Mars'ta her yıl günler kısalıyor
NASA'nın InSight Mars iniş aracı verileri, Mars'ın yıllık olarak dönüş hızının arttığını ve bu durumun Mars gününün kademeli olarak kısalmasına yol açtığını gösterdi.
Nature adlı bilimsel dergide yayınlanan bir araştırmaya göre, Mars kendi ekseni etrafındaki dönüş hızının yılda 0.004 yay saniyesi kadar arttığı ve bu durumun Mars gününün yıllık olarak milisaniyenin çok küçük bir bölümünün azalmasına neden olduğu belirlendi.
Bu araştırmada, Kaliforniya'daki Jet İtki Laboratuvarı'ndan araştırmacılar da dahil olmak üzere bilim insanları, Mars'ın dönüşündeki bu hafif hız artışının nedenlerine dair henüz kesin bir sonuca ulaşabilmiş değil. Ancak bazı teorilere sahipler.
Araştırmanın ortak yazarı Bruce Banerdt, "InSight gibi bir jeofizik istasyonunun Mars'a gönderilmesi çabalarında uzun süredir yer alıyorum. Bu sonuçlar, uzun yıllar boyunca yapılan çalışmaların sonucunu taşıyor." dedi.
Araştırmada, Mars'ın dönüş hızına dair en hassas ölçümlerin yapıldığı gibi, gezegenin nasıl yalpaladığını tespit etmek amacıyla da erimiş metal çekirdeğin "sallanması" gözlemlendi.
Araştırmaya göre, bu dönüş hızındaki artışın arkasında buzul sonrası dönüş gibi faktörler olabileceğine dair şüpheler bulunuyor. Bu dönüş, Mars'ın kutup tabakalarında biriken buzların veya buzulların gömülü olduğu kara kütlelerinin yükselmesi anlamına gelmektedir.
NASA, bu değişimi, dönme hızı değişikliği gösteren bir buz patencisinin dönüşünü hatırlatmaktadır.
Bu yeni araştırma, InSight'ın Mars'ta geçirdiği ilk 900 gündeki verilere dayanarak yapıldı ve gezegenin dönüşündeki değişimleri inceledi.
Bilim insanları, bu çalışma için NASA'nın Dünya'daki Derin Uzay Ağı ve InSight'ın radyo vericisi ile antenlerinden oluşan RISE adlı araçları kullandı. Derin Uzay Ağı, iniş aracına radyo sinyali gönderdi ve RISE bu sinyali geri yansıttı. Bu sayede gezegenin dönme hızını belirlemek için Doppler kayması etkisini inceleyerek ölçümler yapıldı.
Belçika Kraliyet Gözlemevi'nden çalışmanın başyazarı Sebastien Le Maistre, "Arama sürecimiz, bir Mars yılı boyunca sadece 20-30 santimetrelik değişiklikleri içeriyor. Bu değişimleri gözlemlemek çok uzun zaman alır ve çok fazla veri toplama gerektirir." şeklinde açıklamalarda bulundu.
Dr. Le Maistre, "Bu keşifleri öngörmek ve deneye hazırlanmak için büyük çaba sarf ettik. Ancak yine de bu süreç boyunca şaşırtıcı sonuçlarla karşılaşıyoruz. Dahası, RISE'ın daha fazla Mars verisi sunacağına inanıyoruz." dedi.
Yeni bulgular, Mars'ın dönüş hızında "yavaş bir ivme" olduğunu gösteriyor. Bilim insanları, bunun Mars'ın iç dinamiklerinde veya atmosferinde ve buzullarındaki "uzun vadeli bir eğilimin" göstergesi olabileceği sonucuna varmıştır.
