DAEŞ'in Afrika'daki bağlantıları
TUNUS (AA) - Ankara, Beyrut ve Paris'i kana bulayan DAEŞ saldırılarının dünyanın farklı bölgelerinde planlanmış olabileceği iddiaları, dikkatleri örgütün küresel bağlantılarına çevirdi. Özellikle Tunus'taki müze baskını ve Mısır'dan havalanan Rus yolcu uçağına yönelik eylemleri örgütün Afrika'daki uzantılarını akla getirdi.
Özellikle Suriye ve Irak'ta faal olan terör örgütü DAEŞ'in birkaç aydır Afrika'da da yoğunlaştığı öne sürülüyor. Tunus'taki saldırılarla Afrika'daki ilk dikkat çeken eylemini gerçekleştiren örgüt, Libya'dan Çad Gölü havzasına, Cezayir'den Somali'ye kıtanın farklı bölgelerinde doğrudan bağlantılı örgütler ya da biat eden gruplar aracılığıyla kendini gösteriyor.
Örgütün Afrika'daki varlığı 3 farklı yapıda şekilleniyor:
- Bağlantıları -
Libya'nın batısındaki Sirte şehriyle doğusundaki Derne kenti çevresi, DAEŞ'in ülkedeki iki kalesini oluşturuyor. Bu durum, 2011 yılında Muammer Kaddafi rejiminin düşüşüyle ortaya çıktı ve silahlı gruplar arasında kanlı çatışmalara neden oldu. Süreç, siyasi ve coğrafik açıdan birbirine rakip iki hükümet ve parlamento ortaya çıkarırken bu siyasi çatlak derin bir düşmanlığa yol açtı.
Sirte, ocak ayından bu yana DAEŞ'in kontrolü altında ve bölgede görev yapan gözlemcilerin tahminlerine göre kentte binlerce DAEŞ militanı bulunuyor. Ancak birkaç aydan bu yana şehirde halk tarafından düzenli şekilde yürütülen operasyonlar DAEŞ'i bu şehirde zayıflattı.
Derne ise Ekim 2014'te terör örgütünün kontrolü altına girdi. Libya'da 2011 yılında başlayan isyanın merkezi olan Derne'nin kontrolünü elinde bulunduran "İslam Gençliği Şura Konseyi", birkaç aydan beri terör örgütünü şehirden uzaklaştırmayı hedefliyor.
ABD Savunma Bakanlığı Pentagon cumartesi günü yaptığı açıklamada, ABD ordusunun Derne'ye düzenlediği hava saldırısında terör örgütü DAEŞ'in Libya kolunun lideri Ebu Nebil'in öldürüldüğünü bildirdi. Savunma Bakanlığının duyurduğu bu hava saldırısı, ABD'nin Suriye ve Irak'ın dışında DAEŞ'i hedef alan ilk operasyon olma özelliğini taşıyor.
- DAEŞ'e biat eden örgütler -
Daha önce Ensar Beyt el-Makdis ismiyle bilinen, 2011 yılından itibaren Sina yarımadasının neredeyse tamamında etkin olan ve 2014 yılının sonunda DAEŞ'e biat ettiğini duyuran Mısır'daki "Sina Vilayeti" adlı silahlı örgüt, güvenlik güçlerine, önemli altyapı ve turistik tesislerine yönelik düzenlediği saldırılar bu bölgenin dışına taştı. Mısır ordusu ve polisi, bu örgütü ortadan kaldırmak için Aralık 2013'ten bu yana geniş çaplı bir operasyon yürütüyor.
Cezayir'deki "Hilafetin Askerleri" ise ülkede aktif olan silahlı bir örgüt. Eylül 2014'te el-Kaide'den ayrılan örgüt "Cezayir Bölgesi'ni" temsil etmek üzere DAEŞ'e biat ettiğini duyurdu. Cezayir ordusu Mayıs ayında liderini ve 30'a yakın teröristini etkisiz hale getirdiği örgütü ortadan kaldırdığını açıklamıştı ancak gözlemcilere göre örgütün Cezayir topraklarında hala "gizli hücreleri" bulunuyor.
Birkaç yıldır Nijerya'nın Borno eyaletinde faaliyet gösteren "Boko Haram" silahlı örgütü, Kamerun'un Uç Kuzey ve Çad Gölü havzasına doğru genişlemiş durumda. Örgüt Çad'da ve Nijer'in güney doğusunda neredeyse her gün saldırılar düzenliyor. Baskın veya intihar eylemi şeklinde yapılan bu saldırılar geçen yaz Çad'ın başkenti Encemine'ye de ulaştı. Geçen mart ayında DAEŞ'e biat eden örgüt; Kamerun, Nijer, Nijerya ve Çad ordularıyla savaşıyor.
Eş-Şebab örgütü ise Etiyopya'nın Somali'yi işgal etmesinin ardından 2006 yılında kuruldu. Bazı alt gruplarının DAEŞ'e bağlılığını açıkladığı örgüt, nisan ayında düzenlenen ve aralarında liseli öğrencilerin de bulunduğu 148 kişinin ölümüne sebep olan saldırı başta olmak üzere Kenya'daki terör eylemlerinden sorumlu tutuluyor. Örgüt liderlerinden olan Abdulkadir el-Mümin geçen ekim ayında DAEŞ'e bağlılığını ilan etti.
Özellikle Mali başta olmak üzere Sahel bölgesinde ortaya çıkan El Murabitun hareketinin liderlerinden Muhtar Belmuhtar ise mayıs ayında DAEŞ'e biat ettiğini açıkladı. Bu örgüt, 2013 yılında Batı Afrika Tevhid ve Cihad Hareketiyle, İslami Mağrip El Kaidesi (AQMI) baş kaldıran "Kanla İmza Atanlar Tugayı" örgütünün birleşmesiyle doğdu.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin doğusunda 1990'lı yılların ortalarından beri faal olan Demokratik İttifak Güçleri (ADF) DAEŞ ile aynı radikal ideolojiye sahip bir örgüt. DAEŞ'e biat etmeleri dışında örgütle belirli bağlantıları tespit edilemedi.
- DAEŞ'in Afrika'daki destekçileri -
DAEŞ'i desteklediklerini 2013 yılında duyuran radikal gruplar Tunus'ta birçok terör saldırısı düzenledi. Bu saldırılar, siyasetçilerin öldürülmesinden, bu yıl Bardo Müzesi'ndeki turistlere yönelik düzenlenen saldırılara kadar her şekilde yapıldı.
Bu radikal gruplar kesin bir şekilde bir örgüt bünyesinde yer almıyorlar ancak "uyuyan hücreler" şeklinde hareket ediyorlar. Bu hücreler, El Kaide'ye bağlı olan Ukba Bin Nafi Tugayı'ndan ayrılmayı amaçlarken birçok gözlemciye göre bu tugay bünyesinde DAEŞ saflarına geçmek isteyen savaşçılar bulunuyor.
Afrika'da ve diğer alanlarda müttefik arayışlarının El Kaide'den DAEŞ'e kayması hala sıklıkla yaşanan ancak takip edilmesi zor bir durum olmayı sürdürüyor.
Güvenlik raporlarına göre, Sudan'ın Darfur bölgesinde toplanan bazı radikal gruplar, Boko Haram ve Libya'daki milis güçlerle temaslar kurdu.
Tunus'ta geçtiğimiz 18 Mart'ta Bardo Müzesi'ne yapılan terörist saldırıda çoğunluğu turistlerden oluşan 22 kişi hayatını kaybetmişti. 26 Haziran'da ise ülkenin Susa kentindeki bir otelin plajında düzenlenen saldırıda ise 30'u İngiliz, 38 kişi yaşamını yitirmişti. Terör örgütü DAEŞ'in üstlendiği "kanlı saldırılar" uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırmıştı.
Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) Başkanı Aleksandır Bortnikov, 31 Ekim'de 224 kişiyi taşıyan Şarm eş-Şeyh-St. Petersburg seferini yapan 9268 sefer sayılı Rus yolcu uçağının, yerleştirilen bir bombanın patlaması sonucu düştüğünü açıklamıştı.
Uçağın havalandıktan kısa süre sonra, 224 kişilik mürettebatıyla Mısır'ın Sina Yarımadası'nın kuzeyinde düşmüştü.
ABD istihbarat kaynakları, Rus yolcu uçağının düşmesine, "büyük olasılıkla" DAEŞ veya bağlı grupların uçağa önceden yerleştirdikleri bombanın neden olduğunu öne sürmüştü.
