Arnavutluk’ta dijital bakan dönemi: “Yüzde 100 rüşvete kapalı”

Arnavutluk, kamu yönetiminde devrim niteliğinde bir adım atmaya hazırlanıyor. İlk kez bir yapay zekâ sistemi, resmi bir hükümet görevini üstlenecek. "Güneş ışığı" anlamına gelen Diella adlı sanal bakan, kamu ihalelerinden sorumlu olacak.

Başbakan Edi Rama, Sosyalist Parti’nin Tiran’daki toplantısında Diella’yı kamuoyuna tanıttı. Rama, yapay zekâ sisteminin “ Yüzde 100 rüşvete kapalı” olduğunu belirterek, bu adımla kamu süreçlerine güveni artırmak istediklerini söyledi. Diella’nın görevi, kamu ihalelerinde şeffaflık ve verimliliği artırmak olacak.

Yapay zekâ ile AB yolculuğu

Bu yeniliğin arkasında, Arnavutluk’un uzun süredir kamu ihaleleriyle ilgili eleştirilere maruz kalması yatıyor. Ülkenin Avrupa Birliği üyeliği hedefi doğrultusunda kamu yönetimini dijitalleştirmesi gerektiği vurgulanıyordu. Diella’nın göreve başlamasıyla, hükümet modern teknolojilerin reform sürecindeki rolünü göstermek istiyor. Uluslararası alanda bu adım, bir ilki temsil ediyor: Şimdiye kadar hiçbir devlet, bir yapay zekâyı bakan düzeyinde görevlendirmemişti.

Dijital bakan halkla buluşuyor

Diella, hâlihazırda e-Albania platformu üzerinden vatandaşlara belge başvurusu gibi işlemlerde destek veriyor. Yakında geleneksel Arnavut kıyafetleriyle tasarlanmış bir avatar olarak da hizmet verecek. Bu görsel temsilin, vatandaşla daha samimi bir bağ kurması ve ulusal kimliği vurgulaması amaçlanıyor.

Yine de yapay zekânın bir bakan olarak görev alması bazı soru işaretlerini beraberinde getiriyor. Olası hatalar ya da manipülasyon durumlarında kimlerin sorumlu olacağı hâlâ belirsiz. Ayrıca Diella’nın kararlarını etkileyen veri setlerinin içeriği kamuoyuyla paylaşılmadı. Buna rağmen, destekleyenler Diella’nın göreve başlamasını kamu yönetiminde güvenin yeniden tesisi için önemli bir fırsat olarak görüyor. Eğer yapay zekâ ile yolsuzlukla mücadelede başarı sağlanırsa, Arnavutluk başka ülkelere de ilham verebilir.