Alman devleti kiliselere yardımı kesecek mi ?

Almanya'daki iki büyük Hristiyan kilisesine her yıl önemli miktarda para aktarılıyor. Geçtiğimiz yıl, devletin kasasından Katolik ve Protestan kiliselerine yapılan ödemeler, yarım milyar euroyu aşarak büyük bir miktarı geçti. Bu ödeme, dindar ya da dindar olmayan tüm vergi mükellefleri tarafından karşılanıyor. Ayrıca, Almanya'da Hristiyan çalışanların maaşlarından her ay kesilen kilise vergisi de bu miktarın içinde yer almıyor.

DW Türkçe'den Insa Wrede'nin aktardığına göre, 600 milyon eurodan fazla bir kaynağın neden kiliselere aktarıldığını anlamak için yaklaşık iki yüzyıl öncesine gitmek gerekiyor. Napolyon'un 19'uncu yüzyılın başında Almanya'yı işgali sırasında, devlet ve kilisenin kesin hatlarla ayrılması, yani laik bir düzene geçilmesi kararlaştırıldı.

"Alman Ulusunun Kutsal Roma İmparatorluğu" adıyla anılan devletin tasfiyesi sırasında kiliseler büyük ölçüde kamulaştırıldı, manastırlar ve diğer dinî kurumlar kapatıldı veya Alman devletlerinin mülkiyetine geçti. Bu durum 1803 yılında "Reichsdeputationshauptschluss" olarak adlandırılan yasayla hukukî bir zemine oturtuldu.

Kiliseler, tarihsel olarak hükümdarlara para ve toprak devretmek zorunda kalmış ve karşılığında hükümdarlar da rahiplere ve kilise masraflarına tazminat ödemeyi taahhüt etmişti Bugün ise federal eyaletler, prenslerin yasal varisleri olarak kabul edildiği için hala bu tazminatları ödemeye devam ediyor.

Uzun zaman önce kararlaştırlmıştı

Aslında bu ödemelerin sona erdirilmesi uzun zaman önce kararlaştırılmıştır. 1919 yılında Weimar İmparatorluk Anayasası, sürekli ve düzenli ödemelerin bir defaya mahsus bir ödeme ile sonlandırılmasını öngörüyor. Ancak bu ödemeler her yıl düzenli olarak devam ediyor. Federal Almanya'nın kuruluşundan itibaren 23 milyon euro olarak başlayan kilise tazminatları, istikrarlı bir şekilde artarak bu yıl 602 milyon eurodan fazlasına ulaşıyor.

Ancak mevcut federal hükümet, koalisyon anlaşmasında belirtildiği gibi, bu ödemeleri sona erdirmek istiyor. Bu nedenle hükümet, yasama döneminin başında Federal İçişleri Bakanlığı bünyesinde eyalet yönetimleri ve kilise temsilcilerinden oluşan bir çalışma grubu kuruyor. Yıl sonuna kadar, tüm tarafların memnuniyetini sağlayacak bir düzenlemenin temel prensipleri üzerinde anlaşmaya varılması hedefleniyor. Ana konular arasında, tek seferlik bir tazminat ödemesi yapılması ve miktarının belirlenmesi yer alıyor. Ayrıca yıllık ödemelerin ne kadar süreyle devam edeceği de belirlenmesi gereken diğer bir konu.

Dönemin muhalefet partileri olan FDP, Yeşiller ve Sol Parti tarafından 2020 yılında Federal Meclis'e sunulan yasa tasarısında, devlet yardımlarının ikamesiyle ilgili olarak önemli miktarlarda para söz konusu olduğu belirtilmişti Bu temel yasa tasarısında, mevcut yıllık yardımların 18,6 katı tutarında bir kerelik ikame ödemesi önerilmişti, bu da yaklaşık 11 milyar euroya denk geliyor. Federal eyaletlerin bu miktarı 20 yıl içinde kiliselere taksitle ödemesi gerekiyor. Ayrıca, önceki devlet yardımlarının da 20 yıl boyunca ödenmesi gerekiyor.

Yıllık yüzde üç faiz oranı varsayıldığında, kiliseler son 100 yıl içinde, başlangıçta ödenen miktarın tam 194 katını alacaklardı. Eğer faiz oranı yüzde beş olursa, bu oran 603 katına kadar yükselecekti.

Devlet katkısı ne zaman bitecek ?

Kilise hukuku uzmanı Hans Michael Heinig, federal hükümetin bu değişimin ne zaman gerçekleşmesi gerektiğine dair kesin bir uygulama tarihi belirlememesinin, başından beri büyük bir talihsizlik olduğunu savunuyor. Bu durum, Federal Anayasa Mahkemesi'nin yasama organını harekete geçirmeye zorlayamamasına yol açıyor. Ayrıca federal hükümetin bu konudan dolayı elde edeceği siyasi kazançların olmadığına dikkat çekiliyor. Aksine, atılacak adıma bağlı olarak ya kiliselerin ya da eyalet yönetimlerinin memnuniyetsizliğiyle karşılaşma riski var.

Şu anda Alman nüfusunun yalnızca yarısı kiliselere üye olup kilise vergisi ödüyor. Tahminlere göre kiliseler, 2060 yılına kadar mevcut üyelerinin yarısını kaybedecekler.

Heinig, 100 yıl önce sona ermesi gereken tazminat ödemelerine halkın da anlayış göstermediğini belirtmekte ve soruna bir çözüm bulmanın tam zamanı olduğunu vurguluyor. Ayrıca federal hükümetin önünde benzer bir örnek bulunmuyor: Komşu ülke Çek Cumhuriyeti, yıllardır aynı sorunla mücadele eden kiliselere yapılan devlet ödemelerini tek seferlik bir toplu ödemeyle sonlandırarak bir çözüm buldu.