Cinsiyetler arası maaş farkında Almanya için yeni AB baskısı
Almanya, ücret şeffaflığına ilişkin Avrupa Birliği kurallarını zamanında ulusal mevzuatına aktarmadığı için 9 Haziran itibarıyla AB hukukunu ihlal eden ülkeler arasına girdi. AB üyesi ülkelerin gerekli yasal düzenlemeleri tamamlaması için tanınan süre sona ererken, Almanya Federal Aile Bakanlığı düzenlemelerin ancak önümüzdeki aylarda ve en geç 2027 başına kadar hayata geçirilebileceğini açıkladı.
Bu gelişmenin ardından Avrupa Komisyonu'nun Almanya hakkında bir ihlal prosedürü başlatıp başlatmayacağına karar vermesi bekleniyor. Ancak Berlin yönetiminin gerekli yasal değişiklikleri kısa süre içinde tamamlaması halinde Komisyon'un yaptırım sürecine gitmemesi de ihtimaller arasında bulunuyor.
Kadınlar erkeklerden daha az kazanıyor
Avrupa İstatistik Ofisi Eurostat'ın 2024 verilerine göre Almanya'da kadınların brüt saatlik kazancı erkeklere kıyasla ortalama yüzde 15,6 daha düşük. Avrupa Birliği genelinde ise ücret farkı ortalama yüzde 11,1 seviyesinde bulunuyor.
Bu farkın azaltılması amacıyla kabul edilen AB Ücret Şeffaflığı Direktifi, çalışanlara benzer görevlerde çalışan kadın ve erkeklerin ortalama ücretlerine ilişkin bilgi talep etme hakkı tanıyor. Verilerin cinsiyete göre ayrıştırılmış şekilde paylaşılması öngörülüyor.
Yeni kurallar ayrıca 100 ve üzeri çalışanı bulunan işverenlere kadınlar ile erkekler arasındaki ücret farkına ilişkin düzenli raporlama yükümlülüğü getiriyor. Bunun yanında işverenlerin işe alım sürecinde adaylara başlangıç ücretleri hakkında önceden bilgi vermesi ve önceki maaşlarını sormaması gerekiyor.
Hükümet uygulamayı erteledi
Ücret şeffaflığına ilişkin AB düzenlemesi, 2023 yılında Avrupa Parlamentosu ile üye devletler tarafından kabul edilmişti. O dönem Almanya'da görev yapan SPD, Yeşiller ve FDP koalisyon hükümeti, AB Konseyi'ndeki oylamada çekimser kalmıştı. Direktifin ulusal hukuka aktarılması için belirlenen son tarih ise 7 Haziran 2026 olarak açıklanmıştı.
Aile Bakanı Karin Prien, cuma günü yayımlanan Politico podcastinde Almanya'nın bazı Avrupa ülkeleriyle birlikte uygulama takvimi ve içerik konusunda değişiklik imkanlarını değerlendirdiğini söyledi. Prien, "Ama günün sonunda muhtemelen bürokrasiyi mümkün olduğunca düşük tutan bir uygulamadan kaçınamayacağız" ifadelerini kullandı.
Bakan ayrıca ücret eşitliğinin siyasi hedef olmaya devam etmesi gerektiğini vurguladı.
Ekonomik koşullar gerekçe gösterildi
Bakanlık sözcüsü tarafından yapılan son açıklamada, direktifin mümkün olan en az bürokratik yükle ve yalnızca gerekli unsurlar içerecek şekilde uygulanmasının planlandığı belirtildi. Gecikmenin nedeni olarak ise mevcut ekonomik koşullar gösterildi.
Mevcut plana göre raporlama yükümlülüğü ve çalışanların bilgi talep etme hakkı ilk kez Haziran 2028'de yürürlüğe girecek.
Ücret farkının nedenleri tartışılıyor
Avrupa Komisyonu, kadınlar ile erkekler arasındaki ücret farkının arkasında yapısal eşitsizliklerin bulunduğunu belirtiyor. Komisyona göre yetersiz çocuk bakım hizmetleri ve ücretsiz çocuk bakım sorumluluğunun büyük ölçüde kadınlar tarafından üstlenilmesi, kadınların kariyerlerine daha uzun süre ara vermesine neden oluyor.
Ayrıca eğitim, işe alım ve terfi süreçlerini etkileyen toplumsal kalıpların da ücret farkının sürmesinde etkili olduğu ifade ediliyor.
Almanya'da 2017 yılından bu yana yürürlükte bulunan Ücret Şeffaflığı Yasası çalışanlara, aynı işyerinde benzer görevleri üstlenen kişilerin ne kadar kazandığına ilişkin bilgi isteme hakkı tanıyor. Ancak 2023 yılında hazırlanan bir hükümet değerlendirme raporunda, çalışanların yöneticileri tarafından olumsuz karşılanabileceği endişesi nedeniyle bu hakkın sınırlı ölçüde kullanıldığı tespit edilmişti.
