Almanya’da her yıl 11 milyon ton yiyecek çöpe gidiyor

Her yıl Almanya’da kişi başına yaklaşık 80 kilogram gıda çöpe gidiyor. Bu miktar, iki dolu alışveriş arabasına eşit. Üstelik bu atığın yaklaşık yarısı hala yenilebilir durumda. Ülke genelinde yılda 11 milyon tona yakın gıda israf ediliyor.

Toplam israfın büyük bölümü, yaklaşık 6,5 milyon tonla özel hanelerden kaynaklanıyor. Bunu, 1,8 milyon tonla yemek hizmeti sektörü ve 1,6 milyon tonla gıda üretimi izliyor. Perakende sektöründeki israf ise bir milyon tonun altında kalıyor.

Veriler, 2020 yılına ait atık istatistiklerinden derlendi. Ancak bu rakamlar yalnızca yenilebilir ürünleri değil, yumurta kabuğu, kahve posası veya balık kılçığı gibi kaçınılmaz atıkları da kapsıyor. Tahminlere göre, çöpe giden gıdaların yaklaşık yarısı önlenebilir nitelikte. Yani ya atıldığı sırada yenilebilir durumdaydı ya da zamanında tüketilseydi değerlendirilebilirdi.

Gıda israfına karşı ulusal pakt

İsrafı azaltmak amacıyla 2023’te “Gıda İsrafına Karşı Pakt” hayata geçirildi. Federal hükümet ile perakende zincirleri arasında imzalanan anlaşmaya Aldi, Penny, Rewe ve Edeka gibi büyük markalar da katıldı. Bu şirketler, 2025’e kadar israfı yüzde 30, 2030’a kadar ise yüzde 50 azaltmayı taahhüt etti. Ayrıca her yıl topladıkları verileri Federal Tarım Bakanlığı’na anonim olarak bildiriyorlar.

Thünen Enstitüsü’nün açıklamasına göre, anlaşmaya dahil 14 şirketten 9’u belirlenen hedeflere ulaşmayı başardı. En fazla kayıp, fırın ürünleri, balık, et, meyve ve sebzede yaşanıyor. Bu ürünler aynı zamanda hanelerdeki gıda atığının da büyük bölümünü oluşturuyor.

Hanelerde israfın üç nedeni

Federal Beslenme Merkezi, hanelerdeki israfın üç temel nedeni olduğunu belirtiyor: yetersiz planlama, yanlış depolama ve artıkların değerlendirilmemesi. İnsanlar genellikle ihtiyaçtan fazla alışveriş yapıyor, stoklarını unutuyor ve yiyecekleri uygun koşullarda saklamadıkları için erken bozulmalarına yol açıyorlar.

Uzmanlara göre, bu tablo Almanya’nın tipik bir “tüket-at toplumuna” dönüştüğünü gösteriyor. Fransa ve Avusturya gibi komşu ülkelerde israf daha düşük olsa da, Almanya Avrupa ortalamasında yer alıyor. Buna karşın, yüksek enflasyon nedeniyle artan gıda fiyatları, son dönemde bazı tüketicilerde daha dikkatli tüketim alışkanlıkları oluşturmuş durumda. Uzmanlar, “Cüzdan etkisi çevre bilincinden daha güçlü” yorumunu yapıyor.

Gıda israfının ekonomik bedeli

Yiyeceklerin çöpe atılması yalnızca çevreye değil, hane bütçesine de zarar veriyor. Stuttgart Üniversitesi’nin 2012 tarihli araştırmasına göre, kişi başına yıllık 235 Euro, GfK verilerine göre ise hane başına 137 Euro kayıp yaşanıyor. ToGoodToGo şirketinin tahminleri ise 372,50 Euro seviyesinde.

Ancak Federal Beslenme Merkezi, bu rakamın içinde kaçınılmaz atıkların da yer aldığını ve gerçek değerin daha düşük olabileceğini belirtiyor. Buna rağmen yetkililer, enflasyonun etkisiyle israfın hanelere artık yılda 137 Euro’dan fazla maliyet getirdiğini düşünüyor. Bu da Almanya genelinde milyarlarca Euro’luk bir ekonomik kayıp anlamına geliyor. Ülkede 40 milyondan fazla hane olduğu dikkate alındığında, toplam kaybın 5 milyar Euro’nun üzerinde olduğu tahmin ediliyor.