Rusya interneti dünyadan koparıyor

Rusya’da internet üzerindeki denetim giderek sertleşiyor. Ülkenin iç istihbarat kurumu FSB’nin, Rusya’yı küresel internetten koparmaya yönelik adımları son aylarda hız kazandı. Yabancı uygulamalara erişim engelleri, mobil iletişimin kesilmesi ve yerli teknoloji şirketleri üzerindeki baskılar bu sürecin temel araçları olarak öne çıkıyor. CEPA düşünce kuruluşundan Dionis Cenuşa’ya göre Moskova yönetimi, uzun süredir hedeflediği “egemen internet” modelini hayata geçirmek için kontrol mekanizmalarını daha da sıkılaştırıyor.

İnternet altyapısında merkezi kontrol

Rusya’da internet trafiğinin denetlenmesi için kullanılan sistemin temelini “Tehditleri bertaraf etmeye yönelik teknik araçlar” adlı veri paketleri oluşturuyor. 2019’da yürürlüğe giren “Egemen internet” yasası gereği, bu sistemlerin tüm servis sağlayıcıların altyapısına yerleştirilmesi zorunlu hale getirildi.

Bu mekanizma sayesinde, Roskomnadzor adı verilen devlet kurumu internet içeriklerini filtreleme ve sakıncalı görülenleri engelleme yetkisine sahip.

FSB’ye mobil ağı kapatma yetkisi

Kremlin’in kontrol stratejisi yalnızca internet siteleriyle sınırlı değil. 2026 Şubat ayında Rus parlamentosunun alt kanadı Devlet Duması, FSB’ye mobil iletişim altyapısına doğrudan müdahale yetkisi tanıyan bir yasa tasarısını onayladı.

Tasarı görüşmeleri sırasında yapılan değişiklikler dikkat çekti. Metinde yer alan “talep” ifadesi “talimat” olarak değiştirildi ve müdahale için gerekli görülen “güvenlik tehdidi” şartı tamamen kaldırıldı. Böylece mobil şebekelerin kapatılması yetkisi doğrudan başkanlık kararnamesine bağlanmış oldu.

Mesajlaşma uygulamalarına geniş çaplı yasak

Rus yönetimi, iletişim uygulamaları üzerindeki kontrolünü de genişletiyor. Devlet kurumları ve FSB’nin koordinasyonuyla, devlet dışı mesajlaşma servislerinin büyük bölümünün engellenmesi hedefleniyor.

İlk olarak Signal erişime kapatıldı. Ardından Meta şirketi “aşırılık yanlısı organizasyon” ilan edilerek WhatsApp dahil tüm hizmetleri yasaklandı. Son olarak Telegram da engellenen platformlar arasına eklendi.

“Ulusal mesajlaşma” dayatması

Kremlin’in desteklediği “Max” adlı yerli mesajlaşma uygulaması ise ülkede kullanılmasına izin verilen tek platform olarak öne çıkarılıyor. Ancak bu uygulama toplumda ciddi tepkiyle karşılanıyor. Rus medyasında yer alan değerlendirmelerde, “Max uygulamasını yükleyenlerin telefonlarını fiilen FSB’ye teslim etmiş gibi görüldüğü” ifade ediliyor.

Bu güvensizlik nedeniyle uygulamanın yaygınlaşması sınırlı kalırken, yetkililer daha sert adımlar atmaya başladı. Ev sahipleri, öğrenciler, kamu çalışanları ve devlet şirketlerinde görev yapan personel dahil olmak üzere birçok kesime söz konusu uygulamayı telefonlarına yükleme zorunluluğu getirildiği belirtiliyor.