AB, Mercosur anlaşmasını onayladı: Serbest ticarette yeni dönem başlıyor

Avrupa Birliği ile Güney Amerika’daki dört Mercosur ülkesi (Güney Ortak Pazarı), Brezilya, Arjantin, Uruguay ve Paraguay, arasında çeyrek asrı aşkın süredir süren müzakereler sonunda tamamlanma aşamasına geldi. Tarafların imzalamasıyla birlikte, 700 milyondan fazla insanı kapsayan dünyanın en büyük serbest ticaret bölgelerinden biri kurulacak. Anlaşmanın kazananları ve kaybedenleri ise şimdiden tartışılıyor.

Anlaşmanın temel amacı, istihdamı artırmak ve ekonomik büyümeyi desteklemek. AB, Mercosur pazarlarına daha kolay erişim sayesinde Avrupa şirketlerine yeni ihracat olanakları sunmayı hedefliyor. Şu anda AB mallarına uygulanan yüksek gümrük vergileri, Avrupalı üreticilerin rekabet gücünü zedeliyor. Örneğin, otomobillerde yüzde 35, makinelerde yüzde 14 ila 20, kimyasallarda ise yüzde 18’e varan vergiler uygulanıyor. Bu vergilerin kademeli olarak kaldırılması planlanıyor. Avrupa Komisyonu’nun hesaplamalarına göre yıllık yaklaşık 4 milyar Euro’luk vergi yükü ortadan kalkabilir.

Güney Amerika pazarının cazibesi

Mercosur ülkeleri yaklaşık 270 milyonluk nüfusuyla dünyanın altıncı büyük ekonomik bölgesini oluşturuyor. Bölgenin yıllık toplam milli geliri 2,7 trilyon Euro civarında. 2024’te AB, Mercosur ülkelerine yaklaşık 53 milyar Euro’luk ihracat, buna karşılık 57 milyar Euro’luk ithalat gerçekleştirdi. Bu ticari ilişkiler AB genelinde 750 binden fazla istihdamı doğrudan etkiliyor.

Serbest ticaretin genişlemesiyle, Mercosur’dan ithal edilen et, meyve, soya, kahve ve şeker gibi ürünlerin fiyatlarının düşmesi bekleniyor. Ancak AB, kendi tarım sektörünü korumak için bazı ürünlerde piyasaları tamamen açmayacak. Bu ürünlerde gümrük indirimleri yalnızca belirli miktarlarda geçerli olacak.

Çevre örgütleri ise anlaşmanın Amazon Ormanları’nda tahribatı artırabileceği uyarısında bulunuyor. Greenpeace, anlaşmayı “Amazon için bir felaket” olarak niteledi. Örgüte göre, özellikle sığır eti ihracatındaki artış, önümüzdeki yıllarda Mercosur bölgesindeki ormansızlaşmayı her yıl yüzde 5 oranında yükseltebilir. Ayrıca pestisit ve plastik ürünlerdeki gümrük indirimlerinin, Güney Amerika’da plastik kirliliğini artırabileceği ve biyolojik çeşitliliğe zarar verebileceği öne sürülüyor.

Avrupa çiftçilerinden yükselen tepkiler

Aralık ayında Brüksel ve Fransa’daki çiftçi protestoları gündeme damga vurdu. Avrupa’daki üreticiler, Mercosur’daki büyük ölçekli tarım işletmeleriyle rekabet edemeyeceklerini savunuyor. Güney Amerika’da üretim maliyetlerinin çok daha düşük olması, Avrupa çiftçilerini endişelendiriyor. Ayrıca çevre ve gıda güvenliği konularında Avrupa çiftçilerine daha sıkı kurallar uygulanırken, Güney Amerika’daki üreticilerin daha esnek koşullara sahip olması tepkileri artırıyor.

Buna karşılık Avrupa kurumları, “ithal edilecek tüm ürünlerin AB standartlarına uygun olacağını” vurguluyor. Almanya Ekonomi Bakanlığı, pestisit kullanımı konusunda da AB’nin mevzuatının geçerli olacağını belirterek, “Yalnızca Avrupa düzenlemelerine tam uyum sağlayan ürünlerin ithalatına izin verilecek” açıklamasını yaptı.

Ayrıca, olası fiyat düşüşleri durumunda çiftçileri korumak için “acil durum mekanizmaları” oluşturuldu. Bu mekanizmalar, gerekirse gümrük avantajlarının geçici olarak geri çekilmesine imkan tanıyacak.

Stratejik önem ve siyasi zemin

AB, ABD’nin korumacı ticaret politikalarına karşı küresel pazarlardaki konumunu güçlendirmeyi hedefliyor. Mercosur anlaşması, Avrupa şirketleri için yeni satış alanları açmanın yanı sıra, bölgenin tamamen Çin etkisine girmesini engelleme stratejisinin de bir parçası. Nitekim Brezilya başta olmak üzere birçok Güney Amerika ülkesi, Çin’i en büyük ticaret ortağı haline getirmiş durumda.

Avrupa Komisyonu’nun, anlaşmayı Parlamento oylamasından sonra yürürlüğe sokması bekleniyor. Ursula von der Leyen ve António Costa, imza töreni için Paraguay’a gitmeyi planlıyor. Komisyon, anlaşmanın ticaret ayağını çoğunluk kararıyla yürürlüğe sokarak, ulusal parlamentolardan gelebilecek vetoları bertaraf etti. Buna karşın, Fransa ve Avusturya gibi bazı ülkeler anlaşmaya karşı tutumlarını sürdürdü.