Almanya’da eğitim alarm veriyor! 50 bin öğretmen açığı...

Almanya’daki her beşinci dördüncü sınıf öğrencisi artık doğru düzgün okuyamıyor. 2024 Eğitim Raporu’na göre okuma becerilerindeki bu zayıflama, öğretmen yetersizliğiyle birlikte eğitim kalitesini tehdit ediyor.

Birçok eyalette yüzlerce kadro boş durumda. Berlin’de yaklaşık 320, Saksonya-Anhalt’ta 230, Mecklenburg-Vorpommern’de 430, Saksonya’da 1000 ve Kuzey Ren-Vestfalya’da 7000 öğretmen açığı bulunuyor. Eğitim Bakanları Konferansı’nın öngörüsüne göre, 2035 yılına kadar 50 bin öğretmen eksik olacak.

Çözüm arayışları: Quereinsteiger ve hızlandırılmış eğitim

Açığın kapatılması için başvurulan yöntemlerden biri, öğretmenlik eğitimi almadan mesleğe giren “Quereinsteiger” uygulaması. 2023/24 eğitim-öğretim yılında görev yapan her on öğretmenden biri bu gruptan geldi. Bu adım, okullarda derslerin tamamen aksamaması için gerekli görüldü. Ancak sorun şu: Quereinsteiger öğretmenlerin önemli bir kısmı kısa süre içinde mesleği bırakıyor. Saksonya’da 2018–2024 yılları arasında bu gruptaki her üç öğretmenden biri istifa etti.

Bunun yanı sıra birçok eyalette öğretmen adaylarının hazırlık süresi kısaltıldı. Normalde 24 ay süren staj dönemi, Berlin, Saksonya ve Thüringen’de 18 aya, Saksonya-Anhalt’ta ise 16 aya indirildi. Bu durum, eğitimde kalite kaybına yol açabileceği gerekçesiyle eleştiriliyor.

Emekliler geri çağrılıyor, öğretmenler zorunlu göreve gönderiliyor

Bazı eyaletler emekli öğretmenleri yeniden göreve çağırarak açığı kapatmaya çalışıyor. Brandenburg’da 2024 sonunda 100’den fazla emekli öğretmen yeniden sınıfa döndü. Niedersachsen’de ise öğretmen açığını kapatmak için popüler şehirlerdeki açık pozisyonlar, daha az tercih edilen bölgelerde zorunlu ve geçici görevlendirmelerle ilişkilendiriliyor. Ancak bu uygulamanın öğretmenleri özel okullara yönlendirme riski taşıdığı belirtiliyor.

Yeni modeller: İş dünyasıyla entegrasyon ve ek ders saatleri

Saksonya-Anhalt’ta 2026’dan itibaren sekizinci ve dokuzuncu sınıflarda öğrenciler, iki haftada bir günlerini okul dışında iş dünyasında geçirecek. Resmi gerekçe: Öğretmen ihtiyacını azaltmak. Ancak bu plan, bazı uzmanlar tarafından ders kaybı ve öğrenciler için verimsizlik riski olarak değerlendiriliyor.

Brandenburg’da ise 2026’dan itibaren öğretmenler haftada bir saat daha fazla derse girmek zorunda kalacak. Böylece mevcut öğretmen sayısıyla daha çok ders yapılması hedefleniyor. Ancak bu uygulama, öğretmenlerin sağlığı ve eğitim kalitesi açısından riskli görülüyor. Üstelik stajyerliğini tamamlamış bazı genç öğretmenler, resmi olarak açığın kapandığı gerekçesiyle işe alınmıyor.

Eğitimde kalite tartışması sürüyor

Uzmanlar ikiye bölünmüş durumda. Bir kesim, öğretmen açığını kapatmak için ders saatlerini artırma ve hazırlık sürelerini kısaltma gibi adımların zorunlu olduğunu savunurken, diğer kesim bunun eğitim kalitesinde ciddi bir düşüşe yol açacağı uyarısını yapıyor.

Öte yandan, çözümün kalıcı olabilmesi için öğretmen adaylarının üniversite eğitimindeki yüksek terk oranlarının düşürülmesi gerektiği de sıkça dile getiriliyor.