Yurt dışında çalışırken Türkiye'de prim ödeyen gurbetçiye mahkemeden önemli karar
Yurt dışında çalışırken Türkiye'de isteğe bağlı sigorta primi ödeyen gurbetçileri yakından ilgilendiren bir mahkeme kararı ortaya çıktı. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) yurt dışındaki çalışmayı gerekçe göstererek iptal ettiği sigorta süreleri mahkeme tarafından geçerli sayıldı. Böylece emeklilik başvurusu reddedilen bir vatandaş, silinen prim günlerini geri kazanarak emeklilik hakkı elde etti. Karar, özellikle Almanya'da yaşarken geçmiş yıllarda Türkiye'ye sigorta primi yatıran vatandaşlar açısından önem taşıyor.
Bursa 13. İş Mahkemesi'nin 30 Mart 2026 tarihinde verdiği karar, sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun tarafından Dünya Gazetesi'nde gündeme getirildi. Mahkeme, yurt dışında sigortalı olarak çalışmanın, geçmişte Türkiye'de ödenen isteğe bağlı sigorta primlerini tek başına geçersiz kılmayacağına hükmetti.
SGK yıllar önce ödenen primleri iptal etti
Davaya konu olan vatandaş, 1998 ile 2008 yılları arasında Türkiye'de isteğe bağlı sigorta primi ödedi. Bu ödemeler uzun süre SGK kayıtlarında geçerli sigortalılık süresi olarak göründü.
Ancak emeklilik başvurusu sırasında yapılan incelemede, kişinin aynı dönemlerde yurt dışında da çalıştığı tespit edildi. SGK, yurt dışında sigortalı çalışan bir kişinin Türkiye'de isteğe bağlı sigortalı olamayacağı görüşüyle geçmiş yıllara ait prim günlerinin bir bölümünü iptal etti.
İptal edilen süreler, 1 Ağustos 1998 ile 30 Kasım 1998, 1 Ocak 1999 ile 31 Ekim 2003 ve 1 Şubat 2004 ile 30 Eylül 2008 tarihleri arasını kapsıyordu.
Prim günleri azaltılan vatandaşın emeklilik başvurusu da reddedildi. Bunun üzerine sigortalı, SGK'nın kararına karşı Bursa 13. İş Mahkemesi'nde dava açtı.
Mahkemeden gurbetçiler için önemli karar
Mahkeme, uyuşmazlığı değerlendirirken primlerin ödendiği dönemde yürürlükte bulunan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nu esas aldı.
Bu kanunda isteğe bağlı sigortalı olabilmek için başka bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı çalışmama şartı bulunuyordu. Ancak mahkeme, bu şartın yurt dışındaki sosyal güvenlik kurumlarını da kapsayacak şekilde yorumlanamayacağına karar verdi.
Buna göre kişinin Almanya veya başka bir ülkede sigortalı olarak çalışması, o dönemde Türkiye'de ödediği isteğe bağlı sigorta primlerinin kendiliğinden iptal edilmesi için yeterli görülmedi.
Mahkeme, Yargıtay'ın benzer davalardaki kararlarını da dikkate alarak SGK'nın geçersiz saydığı sigortalılık sürelerinin yeniden hesaba katılmasına hükmetti.
Nitekim Yargıtay 10. Hukuk Dairesi de 25 Mayıs 2023 tarihli, 2023/3536 esas ve 2023/5907 karar sayılı başka bir dosyada, 1 Ekim 2008 öncesindeki yurt dışı çalışmalarının 506 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de isteğe bağlı sigortalılığa engel olmadığı yönündeki mahkeme kararını onamıştı.
3 bin 611 prim günüyle emeklilik hakkı kazandı
Bursa 13. İş Mahkemesi, iptal edilen süreleri yeniden değerlendirdiğinde sigortalının toplam 3 bin 611 prim gününe ulaştığını belirledi.
Mahkeme, vatandaşın yaş, sigortalılık süresi ve prim ödeme şartlarını yerine getirdiğini tespit ederek 1 Eylül 2025 tarihinden itibaren emeklilik hakkı bulunduğuna karar verdi.
Kararda, emekli aylıklarının 1 Aralık 2025 tarihinden itibaren başlatılması ve hak edilen aylıkların yasal faiziyle birlikte ödenmesi de hükme bağlandı.
Böylece SGK'nın işlemi nedeniyle emekli olamayan vatandaş, mahkeme kararıyla hem silinen sigortalılık sürelerini geri kazanmış hem de geçmişe dönük emekli aylığı alma hakkını elde etmiş oldu.
Ancak Bursa 13. İş Mahkemesi'nin 2025/246 esas ve 2026/88 karar sayılı dosyasında verdiği hüküm henüz kesinleştiği doğrulanmış bir karar değil. İlk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf yolu açık bulunuyor.
Almanya'daki gurbetçiler nelere dikkat etmeli?
Karar, Almanya başta olmak üzere Avrupa ülkelerinde çalışırken geçmişte Türkiye'de isteğe bağlı sigorta primi ödeyen kişiler açısından önemli bir hukuki örnek oluşturuyor.
Ancak burada belirleyici olan nokta, sigorta primlerinin hangi tarihlerde ve hangi kanuna göre ödendiği.
Türkiye'de 1 Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun ile isteğe bağlı sigortalılığın koşulları değişti. Bu nedenle 2008 öncesinde ödenen primlerle daha sonraki dönemlerde ödenen primlerin aynı şekilde değerlendirilmesi mümkün değil.
Sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun, yurt dışındaki çalışmaları gerekçe gösterilerek sigorta süreleri iptal edilen vatandaşların dosyalarını yeniden inceletmelerinin önemine dikkat çekiyor.
Özellikle Almanya'da çalışırken Türkiye'de isteğe bağlı sigorta primi ödeyen ve daha sonra SGK tarafından prim günleri silinen kişiler için ödeme tarihleri, sigortalılık statüsü ve o dönemde geçerli olan mevzuat belirleyici olacak.
Mahkeme kararı, aynı durumdaki bütün gurbetçilerin primlerinin otomatik olarak geri yükleneceği anlamına gelmiyor. Her başvurunun kendi koşulları içinde değerlendirilmesi gerekiyor. Ancak SGK'nın prim iptali nedeniyle emeklilik hakkını kaybeden vatandaşlar için yargı yoluyla hak aramanın mümkün olduğunu gösteriyor.
