Avrupa'da vatandaşlık zorlaşıyor: Almanya hızlı yolu kapattı, Portekiz 10 yıla çıkardı
Avrupa Birliği ülkelerinde vatandaşlığa geçiş şartlarında peş peşe değişiklikler yapılıyor. Bazı ülkeler gerekli ikamet sürelerini artırırken, vatandaşlığı hızlandıran veya yatırım yoluyla doğrudan vatandaşlık sağlayan uygulamalar da kaldırılıyor. Son dönemde bu alanda dikkat çeken değişiklikler Portekiz, Malta, Almanya ve İsveç'te yaşandı.
Portekiz'de 18 Mayıs 2026'da yayımlanan yeni vatandaşlık yasası, 19 Mayıs'ta yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle AB üyesi ülkelerin ve Portekizce Konuşan Ülkeler Topluluğu vatandaşlarının en az 7 yıl, bunların dışındaki ülkelerin vatandaşlarının ise en az 10 yıl Portekiz'de yasal olarak ikamet etmesi gerekiyor.
Düzenleme yürürlüğe girmeden önce vatandaşlık sürecini başlatmış olanların hakları ise korundu. 19 Mayıs 2026'dan önce devam eden idari başvurular eski kurallara göre değerlendiriliyor.
Malta yatırım karşılığı vatandaşlığı sonlandırdı
Malta'daki yatırım yoluyla vatandaşlık programı da Avrupa Birliği Adalet Divanı'nın kararıyla önemli bir dönüm noktasına geldi. Mahkeme, 29 Nisan 2025'te aldığı kararda, önceden belirlenmiş yatırım veya ödemeler karşılığında Malta vatandaşlığı verilmesini AB hukukuna aykırı buldu. Mahkeme, AB vatandaşlığının ticari bir işlem haline getirilemeyeceğine hükmetti.
Kararın ardından Malta yatırım karşılığında doğrudan vatandaşlık sağlayan programını sonlandırdı. Böylece AB ülkeleri arasında yatırım karşılığında doğrudan vatandaşlık veren bir program kalmadı. Malta'da özel hizmet veya liyakat temelinde vatandaşlık verilmesine ilişkin ayrı hükümler ise yatırım programından farklı olarak devam ediyor.
Almanya 3 yıllık vatandaşlık yolunu kapattı
Almanya da vatandaşlık yasasında geri adım attı. 2024'te yürürlüğe giren düzenlemeyle belirli entegrasyon şartlarını karşılayan kişilere tanınan 3 yılda hızlandırılmış vatandaşlık seçeneği, 30 Ekim 2025 itibarıyla kaldırıldı.
Federal hükümetin değişikliğiyle birlikte genel kural yeniden en erken 5 yıllık yasal ikamet olarak uygulanmaya başladı. Böylece özel entegrasyon başarısı üzerinden üç yılda vatandaşlık alma imkanı sona erdi.
Alman vatandaşıyla evli olanlar için ise ayrı düzenleme korunuyor. Buna göre kişinin Almanya'da en az 3 yıldır yasal olarak ikamet etmesi ve Alman vatandaşıyla olan evliliğinin veya kayıtlı birlikteliğinin en az 2 yıldır devam etmesi halinde vatandaşlık başvurusu yapılabiliyor.
İsveç süreyi 8 yıla çıkardı
AB ülkelerindeki vatandaşlık süreleri ülkeye göre değişmeye devam ediyor. Fransa, İrlanda ve Hollanda'da genel vatandaşlık yolu açısından 5 yıllık ikamet süresi uygulanıyor. İrlanda'da bunun son 9 yıl içinde toplam 5 yıllık sayılabilir ikamet olması ve başvurudan hemen önceki bir yılın kesintisiz geçirilmesi gerekiyor. Hollanda'da ise genel kural kesintisiz 5 yıllık yasal ikamet.
Belçika'da da 5 yıllık yasal ikamet üzerinden vatandaşlık yolu bulunuyor ancak yalnızca ülkede beş yıl yaşamış olmak yeterli değil. Dil bilgisi ve sosyal entegrasyon gibi ilave şartların da karşılanması gerekiyor. Bulgaristan'da ise genel vatandaşlık başvurusunda kişinin daimi veya uzun süreli oturum iznini en az 5 yıl önce almış olması şartı aranıyor.
İsveç'te ise şartlar 2026 yılında daha da ağırlaştırıldı. 6 Haziran 2026'da yürürlüğe giren düzenlemeyle genel ikamet süresi 5 yıldan 8 yıla yükseltildi. Yeni kurallar için genel bir geçiş düzenlemesi de getirilmedi. Bu nedenle 6 Haziran'dan önce yapılmış ancak o tarihe kadar sonuçlanmamış başvurular da yeni şartlara göre inceleniyor.
Yunanistan'da genel vatandaşlığa geçiş için 7 yıllık yasal ikamet şartı uygulanıyor. Altın Vize sahibi olmak ise tek başına vatandaşlık sağlamıyor. Vatandaşlık hedefleyenlerin ülkede gerçek ve sürekli ikamet şartlarını karşılaması, Yunanca bilgisi göstermesi ve Yunanistan'ın tarihi, coğrafyası, kültürü ile siyasi kurumlarına ilişkin vatandaşlık sınavından geçmesi gerekiyor.
