Bakan Özdemir haklı mı ?

Almanya’da Federal Gıda ve Tarım Bakanı Yeşiller partisinden Cem Özdemir’in ilk açıklaması tartışmalara yol açtı… Gıda fiyatlarının çok düşük olmasına karşı çıkıyor. Bir kilo kıymanın altı Euro‘nun altında, bir kilo patatesin bir Euro‘nun altında olmasını eleştiriyor… ‘Gıda için artık bu fiyatlar olmamalı, çiftlikler mahvoluyor, hayvanların refahı engelleniyor, türler yok oluyor, iklim de etkileniyor‘ diyor…
* * * *
Özdemir, Almanya’da insanların aşırı yağ, tuz ve şeker içeren ucuz hazır gıda nedeniyle sağlıksız beslendiğini iddia ediyor… ‘Yetişkinlerin yarıdan çoğu aşırı kiloya sahip. Nedeni ise aşırı yağ, şeker ve tuz içeren ucuz hazır gıdalar. Hazır gıda üreticilerine sağlıksız içerikleri kendi inisiyatifleriyle azaltmaları için uzun süre zaman tanındı. Buna son vermenin zamanı geldi‘ diye konuşuyor…
* * * *
‘İnsanlar arabalarına nasıl değer veriyorsa, gıda maddelerine de öyle değer vermeli. Bazen insanların motor yağına, salata yağından daha fazla önem verdiğini düşünüyorum. Gıda ürünleri elbette lüks olmamalı, fakat fiyatlar da ekolojik gerçeklerle uyum sağlamalıdır‘ diyor…
* * * *
‘Sağlıklı beslenme‘, ‘hazır gıdalardan uzak durmak‘ gibi tavsiyeleri uzmanlar hergün söylüyor… Dolayısıyla Bakan Özdemir’in de bu konuda söylediği yeni bir şey değil… Et, süt ve diğer gıda fiyatlarının diğer ülkelere göre nispeten düşük olduğu da bir gerçek… Baktım, Yeşiller beş yıl önce de aynı şeyi söylemişler… Karşılıklı açıklamalar, eleştirilerden sonra unutulmuş. 
* * * *
Almanya’da tarım sektörüne bir hayli sübvansiyon sağlanıyor… Fransa ve İspanya’dan sonra Alman çiftçisine sadece AB bütçesinden yaklaşık 7 milyar Euro destek geliyor… Almanya da ayrıca destekliyor… Desteğe rağmen çiftçiler dertli… Fiyatların düşük olmasından yakınıyorlar… Ürettiklerinin karşılığını alamadıkları gerekçesiyle çiftçiler, hayvan yetiştiricileri, sütçüler gün geçmiyor ki Berlin’de, Brüksel’de gösteri yapmasın… Ayakta kalabilmek için daha fazla devlet sübvansiyonu talep ediyorlar…
* * * *
Bakan Özdemir haklı mı.  Bu ‘evet‘ veya ‘hayır‘ diye kesin cevaplanabilecek bir soru değil…  Tespitler doğru olabilir, ama bana göre soruna çare göstermiyor… ‘Sorunu tüketici çözsün‘ der gibi bir durum… Tüketici de hayat pahalılığından şikayetçi… Enflasyon yüzde beş ile son yirmi yılın en yüksek seviyesinde… Doğal gaz, elektrik, benzin fiyatı almış başını gidiyor... Tüketicinin gıdaya ayırabildiği bütçe azalmış… ‘Salgının da etkisiyle sosyal yardım başvurularını hızla arttığı, yoksul sayısının yükseldiği‘ söyleniyor…
* * * *

Yüksek trajlı, saygın günlük gazeteler de aynı konuya dikkat çekiyor… Süddeutsche Zeitung gazetesi ‘Yeşiller, yükselen gıda fiyatlarını  ödeyemeyecek durumdaki yoksulları görünüşe göre unutmuşlar. Maddi destek olmadan, yoksullar artan fiyatlardan zarar görecektir.  Yeşiller’in zengin seçmenleri zaten fiyatları umursamıyor ‘ diyor…  Frankfurter Allgemeine Zeitung gazetesi de yorumunda ‘Doğru çerçeve koşullarını belirlemek sizin işiniz. Hayvanların ahırlarda iyi durumda olmasını ve tarımın iklimin korunmasına katkıda bulunmasını sağlamak da. Ama aynı zamanda düşük gelirliler için gıdanın uygun fiyatlı kalmasını sağlamak da‘ diyor…
* * * *
Bakan Cem Özdemir, deneyimli bir politikacı… 2008'den 2018'e kadar partisinin eşbaşkanıydı. ..Ancak tarımda önceden somut bir deneyimi olduğunu sanmıyorum/bilmiyorum… Vejeteryan olduğu biliniyor… Vejeteryan kelimesinin kökeni Latince “Vegetus” tan geliyor… Et, balık, kümes hayvanlarının tüketilmediği, süt ürünlerinin ve yumurtanın ise isteğe bağlı olarak tüketildiği beslenme tarzı…  Genelde kısaca "et yememek" anlamına gelen bir yemek kültürü… Tabii bu onun şahsi yaşam biçimi… Görevi ile bağlantı kurulmamalı… Özdemir,  siyasi yaşamında ağırlıklı olarak göç, dış ilişkiler ve ulaşım sorunları gibi konulara odaklanıyordu…
* * * *
Bertolt Brecht'in ‘Üç Kuruşluk Opera‘sında ‘İnsan neyle yaşar?‘ baladında ‘Önce yemek vardır‘ der… Ama iyi ve sağlıklı beslenmenin de genellikle bir bütçe meselesi olduğunu hatırdan çıkarmamak gerekir… Yapılan son araştırmalara göre, tüketicilerin iyi gıdaya biraz daha fazla harcama isteği artmış… Ama bunun başka şeylere pek fazla harcamanın kısıtlı olduğu salgın dönemiyle ilgisi olduğu sanılıyor…
* * * *
Osnabrück Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nden pazarlama uzmanı Profesör Ulrich Enneking, ‘İyi gıda, harcama sorunu yalnızca tüketici içgörüsüyle çözülmesini beklemek pek doğru değil‘ diyor…  Profesör Enneking, salgın öncesi tüketicilerin gerçekte harcama istekliliğini test ettiği bir saha testine atıfta bulunuyor. Test 18 süpermarket ve discounter markette yapılmış. Tüketicilerin davranışı hayvan refahı gereklilikleri olmayan ucuz bir et, pahalı bir organik et, orta fiyat segmentinde bir et arasında gözlenmiş… İki ay boyunca yapılan testte tüketicilerin dörtte üçü ucuz eti tercih etmiş… Size göre Bakan Cem Özdemir haklı mı ?