Almanya’da ehliyet düzenlemesi: Ukrayna’ya sınavsız değişim Türk ehliyetine iki sınav
Almanya, yabancı ehliyetlerin tanınması ve sürücü sınavlarında kullanılabilecek diller konusunda kapsamlı değişikliklere gitti. 18 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren yeni düzenlemeyle Ukrayna ve Karadağ ehliyetlerinin teorik ve pratik sınava girilmeden Alman ehliyetine çevrilmesinin önü açıldı. Aynı düzenleme kapsamında sürücü sınavlarında kullanılan yabancı dillere de yenileri eklendi.
Yeni kurallar, Almanya’daki Türk toplumu açısından da dikkat çekici bir tablo ortaya çıkardı. Türkiye’den Almanya’ya iş gücü göçünün kurumsal başlangıcı 30 Ekim 1961’de imzalanan İş Gücü Anlaşması’na dayanıyor. Türkiye kökenliler 65 yıla yaklaşan göç geçmişleriyle Almanya’nın en köklü göçmen topluluklarından birini oluştururken, Türkiye’den alınmış ehliyetler için Ukrayna ve Karadağ’a getirilen türden sınavsız çevirme imkanı bulunmuyor.
Almanya’daki Yabancı Ehliyetler Yönetmeliği’nin 11 numaralı ekinde sınavların tamamen veya kısmen kaldırıldığı ülkeler sıralanıyor. Türkiye bu ülkeler arasında yer almıyor. Bu nedenle Türkiye’den alınmış bir ehliyetle Almanya’da kalıcı ikamet kuran sürücüler, altı aylık kullanım süresinin ardından Alman ehliyetine geçmek istediklerinde genel olarak teorik ve pratik sınava girmek zorunda kalıyor. Mevzuattaki güncel ülke listesinde Türkiye bulunmazken, Ukrayna ve Karadağ 18 Ağustos 2026’dan itibaren listeye dahil edildi.
Ukrayna ve Karadağ için sınav kaldırıldı
AB veya Avrupa Ekonomik Alanı dışındaki ülkelerden alınan ehliyetler, sürücünün Almanya’da kalıcı ikamet oluşturmasının ardından genel olarak altı ay geçerli oluyor. Bu sürenin sonunda yabancı ehliyete dayanarak Almanya’da araç kullanma hakkı sona eriyor ve sürücünün Alman ehliyeti alması gerekiyor. Bu kural Sürücü Belgesi Yönetmeliği’nde de açık biçimde yer alıyor.
Ancak ehliyetin hangi ülkede alındığı, Alman belgesine geçişte sınav gerekip gerekmediğini belirliyor. 18 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle Ukrayna ve Karadağ, sınavsız dönüşüme imkan sağlayan ülkeler listesine eklendi. Bu ülkelerde alınan ve düzenlemenin kapsamına giren sürücü belgeleri artık teorik ve pratik ehliyet sınavı olmadan Alman ehliyetine çevrilebiliyor.
Ukraynalılar açısından ayrıca savaş nedeniyle uygulanan özel bir düzenleme bulunuyor. Ukraynalı mültecilerin ehliyetleri koruma statüleri devam ettiği sürece Almanya ve diğer AB ülkelerinde tanınıyor. Bu kişilerin noter onaylı tercüme veya uluslararası ehliyet taşıması gerekmiyor. Aynı uygulama, Ukrayna ehliyetinin 31 Aralık 2021’den sonra geçerlilik süresinin sona ermiş olması durumunda da geçerli.
Koruma statüsünün bitmesinin ardından Almanya’da kalıcı olarak yaşamaya devam etmek isteyen Ukraynalıların ehliyetlerini Alman ehliyetine çevirmeleri gerekiyor. Ancak Ukrayna’nın 18 Ağustos 2026’da ilgili ülkeler listesine alınmasıyla bu işlem için artık teorik ve pratik sınav şartı bulunmuyor.
Türkiye açısından ise aynı uygulama geçerli değil. Türk ehliyeti Almanya’da kalıcı ikamet başladıktan sonra altı ay kullanılabiliyor, daha sonra Alman ehliyetine geçiş için gerekli sınavların tamamlanması gerekiyor. Türkiye’nin güncel ülke listesinde bulunmaması nedeniyle Ukrayna ve Karadağ için getirilen sınavsız değişim hakkı Türk ehliyetlerini kapsamıyor.
Almanya’da yalnızca geçici olarak bulunan ve ülkede kalıcı ikamet oluşturmayan kişiler ise geçerli yabancı ehliyetlerini süre sınırı olmaksızın kullanabiliyor. Yabancı ehliyette bulunan şart ve kısıtlamalar Almanya’da da geçerliliğini koruyor. Belge Almanca değilse ve uluslararası standarttaki gerekli şartları karşılamıyorsa ayrıca tercüme bulundurulması gerekebiliyor.
Almanya’da ikamet oluşturan kişiler için altı aylık sürenin istisnai olarak altı ay daha uzatılması mümkün. Bunun için sürücünün başvuruda bulunması ve Almanya’daki toplam ikametinin 12 ayı aşmayacağını inandırıcı biçimde ortaya koyması gerekiyor.
Bir kişinin olağan ikamet yeri belirlenirken en az 185 günlük kesintisiz yaşam süresi dikkate alınıyor.
Türkçe var ama Türk ehliyetine sınavsız dönüşüm yok
Almanya’daki teorik ehliyet sınavı yalnızca Almanca yapılmıyor. Güncel mevzuata göre sınava İngilizce, Fransızca, Yunanca, İtalyanca, Lehçe, Portekizce, Romence, Rusça, Hırvatça, İspanyolca, Türkçe, Standart Arapça, Kurmanci ve Ukraynaca girilebiliyor.
Son değişiklikle Kurmanci ve Ukraynaca da teorik ehliyet sınavında kullanılabilecek yabancı diller arasına alındı. Böylece sürücü adayları için dil seçenekleri daha da genişletildi. Türkçe ise bu sistemde zaten yer alan dillerden biri.
Türk vatandaşları açısından temel fark burada ortaya çıkıyor. Almanya’da Türkçe teorik ehliyet sınavına girme imkanı bulunmasına rağmen, Türkiye’de alınmış bir ehliyetin yalnızca belge değişimi yoluyla ve sınavsız biçimde Alman ehliyetine dönüştürülmesini sağlayan genel bir düzenleme bulunmuyor. Türkiye, sınav muafiyeti tanınan ülkeleri belirleyen güncel listede yer almıyor.
