Araba lastiğinden sandalet

NAİROBİ (AA) - RECEP CANİK - Kenya`da yeteneklerini sanata dönüştüren insanlar eski araba lastiklerinden sandalet yapıyor.

Nüfusu 3.5 milyonu bulan başkent Nairobi'de yaklaşık 1 milyon araç var ve bu araçların lastikleri çöpe gitmek yerine Kenya'nın maharetli ustalarının elinde yeniden hayat buluyor.

Şehir merkezine 3 kilometre uzaklıktaki Kariokor Market, eski araba lastiklerinin sandalete dönüştüğü yerlerden biri. İçerisinde onlarca dükkanın olduğu mahallede, 12 ila 70 yaş arasında kadın erkek onlara kişi çalışıyor. Buradaki ustalar, çoğu zaman çöpten topladıkları veya 3 ila 5 dolar ödeyerek satın aldıkları çıkma lastikleri, uzun uğraşlar sonucunda el emeği göz nuru sandaletlere dönüştürüyor.

Bir araba lastiğinin sandalete dönüşmesi için birçok merhaleden geçmesi gerekiyor. Bir yanda araba lastiğinin üzerindeki katman ayrılıyor, bir yanda ayak numaralarına göre ölçülüp kesimi yapılıyor.

Genelde 2 lastik katmandan oluşan sandaletlerin alt kısmına lastiğin sert tarafı, üstüne ise daha yumuşak olan kısmı yapıştırılıyor. Bir sonraki merhalede, üzerine çekiçle vurularak bu iki katmanın birbirine iyice yapışması sağlanıyor. Ardından sandaletin etrafındaki lastiğin fazlalık kısımları itina ile kesiliyor. Bir sonraki merhalede ise yine başka bir tezgahta sandaletin ayak basılan yeri için hazırlanan deri parçaları eklenip dikiliyor. En son sandaletin üst kısımları deri parçaları ile tamamlanıp müşterinin isteğine göre dizayn ediliyor.

- "Pazarda satılanlardan 10 kat daha sağlam"

Uzun yıllardır geçimini bu işten sağlayan 32 yasındaki Giroffin Kyalo, yaptığı işi şöyle anlatıyor:

“Bir araba lastiğinden ortalama 4-5 çift sandalet çıkıyor. Tabii artan malzemeleri biz yine değerlendirip daha sıradan olan sadece lastik terlikler yapıyor ve bunları daha ucuza satıyoruz"

Günlük ortalama 50-60 çift sandalet yapan Kyalo, yerli halk tarafından oldukça ilgi gören bu sandaletlerin, eski araba lastiklerinden yapılmasına rağmen, "pazarda satılan diğer ayakkabı ve terliklere göre 10 kat daha fazla uzun ömürlü olduğunu ve ortalama 5 sene giyilebildiğini" belirtiyor.

Sandaletlerin bir çok çeşidi var. Sadece araba lastiklerinden kesilen parçaların birbirine eklenmesiyle oluşan ucuz sandaletleri daha çok köylerde yaşayanlar alırken, üzerinde uzun uğraşlar verilerek yapılan daha modern ve rengarenk işlemeli sandaletlere ise daha çok şehirliler ilgi gösteriyor. Sandaletler 10 dolara kadar alıcı buluyor.

Kariokor Market`te tezgahın başka bir tarafında ise kadın sandaletleri imal ediliyor. Diğer sandaletlere göre daha çok zaman alan ve üzerlerinde Kenya`nın meşhur göçebe kabilesi Maasailere ait motif ve renkler barındıran bu sandaletlerin yapımında ise genellikle yine kadınlar çalışıyor.

- Gelişmiş ülkelere ihraç ediliyor

Suzan Mwangi ve Beatrice Maina 18 yıldır sandalet yaptıklarını söylüyorlar. Sadece kadın sandaleti yapan dükkanlarında ise iş bölümlerine göre 15 kişi çalışıyor.

AA muhabirine konuşan Suzan Mwanga, “Çoğu insan benim yaptığım kadın sandaletlerini ve üzerindeki motifleri beğeniyor. Motiflerde genellikle sade renkleri tercih ediyorum. Mesela bu turuncu renk çok güzel ve birçok elbise ile gidiyor bu renkteki lastik sandaletler daha çabuk tükeniyor” dedi.

Lastik sandaletlerin özellikle kadınlar için olanları yurt dışından da yoğun taleple karşılaşıyor.

Müşterilerinin çoğunun turistlerden oluştuğunu söyleyen Suzan Mwangi, "Biz yoğunluktan dolayı günlük ancak 50 çift terlik hazırlayabiliyoruz. Oysa İngiltere, Amerika ve Almanya'dan kimi zaman 500 çift sipariş alabiliyoruz" diyor.

Eski araba lastiklerinden yapılan ve el emeğiyle yeniden ekonomiye kazandırılan bu sandaletler, hem binlerce Kenyalıya istihdam sağlıyor hem de çevreyi büyük bir kirlilikten kurtarıyor.