Gazprom yine zararda: Kremlin enerji devini kurtarmaya hazırlanıyor
Gazprom, üst üste ikinci yılı zararla kapattı. 2024’te bilanço 1,02 trilyon Rus rublesi (yaklaşık 10,8 milyar Euro) açık verdi. 2025’in ilk dokuz ayında ise zarar 170 milyar rubleye ulaştı. Kremlin, devlete ait enerji devini desteklemek için harekete geçti: Şirkete Kasım 2026’dan itibaren 64 milyar ruble vergi indirimi sağlanacak. Haberi, devlet ajansı Interfax’a dayandırarak Moscow Times duyurdu. Bu adım, Rusya Maliye Bakanlığı’nın vergi yasasında planladığı değişikliklerin bir parçası olacak.
Yapılacak vergi düzenlemesinden, Gazprom’un Yamal bölgesinde faaliyet gösteren bağlı şirketleri yararlanacak. Ancak sorun yalnızca Gazprom’la sınırlı değil. ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna savaşıyla ilgili Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yapılan başarısız görüşmelerin ardından Lukoil ve Rosneft gibi büyük petrol şirketlerine yaptırım uyguladı. Buna rağmen devlet ajansı Tass, ekim ayında “rekor iç teslimatlar” bildirdi; ancak ihracat kayıplarından bahsetmedi. Oxford Institute for Energy Studies’in analizine göre, petrol ve doğalgaz gelirleri geçen yıl Rusya’nın devlet bütçesinin yüzde 30’unu oluşturdu.
Çin ve Türkiye yeni pazar oldu
Moscow Times’ın aktardığına göre, Ukrayna savaşının başlamasından bu yana Gazprom’un ihracatı 2,3 kat azaldı. Çin, şu anda şirketin gazının yaklaşık yarısını alıyor; üstelik piyasa fiyatının yüzde 40 altında bir bedelle. Bu miktar yıllık 38 milyar metreküpe denk geliyor. Türkiye ise yılda 20 milyar metreküp gaz ithal ediyor. Avrupa’ya yapılan sevkiyatlar ise tarihinin en düşük seviyesine indi: Ocak–Ekim 2025 döneminde Avrupa’ya sadece 14,7 milyar metreküp gaz gönderildi. Bu miktar, savaş öncesine kıyasla yaklaşık onda bire düştü ve 1970’lerin başından beri en düşük düzey olarak kayda geçti.
Avrupa hâlâ Rusya’dan alım yapıyor
Gaz ihracatındaki keskin düşüşe rağmen, Avrupa ülkeleri Putin yönetimine gelir sağlamaya devam ediyor. AB Komisyonu verilerine göre, AB geçen yıl Rusya’dan 35,9 milyar Euro değerinde mal ithal etti. Enerji uzmanı Vyaçeslav Kulagin, Bloomberg’e yaptığı açıklamada, yeterli alıcı bulunması halinde Gazprom’un yılda 500 milyar metreküpten fazla gaz ihraç edebileceğini söyledi. Bu nedenle Moskova yönetimi, stratejik olarak Çin pazarına daha fazla ağırlık veriyor. Son dönemde Pekin ile Moskova arasındaki ilişkiler de belirgin biçimde güçlendi.
Çin’le yeni anlaşma: “Sibirya’nın Gücü 2” hattı
Putin’in eylül ayında yaptığı Çin ziyareti sırasında, Gazprom ile Çin devlet enerji şirketi arasında yeni bir anlaşma imzalandı. Buna göre Rusya, Çin’e %15 daha fazla doğalgaz tedarik edecek. Ayrıca “Sibirya’nın Gücü 2” adlı doğalgaz boru hattının inşasına ilişkin bağlayıcı yasal anlaşma imzalandı. Hat, Yamal’dan başlayarak Moğolistan üzerinden Çin’in kuzeydoğusuna uzanacak. Uzmanlar ise, projenin hayata geçmesinde gaz fiyatı konusunun en önemli pürüz olduğunu vurguluyor.
