Almanya’da uzun süredir tartışma konusu olan dört günlük çalışma haftası, araştırmalara göre iş dünyasında neredeyse hiç uygulanmıyor.
Bertelsmann Vakfı’nın yayımladığı çalışmaya göre, 2024 yılında incelenen iş ilanlarının yalnızca yüzde 0,12’sinde bu model fiilen yer aldı. Buna rağmen vakıf, düzenli iş akışına sahip ve fiziksel olarak yorucu mesleklerde 4 günlük haftanın çalışanların iş-yaşam dengesini iyileştirebileceğini vurguluyor.
Ancak uzmanlara göre, nitelikli iş gücü açığıyla mücadelede “tek bir model” değil, çok sayıda esnek çalışma biçiminin bir arada uygulanması gerekiyor.
İki farklı dört günlük çalışma modeli
Bertelsmann Vakfı, 4 günlük haftayı yarı zamanlı istihdamdan farklı olarak, tam zamanlı haftalık mesainin dört güne bölündüğü sistemler olarak tanımlıyor. Bunlardan biri “Belçika modeli” olarak adlandırılıyor; bu sistemde haftalık 40 saatlik mesai dört güne yayılıyor ve her gün 10 saat çalışılıyor.
Diğer modelde ise haftalık süre 32 saate düşürülüyor, ancak maaşta herhangi bir kesinti yapılmıyor.
İlk modelin işverenler tarafından daha çok kabul gördüğü, ikinci modelin ise hala tartışmalı olduğu belirtiliyor. Bertelsmann Vakfı, eleştirmenlerin bu yöntemin ekonominin genel verimliliğini düşürebileceğinden kaygı duyduğunu; buna karşılık destekleyenlerin ise yöntemi, istihdamı daha cazip hale getirebilecek bir araç olarak gördüklerini aktardı.
“Kağıt üzerinde kalan bir tartışma”
Vakıf, mevcut tartışmanın “büyüklüğü abartılmış bir konu” olduğunu ifade etti. Jobmonitor verilerine göre, 34 milyon iş ilanı incelendi ve sonuçta dört günlük haftanın sadece her bin ilandan birinde gerçekten sunulduğu tespit edildi. Haftalık süresi azaltılmış tam maaşlı model ise yalnızca 20 bin ilandan birinde yer aldı.
Araştırmaya göre 4 günlük sistem genellikle esnek çalışma imkanlarının sınırlı olduğu sektörlerde uygulanıyor. Özellikle erkeklerin yoğun çalıştığı iç mekan inşaatı gibi alanlarda bu modele daha sık rastlanıyor. Ayrıca sağlık hizmetleri gibi personel açığının yüksek olduğu mesleklerde 4 günlük hafta, diğer alanlara kıyasla yaklaşık üç kat daha fazla ilan ediliyor.
Almanya’da mevcut yasal çerçeve ne diyor?
Almanya’da yasal olarak günlük çalışma süresi sekiz saatle sınırlandırılmış durumda. Ancak belirli koşullarda bu süre, sonradan telafi edilmek kaydıyla on saate kadar uzatılabiliyor. Haftalık toplam çalışma süresi için de 48 saatlik bir üst sınır uygulanıyor.
Koalisyon anlaşmasına göre ise, gelecekte sabit sekiz saatlik kuralın yerine haftalık azami çalışma süresine dayalı daha esnek bir düzenleme getirilmesi planlanıyor.
ARTI49