İngiltere’den 16 yaş altına sosyal medya yasağı kararı

Birleşik Krallık hükümeti, çocuklar ve gençlerin dijital platform kullanımına yönelik kapsamlı kısıtlamalar getirmeye hazırlanıyor. Londra’da düzenlediği basın toplantısında planları açıklayan Başbakan Keir Starmer, bu adımı ülke açısından “büyük bir dönüm noktası” olarak nitelendirdi.

Starmer, ebeveynlerin çocuklarının sağlıklı ve mutlu bir yaşam sürmesini istediğini belirterek, sosyal medya platformlarının bunun tersine sonuçlar doğurduğunu savundu. Başbakan, “Sosyal medya çocukları mutsuz ediyor. Zorbalık yapanların onları taciz etmesini ve hedef almasını kolaylaştırıyor” ifadelerini kullandı.

Birleşik Krallık’ın gündeme getirdiği düzenlemeler, Aralık 2025’te 16 yaş altına sosyal medya yasağı getiren Avustralya modelini takip ediyor. Ancak Londra yönetimi bazı alanlarda daha ileri düzenlemeler hedefliyor. Starmer, amaçlarının gençlere çocukluklarını yeniden kazandırmak olduğunu söyledi.

Noel öncesi yasalaşması hedefleniyor

Başbakanın verdiği bilgilere göre düzenlemelerin Noel’e kadar parlamentodan geçirilmesi, yasağın ise 2027 ilkbaharında yürürlüğe girmesi planlanıyor. Uygulamanın teknik ayrıntıları üzerinde ise çalışmalar sürüyor.

Taslağın merkezinde, 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişiminin yasaklanması bulunuyor. Hükümet açıklamasında Snapchat, TikTok, YouTube, Instagram, Facebook ve X bu kapsamdaki platformlar arasında sayıldı. Buna karşılık WhatsApp ve Signal gibi mesajlaşma uygulamaları yasak kapsamında değerlendirilmeyecek.

Ayrıca oyun ve canlı yayın platformlarında yetişkinlerin çocuklarla sohbet kurmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Dijital sokağa çıkma yasağı gündemde

Hükümet, 18 yaşın altındaki gençler için dijital kullanım saatlerine sınırlama getirilmesini de değerlendiriyor. Özellikle gece geç saatlerde ekran başında geçirilen sürelerin ve sürekli içerik kaydırma alışkanlığının azaltılması amaçlanıyor.

Düzenlemelerin bir başka ayağı ise yapay zeka tabanlı romantik veya cinsel içerikli sohbet sistemleri olacak. Kullanıcılarla duygusal ilişki kuruyormuş izlenimi veren bu tür yapay zeka uygulamaları için asgari yaş sınırının 18 olması planlanıyor. Bunun yanında, yapay zeka sistemlerindeki benzer mahrem özelliklerin de 18 yaş altındaki kullanıcılar için kısıtlanması öngörülüyor.

Hükümet desteğin yüksek olduğunu savunuyor

Söz konusu kararın son haftalarda beklenen bir adım olduğu belirtiliyor. Hükümet, aylar süren istişare sürecinde uzman görüşleri aldı; gençler ve ebeveynlerle anketler ile çeşitli testler gerçekleştirdi. Bu çalışmaların sonucunda çoğunluğun daha sıkı yaş sınırları ve daha katı yasal düzenlemelerden yana görüş bildirdiği aktarıldı.

Starmer, sosyal medyanın gençlere bazı faydalar sağladığını kabul etti. Buna rağmen ortaya çıkan riskler ve olumsuz sonuçlar dikkate alındığında kapsamlı yasağın doğru tercih olduğuna inandığını söyledi.

Benzer tartışmalar Avrupa’nın farklı ülkelerinde de sürüyor. Birden fazla Avrupa Birliği üyesi ülke, çocuklar ve gençler için sosyal medya yasağını yasal zemine taşımak istediğini duyurdu. Almanya’da da benzer bir düzenleme kamuoyunda tartışılıyor. Bu nedenle, büyük teknoloji şirketlerine bağlayıcı kurallar koyma yetkisine sahip olan Avrupa Komisyonu üzerindeki baskının arttığı değerlendiriliyor.

Eleştiriler ve siyasi tartışmalar sürüyor

Öte yandan planlar eleştirilerden de uzak değil. Veri koruma uzmanları ve çeşitli araştırmacılar, bu tür yasakların teknik yöntemlerle kolayca aşılabileceği uyarısında bulunuyor.

Avustralya’daki uygulamada bazı gençlerin VPN hizmetleri kullanarak veya yanlış doğum tarihiyle hesap açarak platformlara erişmeye devam ettiği biliniyor. VPN sistemleri, kullanıcıların internete farklı bir ülkeden bağlanıyormuş gibi görünmesini sağlayabiliyor. Uzmanlar ayrıca çocukların internetin daha az denetlenen bölümlerine yönelme riskine dikkat çekiyor.

Starmer da bazı gençlerin kuralları aşmaya çalışabileceğini kabul etti. Ancak İngiliz hükümetinin Avustralya deneyiminden yararlanacağını ve daha etkili yaş doğrulama yöntemleri geliştireceğini söyledi. Başbakan, sorumluluğun çocuklarda değil teknoloji şirketlerinde olduğunu vurgulayarak, yasağı delmeye çalışan gençlere yönelik herhangi bir yaptırım planlamadıklarını ifade etti.