AB fonları tükendi: Almanya'da gönüllü dönüş yardımları kesildi

Almanya'da ülkelerine gönüllü dönmek isteyen sığınmacılara sağlanan Avrupa Birliği desteğinde finansman krizi yaşanıyor. Geri dönüşleri teşvik etmek amacıyla kullanılan en önemli fonlardan birinin bütçesi, yılın bitmesine üç ay kala tükendi. Kişi başına 3 bin Euro'yu aşabilen yardımların durdurulması nedeniyle bazı eyaletlerde planlanan geri dönüşler de iptal edildi.

Alman kamu yayın kuruluşları WDR ve NDR'nin ulaştığı bilgilere göre, Avrupa Yeniden Entegrasyon Programı (EURP) için 2026 yılına ayrılan kaynak tamamen kullanıldı. Avrupa Birliği sınır koruma ajansı Frontex, Almanya'daki federal ve eyalet makamlarına yeni başvuruların geçici olarak kabul edilmeyeceğini bildirdi.

Karar, Almanya'nın sınır dışı işlemlerinde yaşadığı sorunları gönüllü geri dönüşlerle aşmaya çalıştığı bir dönemde geldi. Ülkede geçen yıl gerçekleştirilmeye çalışılan sınır dışı işlemlerinin yarısından fazlası başarısız oldu. Bunun en önemli nedeni, sınır dışı edilecek kişilerin işlem günü belirlenen adreste bulunmamasıydı.

Aylar, hatta yıllar süren hazırlıklara ve yüksek maliyetlere rağmen sınır dışı işlemlerinin tamamlanamaması, gönüllü dönüşlere verilen mali desteğin önemini artırdı.

Geri dönenlere 3 bin Euro'dan fazla destek sağlanıyordu

EURP, Almanya'dan ve diğer Avrupa ülkelerinden kendi isteğiyle ayrılarak ülkesine dönen kişilerin yeniden hayat kurmasına yardımcı oluyor.

Programdan yararlananlara, ülkelerine ulaştıktan sonraki ilk günlerde konaklama desteği verilebiliyor. Sağlık hizmetleri ve yeniden topluma uyum sağlama sürecindeki ihtiyaçlar da yardım kapsamında karşılanabiliyor.

Bir kişinin alabileceği nakdi yardım ve ayni desteklerin toplam değeri 3 bin Euro'yu aşabiliyor. Belirli koşulları karşılayanlar, Almanya'da federal hükümet ve eyaletlerin finanse ettiği REAG/GARP programından ayrıca 1.000 Euro'nun oldukça üzerinde yardım alabiliyor.

Resmi verilere göre 2025 yılında EURP aracılığıyla Avrupa genelinde yaklaşık 20 bin kişi desteklendi. Bunların 9 bin 708'i Almanya'dan ayrılan kişilerdi. Aynı yıl REAG/GARP programından da yaklaşık 16 bin kişi yararlandı.

Frontex'in 2024 yılı faaliyet raporunda EURP'nin toplam bütçesi yaklaşık 30 milyon Euro olarak açıklanmıştı. Ancak Avrupa Komisyonu, 2026 yılı için programa ne kadar kaynak ayrıldığına ilişkin soruları henüz yanıtlamadı.

Bazı eyaletlerde geri dönüşler iptal edildi

Almanya'da EURP yardımları için başvurular Federal Göç ve Mülteciler Dairesi (BAMF) üzerinden yapılıyor. Finansman ise doğrudan Avrupa Birliği kaynaklarından, Frontex aracılığıyla sağlanıyor.

Frontex sözcüsü, programın durdurulduğunu doğruladı. Sözcü, bu yıl yeniden entegrasyon yardımlarına yönelik talebin beklenenden çok yüksek olduğunu ve 2026 bütçesinin tamamının şimdiden tahsis edildiğini belirtti.

Almanya Federal İçişleri Bakanlığı da Frontex'in 2 Ekim'de finansmanın durdurulduğunu kendilerine bildirdiğini açıkladı.

İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt'in başında bulunduğu bakanlık, mali desteğin kesilmesinin planlanan dönüşleri nasıl etkileyeceğine ilişkin soruya, ek yeniden entegrasyon yardımları olmadan da gönüllü dönüşün mümkün olduğu yanıtını verdi.

Ancak eyaletlerden gelen bilgiler, kararın geri dönüşleri doğrudan etkilediğini gösteriyor.

Aşağı Saksonya İçişleri Bakanlığına göre, yılın ilk dokuz ayında eyalette 1.000'den fazla kişi EURP yardımıyla ülkesine döndü. Kuzey Ren-Vestfalya'da ise eylül ayı sonuna kadar programdan yararlananların sayısı yaklaşık 2 bine ulaştı.

Birden fazla eyaletten edinilen bilgilere göre, yardımların durdurulmasının ardından önceden planlanan bazı gönüllü dönüşler gerçekleştirilemedi.

Almanya'da 260 bin kişi ülkeden ayrılmak zorunda

Gönüllü geri dönüşler, Almanya'nın göç politikasında giderek daha önemli bir yer tutuyor.

2025 yılında yaklaşık 23 bin kişi sınır dışı edilirken, 36 binden fazla kişi kendi isteğiyle ülkesine döndü. Gönüllü ayrılanların bir bölümü herhangi bir mali yardım almadan Almanya'dan ayrıldı.

Güncel verilere göre Almanya'da yaklaşık 260 bin kişi ülkeden ayrılma yükümlülüğü altında bulunuyor. Ancak bu kişilerin dörtte üçünden fazlası, sınır dışı işlemleri geçici olarak ertelendiği için müsamaha belgesiyle (Duldung) ülkede kalıyor.

Bu tablo, mali teşviklerin geri dönüş politikasındaki rolünü daha da önemli hale getiriyor. Yetkililer, uzun süredir gönüllü ayrılışları artırmanın zorunlu sınır dışı işlemlerine kıyasla daha etkili bir yöntem olabileceğini değerlendiriyor.

Frontex aylar öncesinden uyarmış

WDR ve NDR'nin araştırmasına göre finansman sıkıntısı Avrupa Birliği kurumları açısından beklenmedik bir gelişme değildi.

Frontex'in aylar önce Avrupa Komisyonunu uyararak 2026 yılında programa başvuruların öngörülen seviyenin belirgin biçimde üzerine çıkacağını bildirdiği öne sürüldü.

Ancak bu uyarıya rağmen programın bütçesine henüz ek kaynak aktarılmadığı belirtildi. Avrupa Komisyonu, konuyla ilgili soruları yanıtsız bıraktı.

Almanya Federal İçişleri Bakanlığı ise programın yeniden finanse edilmesi için Avrupa Birliği düzeyinde girişimlerde bulunduğunu açıkladı.

Bakanlık, "Programın Avrupa Birliği düzeyinde finansmanının devam etmesi için çalışıyoruz" açıklamasını yaparak ilgili kurumlarla görüşmelerin sürdüğünü bildirdi.

Finansmanın ne zaman yeniden başlayacağı ise henüz netleşmedi.