Merz Ukrayna'nın AB üyeliği için bulduğu formülü açıkladı

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne hızlı üyelik talebine yönelik yeni bir formül önerdi. Merz’in AB yönetimine gönderdiği mektupta, Ukrayna için “ortak üye” statüsünün oluşturulması gündeme taşındı. Öneriye göre Kiev yönetimi, tam üyelik ve oy hakkı olmadan AB kurumlarına daha yakın şekilde entegre edilecek.

Alman Hristiyan Demokrat Birlik Partisi lideri Merz, girişimin gerekçesi olarak Ukrayna’nın savaş koşullarını ve üyelik müzakerelerinde kaydedilen ilerlemeyi gösterdi. Berlin’in önerisinin, ABD Başkanı Donald Trump’ın başlattığı barış görüşmelerine de siyasi destek sağlamayı hedeflediği belirtildi.

Merz’in mektubunda, söz konusu statünün Ukrayna için güçlü bir siyasi mesaj anlamına geleceği vurgulanarak, “Rus saldırganlığına karşı süren mücadelede Ukrayna halkının acilen ihtiyaç duyduğu bir destek” ifadesi kullanıldı.

Tam üyelik için engeller vurgulandı

Almanya Başbakanı, Ukrayna’nın kısa süre içinde tam üye olmasının gerçekçi görünmediğini de açık şekilde dile getirdi. Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB dönem başkanlığını temsil eden Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides’e gönderilen mektupta, üyelik sürecinin önünde çok sayıda siyasi ve hukuki engel bulunduğu kaydedildi.

Merz, özellikle bazı üye ülkelerdeki zor onay süreçlerine dikkat çekerek, buna rağmen Ukrayna ile üyelik başlıklarının gecikmeden müzakere edilmesini istedi. Alman lider, “ortak üyelik” modelinin Kiev’in tam üyeliğe giden yolunda kritik bir aşama olabileceğini savundu.

Başbakana göre bu yapı mevcut ortaklık anlaşmasının çok ötesine geçecek ve üyelik sürecini hızlandıracak. “Bu hafifletilmiş bir üyelik modeli olmayacak” değerlendirmesi de mektupta yer aldı.

AB kurumlarında temsil önerisi

Merz’in planına göre Ukrayna, Avrupa Birliği Konseyi ile Avrupa Konseyi toplantılarına katılabilecek ancak oy kullanamayacak. Ayrıca Avrupa Komisyonu’nda yetkisiz ve oy hakkı olmayan ortak üye temsilciliği, Avrupa Parlamentosu’nda oy hakkı bulunmayan temsilciler ve Avrupa Adalet Divanı’nda “yardımcı raportör” niteliğinde bir hakim görevi gibi seçenekler masada bulunuyor.

Alman lider, bu modelin Ukrayna’yı AB’nin temel kurumlarına hızlı biçimde yaklaştıracağını savundu. Devam eden tam üyelik müzakerelerinin ise bu süreçte ortadan kalkmayacağı, aksine destekleneceği belirtildi.

Merz ayrıca bu formül için AB anlaşmalarında değişiklik yapılmasına ya da klasik üyelik onay süreçlerinin işletilmesine ihtiyaç olmadığını ifade etti. Bunun yerine güçlü siyasi mutabakatın yeterli olacağını savundu.

Güvenlik maddesi dikkat çekti

Önerinin en dikkat çeken bölümlerinden biri güvenlik alanına ilişkin oldu. Merz, Ukrayna’nın dış ve güvenlik politikasını tamamen AB çizgisine uyumlu hale getirmesini istedi. Buna karşılık AB ülkelerinin de Birlik anlaşmalarındaki karşılıklı savunma maddesini siyasi olarak Ukrayna için işletmeyi taahhüt etmesini önerdi.

Bu yaklaşımın Kiev yönetimine somut güvenlik garantisi sağlayabileceği değerlendiriliyor. Ancak Merz, Ukrayna’nın AB temel değerlerinden uzaklaşması ya da üyelik sürecinde ciddi gerileme yaşaması halinde sistemin askıya alınmasına imkan tanıyacak mekanizmaların da oluşturulmasını istedi.

Diğer aday ülkeler için farklı model

Almanya Başbakanı, Arnavutluk, Karadağ ve Moldova gibi diğer aday ülkeler için aynı statünün doğrudan uygulanmasını önermedi. Bunun yerine üyelik süreçlerini hızlandıracak farklı ara modeller üzerinde durdu.

Bunlar arasında Avrupa iç pazarına ayrıcalıklı erişim, AB kurumlarının günlük çalışmalarına daha fazla katılım ve bazı Avrupa Birliği organlarında gözlemci statüsü verilmesi gibi seçeneklerin değerlendirilebileceği ifade edildi. Merz’e göre bu aşamalı entegrasyon modeli, aday ülkelerde reform sürecini de teşvik edebilir.