Avrupa’da 172 yaban arısı türü yok olma tehlikesiyle karşı karşıya

Avrupa’da yaban arıları, bombuslar ve kelebekler hızla yok oluyor. Uzmanlara göre, kıtada tozlaşmayı sağlayan bu türlerin kaybı, ekosistemler ve tarım açısından ciddi sonuçlar doğurabilir.

Yalnızca yaban arılarında tehdit altındaki tür sayısı son on yılda iki kattan fazla arttı. Dünya Doğa Koruma Birliği’ne (IUCN) göre şu anda 172 yaban arısı türü “tehlikede”, “ciddi tehlikede” ya da “nesli tükenmek üzere” kategorisinde. 2014 yılında bu sayı sadece 77 idi. Avrupa genelinde 2159 yaban arısı türü biliniyor ve bunların 1928’i bilimsel olarak incelendi. Bu analizlere göre, değerlendirilen her on türden biri yok olma riskiyle karşı karşıya.

Kelebeklerde de alarm zilleri çalıyor

Benzer bir tablo kelebekler için de geçerli. Son on yılda tehdit altındaki türlerin sayısı yüzde 76 oranında arttı. İncelenen 442 türden 65’i artık Kırmızı Liste’de yer alıyor.
Madeira Adası’na özgü Madeira beyaz kelebeği ise tamamen yok oldu. Bu, Avrupa kıtasında kayda geçen nadir yerel tür yok oluşlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Yaşam alanları giderek daralıyor

Uzmanlara göre asıl sorun, bu türlerin artık yeterli yaşam alanı bulamaması. IUCN raporuna göre, “İnsektler, çiçek açısından zengin ve doğal bırakılmış meralara ihtiyaç duyuyor.” Ancak bu alanlar hızla yok oluyor. Tarımsal gübrelerin yol açtığı azot birikimi ve yoğun pestisit kullanımı bitki çeşitliliğini azaltıyor. Özellikle herbisitler (ot ilaçları), birçok polinatör için temel gıda kaynağı olan çiçeklerin sayısını ciddi şekilde düşürüyor.

Bombus türleri arasında da tablo endişe verici. İncelenen türlerin yüzde 20’sini oluşturan 15 bombus arısı türü “tehlikede” veya “ciddi tehlikede” sınıfında. Bu türler, bezelye, fasulye, yonca ve yer fıstığı gibi bitkilerin tozlaşmasında kilit rol oynuyor.

IUCN, “Tozlayıcılar sağlık, gıda sistemleri ve ekonomi için hayati önemde” uyarısında bulundu. Avrupa’daki tarımsal ürünlerin ve yabani bitkilerin beşte dördü bu küçük canlılara bağımlı.