Letonya'da "saatlik koca" dönemi: İsmi şaşırtıyor, yaptığı işler daha da konuşuluyor

Letonya'da yıllardır kullanılan "Virs uz stundu" yani "Bir saatliğine koca" hizmeti, adı nedeniyle sosyal medyada sık sık bambaşka bir anlamla gündeme geliyor. Ülkedeki kadın nüfusunun erkeklerden fazla olması da bu ilginç hizmetle birleşince ortaya dikkat çekici bir hikaye çıkıyor. Ancak "saatlik koca" denildiğinde akla gelenle gerçekte sunulan hizmet arasında önemli bir fark bulunuyor.

Bir erkeği saatlik ücret karşılığında "koca" olarak kiralamak... İlk duyulduğunda bir ilişki hizmetini çağrıştırsa da Letonya'da "Virs uz stundu" adıyla bilinen sistemin romantizmle ilgisi yok. Letonyalıların oldukça dikkat çekici bir isim verdiği bu sektör aslında evdeki küçük tamiratları, montaj işlerini ve teknik sorunları çözen çok yönlü ustalardan oluşuyor.

Üstelik bu ifade yalnızca sosyal medyada ortaya çıkmış bir espri değil. Letonya'nın hizmet platformlarında "Virs uz stundu" doğrudan ayrı bir hizmet kategorisi olarak kullanılıyor. Yerel basın da söz konusu uygulamanın ülkede uzun süredir popüler olduğunu belirtiyor.

Koca geliyor ama romantizm yok

"Saatlik koca" için verilen siparişlerin konusu oldukça gündelik. Evde bozulan bir priz, değiştirilmesi gereken bir musluk, monte edilmeyi bekleyen mobilyalar ya da duvara asılacak bir lamba bu hizmetten yararlanmak için yeterli.

Letonya merkezli GetaPro'nun "Virs uz stundu" kategorisinde küçük ev onarımlarından elektrik ve tesisat işlerine kadar çok sayıda hizmet sunuluyor. Eski mobilyaların sökülmesi, yenilerinin kurulması, duvar kagıdındaki küçük hasarların giderilmesi, lamba asılması, anahtar veya priz değiştirilmesi de "saatlik koca"ya bırakılabilecek işler arasında gösteriliyor.

Sistemin mantığı da oldukça basit. Müşteri yapılmasını istediği işi platforma giriyor, ustalardan fiyat teklifleri geliyor ve ardından ücret ile kullanıcı yorumlarına göre seçim yapılıyor. Başka bir deyişle Letonya'daki "saatlik koca", Türkiye'de "ev ustası" ya da "her işten anlayan usta" olarak tarif edilebilecek hizmetin çok daha akılda kalıcı bir isimle pazarlanmış hali.

Letonya gazetesi LA.LV'nin aktardığı bir müşteri deneyiminde, evindeki elektrik sorununu çözemeyen bir kadın internet üzerinden "Virs uz stundu" araması yapıyor. Müşteri, iş için 20 ile 50 Euro arasında bütçe belirliyor ve talebini akşam saatlerinde sisteme giriyor. Yaklaşık bir saat içinde iki teklif alırken ertesi sabah teklif sayısı 11'e ulaşıyor.

Saatlik ücretler 50 Euro'ya çıkabiliyor

Hizmetin adına "saatlik" denmesi de yalnızca bir pazarlama oyunu değil. Letonya'daki güncel ilanlarda birçok usta gerçekten saat üzerinden ücret belirliyor.

GetaPro'da yer alan ilanlarda küçük ev tamiratları için 15-16 Euro, 15-25 Euro, 20-40 Euro ve 50 Euro gibi saatlik ücretler görülebiliyor. Platformdaki bazı ustalar elektrik, tesisat ve genel inşaat işleri dahil farklı alanlarda hizmet veriyor.

Platformun hizmet açıklamalarında ev aleti kurulumu için 12 Euro'dan, mobilya montajı için 8 Euro'dan, küçük ev tamiratı, elektrikçi ve tesisatçı hizmetleri için ise 10 Euro'dan başlayan fiyatlar da yer alıyor. Fiyat, yapılacak işin niteliğine ve seçilen ustaya göre değişiyor.

Hizmetin Letonya'da ne kadar yerleşmiş bir kavram haline geldiğini gösteren ayrıntılardan biri de "Vīrs uz stundu" adıyla 30 Euro değerinde hediye kartı dahi sunulması.

Her 100 erkeğe 116 kadın düşüyor

"Saatlik koca" hizmetini sosyal medyada daha da ilgi çekici hale getiren konu ise Letonya'nın kadın-erkek nüfus dengesi.

Letonya Merkezi İstatistik Bürosu'nun verilerine göre 2025'in başında ülkede yaklaşık 1 milyon 857 bin kişi yaşıyordu. Nüfusun yüzde 53,7'sini kadınlar oluştururken, ülke genelinde her 100 erkeğe 116 kadın düşüyordu.

Bazı kentlerde fark çok daha belirgin. Preiļi'de her 100 erkeğe 133, Valka'da 132, Kraslava'da 131, Mazsalaca ve Olaine'de ise 130 kadın düşüyor. Resmi verilere göre Letonya'daki bütün şehirlerde kadın nüfusu erkek nüfusundan fazla.

Bu tablo, "Letonya'da erkek az olduğu için kadınlar saatlik koca kiralıyor" şeklindeki dikkat çekici anlatının yayılmasına uygun bir zemin hazırlasa da rakamların ayrıntısına bakıldığında tablo değişiyor.

"Erkek kıtlığı" iddiasında önemli ayrıntı

Letonya'nın toplam nüfusunda kadınlar açık biçimde çoğunlukta olsa da fark özellikle ileri yaş gruplarından kaynaklanıyor.

Resmi verilere göre 44 yaşın altındaki nüfusta kadınların sayısı erkeklerden daha düşük. 15-49 yaş grubunda nüfusun yüzde 49'unu kadınlar, yüzde 51'ini erkekler oluşturuyor. 65 yaşın üzerinde ise kadınların sayısı erkeklerin yaklaşık iki katına çıkıyor.

Bu nedenle ülkedeki "saatlik koca" sektörünün kadın-erkek nüfusundaki dengesizlik nedeniyle ortaya çıktığını söylemek mümkün değil. Letonya kaynakları hizmeti bir eş veya partner kiralama sistemi olarak değil, küçük ev işlerinde çağrılan çok yönlü usta hizmeti olarak tanımlıyor.

Yine de isim, işin kendisinden daha fazla dikkat çekmeyi başarıyor. Letonya'da musluğu değiştiren, mobilyayı kuran, lambayı takan ve prizi onaran ustaya verilen "bir saatliğine koca" adı, sıradan bir ev hizmetini ülke dışına kadar taşınan magazinsel bir hikayeye dönüştürmüş durumda.