Yeni deneyden çarpıcı sonuç: Sivrisinekler kovucu spreye yöneliyor olabilir
Cilde sürülen sivrisinek kovucuların etkisiyle ilgili yayımlanan yeni bir araştırma, yaygın olarak kullanılan bazı ürünlerin beklenmedik sonuçlar doğurabileceğini ortaya koydu. Fransa’da yürütülen deneylerde, sivrisineklerin belirli koşullar altında kovucu maddelerin kokusunu zamanla çekici bulmayı öğrenebildiği görüldü.
Fransa’daki Tours Üniversitesi’nden araştırmacı Claudio Lazzari liderliğinde hazırlanan çalışma, perşembe günü “Journal of Experimental Biology” dergisinde yayımlandı. Araştırmaya göre sivrisinekler, dünya genelinde en yaygın kullanılan böcek kovucu maddelerden biri olan DEET’e karşı öğrenilmiş bir ilgi geliştirebiliyor. Hatta bazı deneylerde, DEET uygulanmış kişilere yönelmeyi tercih ettikleri tespit edildi.
Laboratuvarda dikkat çeken deney
Araştırmacılar deney kapsamında sarıhumma sivrisineklerini, kumaş bir ağın arkasındaki sıcak koyun kanıyla 20 saniye boyunca besledi. Deneyin son 10 saniyesinde ise ortama DEET maddesi verildi.
Bu işlem üç kez tekrarlandı. Daha sonra sivrisinekler yalnızca DEET kokusuna maruz bırakıldı ve ağın arkasında kan bulunmadı. Buna rağmen deneyde yer alan böceklerin yüzde 60’tan fazlası kumaşı delmeye çalıştı.
Araştırmanın devamında ekipten bir bilim insanı, bir eline DEET püskürtüp diğer elini ilaçsız bırakarak sivrisineklere sundu. Böceklerin büyük bölümünün ilaç sıkılan eli tercih ettiği aktarıldı.
“Sivrisineğin öğrendiği şey önemli”
ABD’deki Virginia Tech Üniversitesi’nden çalışmanın ortak yazarı Clement Vinauger, sivrisinek beyninin deneyimlere bağlı olarak yeniden şekillenebildiğini belirtti.
Vinauger, "Sivrisineğin bu tepkiyi deneyim yoluyla yeniden programlayabildiğini gösteriyoruz" dedi.
Araştırmacıya göre böceklerin kimyasalın etkisine verdiği doğal tepki kadar, süreç içinde ne öğrendikleri de büyük önem taşıyor. Vinauger, "Böceğin öğrendiği şey, kimyasalın etkisi kadar önemli" ifadelerini kullandı.
DEET’in etkisi tamamen sorgulanmıyor
1940’lı yıllarda ABD’de geliştirilen DEET, sivrisineklere karşı en etkili kimyasal koruyuculardan biri olarak kabul ediliyor ve çok sayıda spreyde kullanılıyor.
Araştırmanın başındaki isim Claudio Lazzari ise elde edilen sonuçların DEET’in genel etkisini geçersiz kılmadığını vurguladı. Lazzari, deneylerin laboratuvar ortamında ve oldukça özel koşullar altında gerçekleştirildiğini belirtti.
Araştırmacı ayrıca, "DEET gibi maddelerin sivrisinekleri neden uzak tuttuğunu tam olarak bilmiyoruz" açıklamasında bulundu.
