Almanya’da uçuş iptal edilirse yolcunun hangi hakları var?

İran'da devam eden savaşın etkileri Almanya'da havacılık ve turizm sektörünü de etkilemeye başladı. Yakıt maliyetlerindeki artışın ardından şimdi de kerosin tedarikinde yaşanabilecek sıkıntılar gündemde. Sektör temsilcileri, olası arz daralmasının uçuş iptallerini artırabileceği ve bilet fiyatlarını daha da yükseltebileceği uyarısında bulunuyor.

Uluslararası Enerji Ajansı, daha önce yaptığı değerlendirmede bazı Avrupa ülkelerinin kerosin sıkıntısıyla karşı karşıya kalabileceğini açıklamıştı. Alman Havalimanları Birliği de yaklaşan tedarik sorunlarının uçuşlarda aksamalara ve bilet fiyatlarında artışa yol açabileceği konusunda uyarıda bulundu.

Uçak biletleri belirgin şekilde zamlandı

Almanya Federal İstatistik Dairesi'nin verilerine göre uluslararası uçuşların fiyatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla ortalama yüzde 8,5 arttı. Yurt içi uçuşlarda ise artış yüzde 9,5 olarak kaydedildi.

Yurt dışına seyahat etmek isteyenlerin ödeyeceği tutar destinasyona göre değişiyor. En yüksek fiyat artışları Orta Amerika ve Avrupa uçuşlarında görülürken, Avustralya, Asya ve Kuzey Amerika seferlerinde daha sınırlı artışlar yaşandı. Afrika ise istisna oldu ve bu kıtaya yönelik uçuş biletleri geçen yıla göre daha ucuz hale geldi.

Paket tatillerde de yükseliş eğilimi sürüyor. En fazla fiyat artışı Mısır'da yüzde 5,2, Kanarya Adaları'nda yüzde 4,6 ve Balear Adaları'nda yüzde 3,6 olarak gerçekleşti. Türkiye tatilleri yüzde 1,3 zamlanırken, Yunanistan fiyatları ise neredeyse değişmedi. Almanya içindeki tatillerin maliyeti de ortalama yüzde 2,8 yükseldi.

Bilet vergisi indirildi, belirsizlik sürüyor

Artan maliyetler nedeniyle koalisyon hükümeti Temmuz 2026'da uçak bileti vergisini düşürdü. Almanya'dan yapılan uçuşlarda vergi indirimi sefer başına 2,50 ile 11,40 Euro arasında değişiyor.

Ancak artan kerosin maliyetleri nedeniyle hava yolu şirketlerinin bu avantajı yolculara yansıtıp yansıtmayacağı belirsizliğini koruyor. Vergi indirimi ise devlet bütçesinde gelir kaybına neden olacak.

Lufthansa binlerce uçuşu iptal ediyor

Seyahat planını henüz yapmayanlar için daha yüksek maliyet ihtimali öne çıkarken, Alman Hava Taşımacılığı Birliği, kerosin tedarikindeki aksaklıkların uçuş kapasitesinde hissedilir daralmaya yol açabileceğini değerlendiriyor.

Hava yolu şirketlerinin bazı hatları kaldırması veya sefer sayılarını azaltması bekleniyor. Lufthansa da 2026 ilkbaharında yüksek yakıt maliyetleri nedeniyle filosunun bir bölümünü hizmet dışı bırakmıştı. Bu kapsamda Lufthansa ve iştiraki Lufthansa Cityline'ın Ekim ayına kadar yaklaşık 20 bin kısa mesafe uçuşunu iptal ederek yaklaşık 40 bin ton kerosin tasarrufu sağlaması planlanıyor.

Kış uçuş tarifesinde de hat ve sefer sayılarında ilave azaltmalar öngörülüyor. Özellikle Frankfurt çıkışlı Berlin, Hamburg ve Düsseldorf uçuşlarının yanı sıra Hannover, Leipzig/Halle ve Dresden bağlantılarının daha seyrek düzenlenmesi bekleniyor.

Yolcu sayısında düşüş riski

Yükselen enerji maliyetleri, enflasyon ve zayıflayan tüketici eğilimi seyahat talebini de baskılıyor.

Sektörün en iyimser senaryosunda 2026 yılında yolcu sayısının durağan kalması bekleniyor. Daha olumsuz tabloda ise bazı havalimanlarında kapasitenin yüzde 10'a kadar düşebileceği belirtiliyor.

Bunun sonucunda bazı destinasyonlar tamamen uçuş programından çıkarılabilir, bazı hatlarda ise sefer sayıları azaltılırken bilet fiyatları önemli ölçüde yükselebilir.

Sektör temsilcileri kısa vadede rahatlama beklemiyor. Yeterli yakıt temin edilse bile mevcut maliyetlerle birçok hattın ekonomik olarak işletilemeyebileceği ifade ediliyor.

Uçuş iptalinde yolcuların hakları

Bir uçuşun iptal edilmesi halinde yolcuların taşınma hakkı devam ediyor. Hava yolu şirketi yolcuya alternatif uçuş sunmak veya bilet ücretini iade etmekle yükümlü. Bazı durumlarda tazminat hakkı da doğabiliyor. Ancak kerosin sıkıntısının "mücbir sebep" sayılıp sayılmayacağı konusunda hukuki değerlendirmelerin gerekebileceği belirtiliyor. Bu nedenle konaklama ve araç kiralama rezervasyonlarının iptal edilebilir koşullarla yapılması tavsiye ediliyor.

Bir hava yolu şirketinin iflas etmesi halinde planlanan uçuşlar gerçekleştirilmiyor ve yolcuların yeni ulaşımı başlangıçta kendi imkanlarıyla sağlaması gerekiyor. Paket turlardaki güvence sistemi bireysel uçak bileti satın alanlar için bulunmuyor. Sonradan oluşan ek masraflar iflas sürecinde talep edilebilse de Tüketici Merkezi, yolcuların öncelikli alacaklı olmadığını ve geri ödeme ihtimalinin düşük olduğunu belirtiyor.

Daha önce satın alınmış paket turlar da sonradan pahalanabiliyor. Yakıt maliyetlerindeki artış nedeniyle tur şirketleri, bunu seyahatten en geç 20 gün önce bildirmeleri halinde fiyat yükseltebiliyor. Bu uygulama kruvaziyer turları için de geçerli. Zam oranı yüzde 8'i aşarsa tüketici sözleşmeden ücretsiz çekilebiliyor.

Buna karşın Almanya'nın büyük tur operatörleri Tui, Alltours ve Dertour, mevcut rezervasyonlarda artan kerosin maliyetini müşterilere sonradan yansıtmayacaklarını açıkladı. Ancak gelecekte yapılacak rezervasyonlarda fiyatların yükselmesi ihtimali bulunuyor.

Paket tur satın alanlar, bireysel seyahat edenlere göre daha fazla yasal güvenceye sahip. Tur şirketinin seyahat başlamadan iflas etmesi halinde hak sahipleri Alman Seyahat Güvence Fonu'na başvurabiliyor. Seyahat sırasında da organizatörün ödeme güçlüğüne düşmesi halinde sigorta sistemi devreye giriyor.

Sadece uçak bileti satın alan yolcular açısından ise fiyat, satın alma anındaki taşıma sözleşmesiyle belirleniyor. Sonradan fiyat artırımı ancak sözleşmede geçerli bir hüküm bulunması halinde mümkün olabiliyor. Yabancı hava yolu şirketlerinde ise ilgili ülkenin hukuku uygulanabiliyor.

Avrupa Komisyonu da hava yolu şirketlerini, yükselen kerosin maliyetlerini gerekçe göstererek daha önce satılan biletlere sonradan ek ücret uygulamamaları konusunda uyardı. Komisyona göre nihai bilet fiyatının satın alma sırasında belirlenmiş ve öngörülebilir tüm maliyetleri içermesi gerekiyor. Yakıt fiyatlarındaki yükselişin haftalardır bilindiği ve bunun fiyat hesaplamasına önceden dahil edilebileceği vurgulandı.

Kerosin tedarikindeki sıkıntının ne ölçüde büyüyeceği ise İran'daki savaşın seyrine bağlı olacak. Londra merkezli danışmanlık şirketi Energex'in verilerine göre ithal edilen kerosinin yarısından fazlası Orta Doğu'dan geliyor ve büyük bölümü Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor.