Döner kıtlığı kapıda mı? Almanya’da Birtat çalışanları isyanda

Almanya’da her gün yüz binlerce döner satılıyor ve bu dönerlerin büyük bir kısmı, Baden-Württemberg eyaletindeki Birtat firmasına ait döner şişlerinden yapılıyor. Ancak şirketin Ludwigsburg yakınlarındaki Murr kentindeki fabrikasında son haftalarda huzursuzluk hakim. Çalışanlar, ellerinde davullar, düdükler ve uyarı yelekleriyle sokaklara çıkarak daha yüksek ücret ve şirket içi toplu iş sözleşmesi (Haustarifvertrag) talep ediyor.

Yönetim taleplere sessiz kalıyor

Gıda, İçecek ve Konaklama İşçileri Sendikası (NGG), şirket yönetiminin bu taleplere şu ana dek kayıtsız kaldığını belirtiyor. Birtat, Almanya’nın en büyük döner şişi tedarikçilerinden biri. Murr’daki fabrikada dana, tavuk ve sığır etleri işlenip şişlere geçirilerek geleneksel formuna kavuşturuluyor. Ürünler şoklanarak donduruluyor ve binlerce büfeye gönderiliyor. Firmanın aylık 13 milyondan fazla tüketiciye ulaştığı tahmin ediliyor.

“Bu iş gerçekten çok ağır”

Sendikaya göre Birtat’taki üretim hattında yüksek tempolu ve yoğun baskı altında çalışılıyor. İş yeri temsilcisi Muzaffer Doğaner, özellikle düşük sıcaklıklarda et doğramak, marine etmek ve ardından şişe geçirmek gibi işlerin son derece yorucu olduğunu vurguluyor. Doğaner, “Her gün yaklaşık 35 ila 40 ton döner üretiyoruz,” diyor. Her biri 100 kilograma yaklaşan döner şişleriyle çalışmak fiziksel olarak zorlayıcı. Ayrıca çalışanlar her zaman keskin bıçaklarla çalıştığı için, tüm önlemlere rağmen iş güvenliği hâlâ önemli bir sorun olarak öne çıkıyor.

Ücret sistemi belirsiz ve keyfi

Sendika, ücret dağılımının tamamen keyfi olduğunu ve şeffaflıktan uzak bir yapı sergilediğini savunuyor. Kimin ne kadar maaş aldığı açık değil; kişisel ilişkiler ve pazarlık yeteneği belirleyici olabiliyor. NGG, Murr’daki 100’den fazla çalışan için 375 Euro’luk toplu bir zam, net başlangıç maaşının 3000 Euro olması ve adil, ayrımcılıktan uzak bir maaş sistemi talep ediyor. Ancak şirket yönetimi, toplu iş sözleşmesine kategorik olarak karşı çıkıyor.

Döner kıtlığı kapıda mı?

Sendika, şimdiye dek yapılan grevlerin Birtat üretimini birer günlüğüne büyük ölçüde durdurduğunu bildirdi. Ancak kamuoyuna yansıyan bir tedarik sıkıntısı olmadı. Şirket bu konuda açıklama yapmazken, ilerleyen dönemde daha uzun sürecek grevlerin döner tedarikini aksatabileceği belirtiliyor. Uzmanlara göre, başarılı bir toplu sözleşme hâlinde döner fiyatı 10 Euro'ya kadar çıkabilir. Bu artış, özellikle son aylarda yükselen sığır eti fiyatlarıyla birlikte değerlendiriliyor. NGG ise tüm bu zorluklara rağmen toplu sözleşmenin zorunlu olduğunu belirtiyor: “Kârın daha adil dağılması için bu gerekli.” Almanya’da döner şişi üreten hiçbir firmada şu ana kadar toplu iş sözleşmesi bulunmuyor.