Emeklilikte yoksulluk riski büyüyor... Gelecek nesilleri ne bekliyor?
Almanya’da emeklilik düzeyinin yıllar içinde düşmesiyle birlikte, yaşlılıkta maddi yetersizlik riski giderek artıyor. Özellikle bazı doğum kuşakları bu gelişmeden diğerlerine göre daha fazla etkilenmiş durumda. Emeklilik sürecinde elde edilecek maaş, bireyin çalışma hayatı boyunca yaptığı prim ödemeleri, iş sürekliliği ve kazanç düzeyi gibi faktörlere bağlı olsa da, genel tabloyu belirleyen temel unsur renten seviyesi oluyor.
Emekli maaşının ortalama gelire oranı yıllar içinde nasıl değişti?
Emekli maaşının ortalama gelire oranı düşerse, emekliler çalışanlara kıyasla daha düşük yaşam standardına sahip oluyor. 1980’lerde %55’in üzerinde olan oran, 2015’te %47,7 ile dip noktasına geriledi. 2018’den bu yana %48 civarında sabitlenmiş olsa da, daha önce emekli olanlar için bu düşüş ciddi etkiler yarattı.
Almanya Emeklilik Sigortası'nın 2024 tarihli verilerine göre, aşağıdaki yıllarda emeklilik seviyesi özellikle düşük seyretti:
2015: %47,7
2014: %48,1
2016: %48,1
2018: %48,1
Stern.de’nin hesaplamalarına göre, 1948, 1949, 1950 ve 1952 doğumlu vatandaşlar, en düşük emeklilik seviyesinden emekli olan gruplar arasında yer alıyor.
Emekli maaşının ortalama gelire oranının düşük olduğu yıllarda emekli olanlar, özellikle özel birikimi veya şirket emekliliği olmayan kişilerse, ciddi maddi kayıplarla karşı karşıya kalabiliyor. Bu durumdan en çok etkilenen gruplar arasında kadınlar ve düşük ücretli işlerde çalışanlar yer alıyor. Çünkü bu gruplar genellikle daha düşük prim ödeyebiliyor ya da daha kısa sürelerle sigortalı çalışabiliyor.
Gelecek ne gösteriyor?
Federal Almanya Merkez Bankası’nın projeksiyonlarına göre, siyasi müdahaleler yapılmazsa Emekli maaşının ortalama gelire oranı 2030’ların sonunda %43’e, 2070’e kadar ise %40,5’e kadar düşebilir. Ancak hükümet, 2031 yılına kadar mevcut seviyeyi koruma sözü verdi. İstihdamın artması bu düşüşü yavaşlatabilirken, ekonomik durgunluk eğilimi ters yönde etkileyebilir.
Emeklilik yaşı gibi yapısal reformlar, Emekli maaşının ortalama gelire oranının %1,1’e kadar yükseltebilecek potansiyele sahip. Ancak bir yanlış anlamanın önüne geçilmesi gerekiyor: Emekli maaşının ortalama gelire oranı düşse bile emeklilik maaşları nominal olarak artabilir. Fakat bu artış, çalışanların gelir artışına kıyasla daha düşük kalırsa, emekliler göreli olarak yoksullaşır.
