Afganistan'ın komşuları neden mülteci istemiyor?

AB'nin aklında tek bir soru var: Afganistan’dan kaçan insanları hangi ülkeler alacak?
Şansölye Angela Merkel, AB'nin mültecileri kabul etmesinden önce Afganistan
çevresinde güvenli bir alan belirlenmesi gerektiğini açıkladı.

Coğrafi zorluklar
Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan Afganistan'dan gelen mültecileri kabul etmek istemiyor. Öte yandan Tacikistan, Sovyetler Birliği'nin halef devletlerinin çoğunun katıldığı bir örgüt olan Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) içindeki en fakir ülke olarak kabul ediliyor ve mültecileri kabul edecek kaynaklara sahip değil. Ayrıca coğrafi koşullar nedeniyle, üç komşu ülkenin kaçış yardımı için yapılar oluşturması çok zor çünkü Afganistan ve Türkmenistan arasındaki sınır bir çöl. Afganistan'dan Tacikistan'a kaçış yolunda da durum benzer, iki ülkeyi bir dağ silsilesi ayırıyor.

Aşırı İslamcılık korkusu
Üç Orta Asya ülkesini tek bir siyasi neden birleştiriyor: ''Mültecilerin, yanlarında aşırı İslamcı fikirler getirmesinden ve laik toplumlarda islamcı radikalleşmeye katkıda
bulunmalarından korkuyorlar" diye açıklıyor Orta Asya uzmanı Beate Eschment.
Tacikistan'daki laik ve İslamcı güçler 1990'larda zaten birbirleriyle savaşmışlardı. Bu tür huzursuzlukları önlemek için, üç ülkenin cumhurbaşkanları, radikal İslamcı hareketlere
sahip ülkelerden gelen göçü sürekli olarak reddettiler. Rusya da Afgan mültecilere kapılarını açmayacak Bu noktada Orta Asya devletleri Rusya ile aynı yöne doğru çekiyor. Moskova, bölgenin potansiyel İslamlaşmasını önlemeye çalışıyor. Bu, özellikle Sovyetler Birliği'nin sona ermesinden sonra bağımsızlık için çabalayan ve Rusya'nın 1990'larda kanlı savaşlar yürüttüğü İslami Çeçenya'ya karşı yapılan tutarlı eylemle gösterilmektedir. Bu, Rusya'nın güvenli sınırları bir öncelik olarak gördüğünün ve şu anda Afgan mültecileri kabul etmeyeceğinin bir işareti.

Ülkeler şu anda dış sorunlarla değil, öncelikle iç işleriyle ilgileniyorlar; İslamcılık korkusuna ek olarak, Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan'ın şu anda kendi iç problemleri de var. “Bu ülkeler, bu sene 30. bağımsızlık yıllarını kutluyorlar. 30 yıl, tarihte kısa bir süre” diyor Orta Asya uzmanı. Eschment, ''Federal eyaletler şu anda dış sorunlarla değil, öncelikle iç işleriyle ilgileniyorlar'' diye açıklıyor. Ayrıca “ Bu kadar çeşitli insan gruplarının kabul edilmesi, komşu ülkelerin iç istikrarı için ciddi bir sınav olacaktır” diye ekliyor.

AB ile mülteci anlaşması yapılmayacak
Uzmana göre, AB ile Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan arasında herhangi bir
mülteci anlaşması olmayacak. Ayrıca Afganistan’ın, üç Orta Asya ülkesiyle din ve kültür açısından AB ülkelerinden daha fazla örtüştüğü düşünülse bile, Orta Asya ülkeleri için
öyle algılanmadığını açıklıyor. Öte yandan bu ülkeler kendilerini Batı'nın bir parçası
olarak görmüyorlar.

Haber: Tuğba Ünal