşta da uyum sağlama kapasitesini koruyabileceğine işaret ediyor.

ABD’li araştırmacılar, sekizi genç (ortalama 24 yaş), onu ileri yaşta (ortalama 72 yaş) olmak üzere toplam 18 sağlıklı erkek üzerinde inceleme yaptı. Katılımcıların tamamı 12 hafta süren, giderek zorlaşan bir kuvvet programına katıldı. Verilerin iki benzer ancak tamamen aynı olmayan antrenman çalışmasından elde edildiği bilgisi de paylaşıldı.

Kas biyopsileriyle gen aktivitesi incelendi

Yaşlı katılımcılar haftada üç gün, yaklaşık 60 dakika süren ve uzman gözetiminde gerçekleştirilen antrenmanlara katıldı. On dakikalık ısınmanın ardından bench press, leg press ve lat çekiş gibi hareketlerin de bulunduğu toplam 10 egzersiz yapıldı. Bacak, kol ve gövde kaslarına yönelik makineler kullanıldı. Programın başlangıcında maksimum gücün yüzde 60’ı ile 15 tekrarlı üç set uygulanırken, ilerleyen haftalarda yüzde 70 yükle 10 tekrarlı üç sete geçildi. Egzersizler kas tükenişine yakın noktaya kadar sürdürüldü ve ağırlıklar düzenli olarak artırıldı. Her antrenman, 10 dakikalık esneme bölümüyle tamamlandı.

Araştırmacılar, program başlamadan önce ve son antrenmandan 72 saat sonra katılımcıların uyluk yan kasından örnekler aldı. İnceleme, kas dokusundaki aktif mRNA’ların tümünü kapsayan “transkriptom” düzeyinde yapıldı. mRNA’lar, hücre içinde protein üretimi için gerekli genetik talimatları taşıyan moleküller olarak biliniyor.

Yaşlanmayla ilişkili sinyallerde azalma

Çalışmanın en dikkat çekici sonucu, yaşlı grupta antrenman sonrasında bazı gen aktivite işaretlerinin azalması oldu. Özellikle genetik analizlerde ATF4 stres yanıtı ve hücresel yaşlanma olarak tanımlanan senesens ile bağlantılı mRNA örüntülerinde düşüş gözlendi. Senesens, hücrelerin bölünme yeteneğini kaybettiği ve iltihapla ilişkili sinyaller yaydığı bir durum olarak tanımlanıyor.

Araştırma ekibi, bulguları temkinli bir dille değerlendirdi ve yaşla bağlantılı gen aktivitesi imzalarında bir zayıflama görüldüğünü ifade etti. Ancak doğrudan bir “gençleşme” tespiti yapılmadığının altı çizildi. İncelenen unsur, hücrelerin biyolojik yaşı ya da gerçek işlev kapasitesi değil, gen aktivitesindeki değişimlerdi.

Kas kütlesi ve mitokondri bağlantısı

Deney sonunda yaşlı katılımcıların yağsız vücut kütlesinde artış ve güç kazanımı kaydedildi. Ayrıca yağsız kütle artışı daha belirgin olan kişilerde, mitokondri işlevleriyle ilişkili mRNA’ların aktivitesinde yükselme eğilimi görüldü. Mitokondriler, hücrenin enerji üretiminden sorumlu yapıları olarak biliniyor.

Bununla birlikte araştırmacılar, bu bulguların istatistiksel ilişki düzeyinde olduğunu vurguladı. Çalışma, kuvvet antrenmanının doğrudan mitokondrileri iyileştirdiğini ya da bu gen değişimlerinin kas artışına neden olduğunu kanıtlamıyor.

Bulguların sınırları ne söylüyor

Araştırma küçük ölçekliydi ve yalnızca sağlıklı erkekleri kapsadı; kadınlar çalışmaya dahil edilmedi. Ayrıca mitokondrilerin işlevi ya da yaşlanmış hücre sayısı doğrudan ölçülmedi. Bu nedenle uzun vadeli sağlık etkilerine ilişkin kesin yargılara varmak mümkün değil.

Buna rağmen elde edilen veriler, 70 yaş üzerindeki bireylerde dahi kuvvet antrenmanının yalnızca kas gücünü değil, kas hücrelerindeki gen aktivitesini de etkileyebileceğini ortaya koyuyor. Bu durum, kas dokusunun ileri yaşta da biyolojik olarak uyum sağlayabilme kapasitesini koruduğunu düşündürüyor.