NATO Ankara Zirvesi: Merz ittifakta yeni dönemin başladığını söyledi
NATO liderlerinin Ankara'da bir araya geldiği zirve, savunma harcamaları, Ukrayna'ya destek, Avrupa'nın güvenlik sorumluluğu ve ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamalarıyla öne çıktı. Zirvenin ardından konuşan Almanya Başbakanı Friedrich Merz, toplantının ittifak açısından tarihi bir dönüm noktası olduğunu belirterek Avrupa ülkelerinin artık NATO içinde daha fazla sorumluluk üstlendiğini söyledi.
Merz, Avrupa'nın uzun süredir eleştirilen savunma yaklaşımını geride bıraktığını ifade ederek, NATO'nun zirve sonrasında her zamankinden daha Avrupa odaklı hale geldiğini dile getirdi. Almanya'ya, ittifakın birlik içinde kalmasına ve güçlenmesine katkı sunduğu inancıyla döndüğünü kaydeden Merz, Trump'ın tüm oturumlara katıldığını ve küçük üye ülkeleri de dikkatle dinlediğini vurguladı.
Merz'in en dikkat çekici değerlendirmesi ise Trump'ın kapanış konuşmasına ilişkin oldu. ABD Başkanı'nın "Havada bir sevgi duygusu var." sözlerini kullandığını aktaran Alman lider, zorlu beklentilerle başlayan zirvenin bu ifadeyle olumlu bir atmosferde tamamlandığını söyledi.
Trump zirveyi başarılı buldu
Donald Trump da Ankara'daki NATO Zirvesi'nin ardından yaptığı açıklamada toplantının son derece başarılı geçtiğini belirtti. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'ye teşekkür eden Trump, Erdoğan'ın askeri açıdan güçlü bir lider olduğunu ifade ederek, "İnsanlar onu rahat bırakıyor." dedi.
Trump ayrıca toplantı salonundaki atmosferi överek, "Bu odada inanılmaz bir sevgi vardı." değerlendirmesinde bulundu. Basının içeride yaşanan birlik ortamını göremediğini söyleyen ABD Başkanı, liderler arasındaki uyumun dikkat çekici olduğunu belirtti.
NATO'dan ortak savunma mesajı
Zirvenin sonunda yayımlanan bildiride NATO üyeleri, Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 5. maddesine bağlılıklarını yineledi. Bildiride, "Bir üyeye yapılan saldırı tüm üyelere yapılmış sayılır." ifadesiyle ortak savunma taahhüdü bir kez daha vurgulandı.
Trump, Kuzey Atlantik Konseyi toplantısı öncesinde bazı müttefiklere yönelik sert eleştirilerde bulunmuştu. Ancak toplantının ardından yaptığı değerlendirmelerde daha uzlaşmacı bir tutum sergileyerek, "Harika bir toplantıydı, odada büyük bir sevgi ve birlik vardı." ifadelerini kullandı.
Ukrayna'ya yeni askeri destek
Zirvede Rusya ile savaşını sürdüren Ukrayna için yeni askeri yardım taahhütleri de açıklandı. Müttefik ülkeler, bu yıl askeri ekipman, eğitim ve destek amacıyla 70 milyar Euro sağlayacak. Zirve bildirisine göre 2027 yılında da desteğin en az aynı düzeyde sürdürülmesi planlanıyor.
Toplam yardım tutarı 140 milyar Euro olarak açıklanırken, bunun yaklaşık 60 milyar Euro'luk bölümü Avrupa Birliği'nin daha önce duyurduğu destek paketinden oluşuyor. Böylece NATO ülkelerinin ulusal bütçelerinden karşılaması gereken tutar yaklaşık 80 milyar Euro seviyesinde bulunuyor.
Merz, bu desteğin savaşın gidişatı açısından önemli olduğunu belirterek, Kremlin'in hedeflerine ulaşamayacağını anlamaya başladığını ve Ankara Zirvesi'nin savaş sürecinde önemli bir kırılma oluşturabileceğini söyledi.
Trump'tan Grönland ve İspanya açıklamaları
Trump, zirve sırasında Grönland üzerindeki ABD kontrolü isteğini de yineledi. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise bu talebi sert ifadelerle reddetti.
ABD Başkanı ayrıca İspanya'nın savunma harcamalarını yetersiz bulduğunu belirterek ülkeyi sert şekilde eleştirdi ve İspanya ile ticari ilişkilerin sona erdirilmesini istedi. Ancak Avrupa Birliği'nin dış ticaret yetkisi Brüksel'de bulunduğu için böyle bir adımın hukuki açıdan mümkün olup olmadığı tartışma konusu oldu.
Almanya savunma harcamalarını artırdı
Merz, zirvede Almanya'nın savunma bütçesindeki artışı da gündeme taşıdı. Berlin yönetiminin bu yıl için NATO'ya 124,7 milyar Euro savunma harcaması bildirdiğini belirten Başbakan, ülkesinin ABD'nin ardından ittifakın en büyük ikinci katkı sağlayıcısı olduğunu söyledi.
Trump'ın müttefiklerin harcamalarını yetersiz bulmasına karşılık Alman hükümeti, ABD Başkanı'nın eski verilere dayalı değerlendirme yaptığını savundu.
İran, Türkiye ve savunma sanayisi
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD'nin İran'a yönelik son saldırılarını "Kesinlikle gerekliydi." sözleriyle değerlendirdi.
Trump ise Türkiye'ye uygulanan CAATSA yaptırımlarını kaldıracağını açıkladı. Rus yapımı S-400 hava savunma sistemi nedeniyle getirilen yaptırımlardan rahatsız olmadığını belirten ABD Başkanı, Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının satılmasına da açık olduğunu ifade etti. Türkiye'nin sadık bir müttefik olduğunu söyleyen Trump, Türk hava araçlarının motor ihtiyaçlarının karşılanmasının ABD'nin sorumluluğu olduğunu dile getirdi.
Zirve öncesinde NATO, bu yıl 32 üyeden yalnızca beşinin savunma harcamalarında yüzde 5 hedefini yakalayacağını açıkladı. Yunanistan, Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya bu alanda ilk sıralarda yer alırken, Almanya'nın savunma harcaması gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 2,7'si seviyesinde bulunuyor. Berlin yönetimi bu oranı 2029 yılına kadar yüzde 3,5'e çıkarmayı hedefliyor.
Ankara'daki zirvede ayrıca Avrupa'nın savunma kapasitesinin güçlendirilmesi, NATO içinde Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlenmesi ve savunma sanayisinde iş birliğinin artırılması konuları da gündemin önemli başlıkları arasında yer aldı.
