SpaceX sonrası gözler OpenAI ve Anthropic’in halka arz planlarında
SpaceX’in tarihi halka arzının ardından gözler yapay zeka sektörünün iki büyük oyuncusu OpenAI ve Anthropic’e çevrildi. ABD’de borsaya açılmak için gizli başvurular yaptığı belirtilen iki şirket, hızla büyüyen sektörde artan finansman ihtiyacını karşılamak için sermaye piyasalarına yöneliyor. Ancak yatırımcı ilgisinin yanı sıra Washington’dan gelen düzenleyici adımlar da süreci belirsiz hale getiriyor.
SpaceX hisseleri cuma günü 135 dolardan işlem görmeye başladı ve ilk işlem gününü 160,95 dolardan tamamladı. Böylece şirketin hisseleri ilk günde yaklaşık yüzde 19 değer kazandı. Rekor seviyedeki halka arz sayesinde şirket kasasına 75 milyar dolar girdi.
Bu gelişme aynı zamanda şirketin kurucusu Elon Musk’ın servetini yeni bir seviyeye taşıdı. Forbes verilerine göre Musk’ın toplam varlığı 1,1 trilyon dolara ulaşırken, böylece dünyanın ilk trilyoner ismi oldu.
Yapay zeka şirketleri sırada
SpaceX’in borsadaki güçlü başlangıcının ardından yatırımcıların odağı OpenAI ve Anthropic’e kaymış durumda. Her iki şirket de ABD’de halka arz hazırlıkları kapsamında gerekli gizli belgeleri sundu. Buna karşın halka arz takvimine ilişkin resmi bir açıklama yapılmış değil.
Piyasa uzmanları OpenAI’nin değerlemesinin 1 trilyon dolara kadar ulaşabileceğini değerlendiriyor. Anthropic ise son finansman turunda 965 milyar dolar değerleme üzerinden yatırım almıştı.
Bu şirketlerin borsaya yönelmesinin temel nedenlerinden biri, yapay zeka sektöründe giderek büyüyen sermaye ihtiyacı. Rekabet artık yalnızca daha gelişmiş dil modelleri üretmekten ibaret görülmüyor. Çip üretimi, enerji altyapısı ve veri merkezleri gibi alanlar yarışın merkezine yerleşmiş durumda.
Argon danışmanlık şirketinde yapay zeka ve teknoloji uzmanı olarak görev yapan Martin Geißler, sektörün yeni bir döneme girdiğini belirterek, altyapı rekabetinin çok yüksek maliyetler doğurduğunu ifade etti. Geißler’e göre model geliştirme yarışının ardından şimdi milyarlarca dolarlık altyapı yatırımları öne çıkıyor.
Dev şirketler de sermaye arıyor
Sektördeki finansman ihtiyacının boyutu, teknoloji devlerinin son hamlelerinde de görülüyor. Google’ın çatı şirketi Alphabet, ayın başında 80 milyar dolarlık sermaye artırımı planını duyurdu. Bu işlemin tarihin en büyük sermaye artırımlarından biri olabileceği belirtiliyor.
Piyasada ayrıca Meta’nın da on milyarlarca dolarlık yeni bir sermaye artırımı hazırlığında olduğuna yönelik iddialar bulunuyor.
Trump yönetiminin hamlesi soru işaretleri yarattı
Anthropic ise olası halka arz öncesinde yeniden siyasi baskıyla karşı karşıya kaldı. ABD yönetimi hafta sonunda şirketten Fable 5 ve Mythos 5 isimli ileri düzey yapay zeka modellerine yabancı kullanıcıların erişimini engellemesini istedi.
Anthropic tarafından yapılan açıklamada, talimatın ardından kısa süre içinde tüm erişimin durdurulmak zorunda kalındığı belirtildi.
Bu gelişme, ABD Başkanı Donald Trump’ın yapay zeka alanındaki değişken yaklaşımının son örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor. Trump yönetimi daha önce birçok düzenlemeyi gevşetirken, son dönemde devlet denetimini yeniden artıran adımlar atmaya başladı.
Uzmanlara göre bu politika değişiklikleri yatırımcıların risk algısını yükseltiyor. Devlet müdahalelerinin uluslararası faaliyetleri sınırlama ihtimali, şirket değerlemeleri üzerinde de baskı oluşturabilir. OpenAI’nin de yaşanan süreci yakından takip ettiği belirtiliyor. Çünkü gelişmiş yapay zeka modellerine yönelik yeni kısıtlamalar, şirketin değerlemesini ve halka arz planlarını doğrudan etkileyebilir.
Sermaye yarışında zaman baskısı
Yapay zeka şirketleri için mevcut piyasa koşulları önemli bir fırsat olarak görülüyor. Hisse senedi piyasalarının yüksek seviyelerde seyretmesi ve yapay zeka odaklı şirketlere yönelik güçlü yatırımcı talebi, halka arzlar için uygun bir ortam oluşturuyor.
Analistlere göre Anthropic’in başarılı bir halka arz gerçekleştirmesi OpenAI üzerindeki baskıyı artırabilir. Aynı durum ters yönde de geçerli. Çünkü yatırımcı sermayesi sınırsız değil. Meta, Alphabet ve diğer büyük teknoloji şirketlerinin de aynı dönemde piyasadan kaynak toplamaya çalışması, yatırımcı fonları üzerindeki rekabeti daha da sertleştirebilir.
Böylece yapay zeka sektöründe bir sonraki trilyon dolarlık halka arz ve yeni mega sermaye artırımları için yarış başlamış durumda. Erken hareket eden şirketler yüksek değerlemelerden yararlanabilirken, gecikenler hem yatırımcı ilgisini hem de mevcut sermaye imkanlarını rakiplerine kaptırma riskiyle karşı karşıya kalabilir.
