Bilim insanlarından yaşlanma karşıtı çığır açan buluş
ABD’deki Mayo Clinic araştırmacıları, yaşlanma süreciyle yakından bağlantılı olan “zombi hücreleri” tespit etmek için yeni bir yöntem geliştirdi. Ekip, aptamer adı verilen küçük DNA moleküllerini kullanarak bu hücreleri seçici biçimde işaretlemeyi başardı. Bu hücrelerin canlı dokuda saptanması bugüne kadar en zorlayıcı konulardan biri olarak görülüyordu. “Science Daily” dergisinin aktardığına göre, bu yöntem yaşlanma biyolojisinde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Yeni yöntem yaşlanma araştırmalarında dönüm noktası olabilir
Araştırmanın sonuçları “Aging Cell” dergisinde yayımlandı. Bilim insanları, 100 trilyondan fazla rastgele DNA dizilimi arasından yaşlanmış hücrelere bağlanabilen aptamerleri belirledi. Bu moleküller sayesinde, sağlıklı hücrelere zarar vermeden yaşlanmış hücreler görüntülenebildi. İlk deneylerin fare dokusu üzerinde gerçekleştirildiği açıklandı.
Çalışmanın başyazarı biyokimyacı Jim Maher, “Bu yaklaşım, aptamerlerin yaşlanmış hücreleri sağlıklı olanlardan ayırmak için kullanılabileceğini kanıtlıyor” ifadelerini kullandı. Maher ayrıca, yöntemin gelecekte insan hücrelerine de uygulanabileceğini belirterek bunun potansiyel tedaviler için kritik bir gelişme olabileceğini vurguladı.
Farklı alanların birleşiminden doğan fikir
Araştırma fikri, iki doktora öğrencisinin tesadüfi bir sohbeti sırasında ortaya çıktı. Öğrenciler, hücre yaşlanması ve aptamer teknolojisini bir araya getirmeyi önerdi. Başlangıçta şüpheyle karşılanan bu fikir, kısa sürede farklı laboratuvarların ve öğrencilerin katıldığı geniş bir projeye dönüştü. Maher, “Bu konunun araştırılmaya değer olduğu ortaya çıktı” diyerek sürecin önemine dikkat çekti.
Yaşlanmanın görünmez düşmanı
Bilim dünyasında senesens hücreler ya da yaygın adıyla “zombi hücreler”, biyolojik yaşlanmanın temel nedenlerinden biri olarak tanımlanıyor. Bu hücreler bölünmeyi durduruyor ancak dokuda kalmaya devam ederek iltihap artırıcı moleküller üretiyor.
“Aging” dergisine göre, bu hücreler yaşam süresi boyunca vücutta birikiyor ve kalp-damar hastalıkları, diyabet ile nörodejeneratif rahatsızlıklar gibi birçok yaşa bağlı hastalıkla ilişkilendiriliyor. Yapılan incelemeler, yaşlı dokularda hücrelerin yüzde 14’üne kadarının senesens olabileceğini ortaya koyuyor.
Bugün bazı senolitik ve senomorfik tedavi yöntemleri, bu hücreleri ortadan kaldırmayı veya zararlı etkilerini azaltmayı hedefliyor. Ancak aptamer teknolojisi sayesinde bu hücrelerin doğrudan işaretlenmesi, yaşlanma karşıtı tedavilerde devrim niteliğinde bir ilerleme yaratabilir.
