AB’den tren yolculuklarında tek bilet adımı
Avrupa Birliği, uluslararası tren yolculuklarını daha kolay ve daha güvenli hale getirecek yeni düzenlemeler üzerinde çalışıyor. Brüksel’in hazırladığı plana göre yolcular, farklı ülkelerdeki tren seferlerini tek biletle satın alabilecek, gecikme durumlarında ise daha geniş haklara sahip olacak. Düzenleme yalnızca demiryolunu değil, otobüs, uçak ve feribot bağlantılarını da kapsayan yeni bir seyahat planlama sistemini içeriyor.
AB Komisyonu’nun teklifine göre büyük bilet platformları, bir noktadan başka bir noktaya ulaşım için mevcut tüm seçenekleri kullanıcıya açık ve tarafsız biçimde göstermek zorunda kalacak. Bu sistemde fiyat, yolculuk süresi, kalkış saatleri ve sera gazı salımı gibi bilgiler aynı ekranda karşılaştırılabilecek. Yolcuların ister yalnızca trenle ister tren, otobüs ve uçak kombinasyonuyla en hızlı ya da en ekonomik rotayı seçebilmesi amaçlanıyor.
Tek işlemle alınan biletler tek sözleşme sayılacak
AB’nin en dikkat çeken planlarından biri ise farklı şirketlerle yapılan tren yolculuklarının tek işlemde satın alınması halinde artık “tek bilet” kabul edilmesi. Bu değişiklik, özellikle aktarma kaçırılması durumunda yolcuların haklarını doğrudan etkileyecek.
Yeni sisteme göre yolcu, bir trenin gecikmesi nedeniyle başka bir ülkedeki bağlantı trenini kaçırırsa, ek ücret ödemeden alternatif ulaşım hakkına sahip olacak. Örneğin sonraki trene ücretsiz binebilecek ya da isterse bilet ücretinin iadesini talep edebilecek. Yolculuğun devam etmesi halinde yemek ve konaklama desteği de sağlanabilecek. İki saati aşan gecikmelerde bilet ücretinin yüzde 50’si, bir saati geçen gecikmelerde ise yüzde 25’i yolcuya geri ödenecek.
Mevcut uygulamada ise uluslararası yolculukların önemli bölümünde iki ayrı şirket tarafından iki farklı bilet düzenleniyor. Yolcular seyahati aynı internet sitesi üzerinden satın alsa bile hukuken iki ayrı sözleşme oluşuyor. Bu nedenle ilk trenin gecikmesi sonucu bağlantı kaçırıldığında, yolcular çoğu zaman sonraki trene ücretsiz geçiş hakkı elde edemiyor.
Büyük platformlara yeni yükümlülük
Komisyonun teklifinde dijital bilet satış platformları için de önemli değişiklikler bulunuyor. Piyasada güçlü konuma sahip platformların, talep edilmesi halinde rakip şirketlerin biletlerini de satışa sunması öngörülüyor. AB Ulaştırma Komiseri Apostolos Tzitzikostas bu konuda Deutsche Bahn’ın internet sitesini örnek gösterdi. Ayrıca bağımsız platformların farklı demiryolu şirketlerine ait biletleri satmasının kolaylaştırılması hedefleniyor.
Brüksel yönetimi, tren biletlerinin mümkün olduğunca erken satışa çıkmasını da istiyor. Teklife göre sefer bilgileri hazır olduğu sürece biletler en az beş ay önceden satışa sunulmalı. Böylece yolcuların planlama yapmasının kolaylaşacağı düşünülüyor.
Demiryolu şirketleri maliyet artışından endişeli
Avrupa Demiryolları Topluluğu CER, yeni kuralların büyük platformlara aşırı güç verebileceğini ve bunun bilet fiyatlarını artırabileceğini savundu. Kuruluş, havayolu şirketleri için benzer zorunlulukların bulunmadığını da vurguladı. Deutsche Bahn’ın da üyesi olduğu birlik, son yıllarda çevrim içi biletleme ve veri paylaşımı konusunda ciddi yatırımlar yapıldığını belirtti.
Öte yandan Avrupa Tüketici Örgütü BEUC ise düzenlemeye destek verdi. Kuruluşun Başkanı Agustín Reyna, “Bu teklif tüketicilerin yeniden tren yolculuğuna yönelmesi için tam gerekli adım olabilir. Son yıllarda tren bileti rezervasyonu gereğinden fazla karmaşık hale geldi” ifadelerini kullandı. Tüketici temsilcileri, yeni yolcu haklarının aynı platform üzerinden ayrı işlemlerle alınan biletlerde de geçerli olması gerektiğini savunuyor.
AB Komisyonu’nun hazırladığı teklif henüz yürürlüğe girmedi. Önümüzdeki aylarda Avrupa Parlamentosu ile üye ülkeler düzenleme üzerinde müzakere yürütecek. Tarafların uzlaşması halinde şirketlere sistemlerini yeni kurallara uyarlamaları için bir yıllık geçiş süresi tanınacak.
