Almanya’da canlı böbrek bağışı kuralları genişliyor

Canlı kişilerden böbrek bağışı yapılabilecek kişilerin kapsamı genişletiliyor. Alman Federal Kabinesi, bu değişikliği öngören yasa tasarısını onayladı. Yeni düzenlemenin nasıl işleyeceği, Sağlık Bakanlığı tarafından açıklanan detaylarla netleşiyor.

Bugüne kadar bir kişi, sağlığında bir başkasına organ veya doku bağışlamak istediğinde, bağış yapılacak kişiyle yakın bir ilişki içinde olma şartı aranıyordu. Bu kapsamda, birinci veya ikinci derece akrabalık (anne, baba, çocuk, kardeş, büyükanne, büyükbaba, torun), nişanlılık, evlilik ya da yasada “açıkça görülebilir bir yakın ilişki” olarak tanımlanan başka bir bağ bulunması gerekiyordu.

Bu kural, organ bağışının maddi nedenlerle değil, kişisel bir bağlılık sonucu yapılmasını güvence altına almak amacıyla getirilmişti. Ayrıca, bağışçının reşit ve rızaya ehil olması, operasyonun ötesinde bir sağlık riski taşımaması şart koşuluyordu.

Kan testiyle organların biyolojik yaşı hesaplanabiliyor

Değişiklik neleri içeriyor

Yeni yasa tasarısı, canlı böbrek bağışında iki yeni yöntemin önünü açıyor. Bunlardan ilki “çapraz bağış” (Überkreuzspende) olarak adlandırılıyor. Bu durumda, bir kişi yakınına böbreğini bağışlamak istese de, bağış bağışıklık uyumsuzluğu nedeniyle mümkün olmuyorsa, başka bir “uyumsuz organ bağış çift”iyle değişim yapılabilecek. Yani, iki çift arasında tanışıklık olmasa da, her bağışçı kendi organını diğer çiftin alıcısına verebilecek.

İkinci yenilik ise “yönlendirilmemiş anonim böbrek bağışı.” Buna göre, bir kişi hiçbir tanışıklığı olmayan bir alıcıya böbreğini bağışlayabilecek. Kimin böbreği aldığı bağışçıya bildirilmeden, tamamen anonim şekilde süreç yürütülecek. Sağlık Bakanlığı, bu tür bağışların nadir olmasını bekliyor.

Değişikliğin nedeni

Almanya’da böbrek nakli bekleme süresi şu anda sekiz yıla kadar uzayabiliyor. Uzmanlar, bu nedenle uzun süredir yasal düzenlemelerin değiştirilmesini talep ediyordu. Amaç, organ bağışını teşvik etmek. Sağlık Bakanı Warken, “Çapraz canlı böbrek bağışı, organ bağışı kararını bilinçli bir tercih haline getiriyor,” dedi. Böylece sadece aile bağı değil, bağış yapma iradesi de ön plana çıkıyor. Anonim bağış seçeneğiyle birlikte bu adımın, organ bekleyen birçok hastaya umut olacağı belirtiliyor.

Sağlık Bakanlığı, yeni bağış seçeneklerinin hayata geçirilmesi için bir eşleştirme ve uygulama programı ile bu süreci yönetecek özel bir birim kurmayı planlıyor. Ancak detaylar henüz net değil. Bakanlık, böbreklerin ve bağışçıların eşleştirilmesinin yalnızca tıbbi kriterlere göre ve gizlilik korunarak yapılacağını vurguluyor.

Diğer düzenlemeler

Tasarı, ayrıca bazı tıbbi müdahaleler sırasında “rıza veremeyecek durumda” olan kişilerden alınan organ veya dokuların kullanılmasına da izin veriyor. Örneğin, kalp nakli sırasında çıkarılan ve hâlâ işlevsel olan kalp kapakçıkları bu kapsama girebilecek.

Canlı organ bağışlarının psikolojik ve sosyal etkilerine de daha fazla önem verilmesi planlanıyor. Bu kapsamda, bağış yapacak kişiler için ameliyat öncesinde bağımsız bir “psikososyal değerlendirme ve danışmanlık” zorunlu olacak. Ayrıca sürecin her aşamasında bağımsız bir refakatçi —örneğin bir doktor veya hemşire— bağışçının yanında bulunacak.

Yasa tasarısına göre, bir kişi böbreğini bağışladıktan sonra ileride böbreğe ihtiyaç duyarsa, önceki bağışı organ dağıtımında “hakkaniyetli biçimde dikkate alınacak.” Bu uygulamanın detaylarını ise Alman Tabipler Birliği belirleyecek.