Almanya’ya sığınan Ukraynalıların iş gücü piyasasına entegrasyonuna dair dikkat çekici veriler açıklandı. İşgücü Piyasası ve Meslek Araştırmaları Enstitüsü’nün (IAB) kısa raporuna göre, Şubat ile Ağustos 2022 arasında Almanya’ya gelen çalışma çağındaki Ukraynalı mültecilerin yüzde 50’si, 42 ay içinde sigortalı bir işe girdi.
Bu oran, çalışma çağındaki genel nüfusa kıyasla daha düşük. Geçen yılın haziran ayında Almanya genelinde istihdam oranı yaklaşık yüzde 68 seviyesindeydi. Ancak önceki göç dalgalarıyla karşılaştırıldığında tablo farklı: 2015 yılında Almanya’ya gelen mülteciler yüzde 50 istihdam oranına ancak yaklaşık 6 yıl sonra ulaşabilmişti.
Entegrasyon daha hızlı ilerledi
Araştırmaya göre Ukraynalıların iş piyasasına katılımı önceki dönemlere kıyasla belirgin biçimde daha hızlı gerçekleşti. Bu durum ilk bakışta şaşırtıcı bulunuyor. Çünkü Ukraynalı mültecilerin önemli bir bölümünü küçük çocuklu kadınlar oluşturuyor. Bu grup genellikle zaman esnekliğinin sınırlı olması nedeniyle uzun süre sosyal yardımlara bağımlı kalabiliyor.
IAB araştırmacıları ise Ukraynalılar için başlangıç koşullarının daha elverişli olduğuna işaret ediyor. Ukraynalı mülteciler Almanya’ya geldikleri andan itibaren çalışma hakkına sahipti. Haziran 2022’den itibaren de doğrudan Bürgergeld sistemine dahil edilerek Jobcenter’ların destek mekanizmalarına erişim sağladılar. Böylece erken aşamada dil kursları, danışmanlık ve iş gücü programlarından yararlanabildiler. IAB araştırmacısı Philipp Jaschke bu konuda, "Jobcenter’lara ve destek programlarına erken ve sistematik erişim, işe giriş sürecini belirgin şekilde hızlandırıyor" değerlendirmesinde bulundu.
Şubat-Mayıs 2022 döneminde gelenlerle, Haziran 2022’den sonra doğrudan Bürgergeld sistemine dahil edilenler arasında net fark görüldü. İkinci gruptakiler iş bulma konusunda daha hızlı ilerledi. Jaschke’ye göre bu durum, kurumsal çerçevenin entegrasyondaki belirleyici rolünü açık biçimde gösteriyor.
Kadınlar ve erkekler arasında fark var
Araştırma, cinsiyetler arasında önemli farklılıklar bulunduğunu ortaya koydu. Erkekler daha hızlı istihdama katılırken, kadınlar daha çok yarı zamanlı işlerde çalışıyor. Özellikle küçük çocuğu olan ve partneri bulunmayan annelerde istihdam oranı oldukça düşük. Jobcenter’ların bu gruba yönelik olarak kreş yeri bulma gibi konularda danışmanlık sunduğu belirtildi.
Mesleki dağılımda da fark dikkat çekiyor. Erkekler daha sık nitelikli pozisyonlarda çalışırken, kadınlar daha çok yardımcı pozisyonlarda istihdam ediliyor. IAB araştırmacısı Simon Wagner, "İş gücü piyasasına entegrasyon genel olarak başarılı ilerliyor, ancak herkes için aynı ölçüde değil" dedi.
Ukraynalı mülteciler arasında kadınların ve özellikle küçük çocuklu annelerin oranı yüksek. Rusya’nın 24 Şubat 2022’de başlattığı geniş çaplı işgalin ardından Ukrayna yönetimi askerlik çağındaki erkeklerin ülkeyi terk etmesini yasaklamış, bu yasak 2025 yazında gevşetilmişti.
Bürgergeld tartışma konusu
Araştırmacılar entegrasyondaki ilerlemeyi büyük ölçüde Bürgergeld sistemine erken dahil edilmeye bağlıyor. Ancak bu durum yakında değişebilir. 19 Kasım 2025 tarihli Federal Kabine kararı uyarınca, 31 Mart 2025’ten sonra Almanya’ya gelen Ukraynalılar otomatik olarak Bürgergeld sistemine dahil edilmeyecek, bunun yerine yeniden Sığınmacı Yardım Yasası kapsamına alınacak. Tasarı şu anda Federal Meclis’te görüşülüyor.
Araştırmacılar bu değişikliğe temkinli yaklaşıyor. İş arayan mültecilerin Jobcenter hizmetlerinden yararlanma imkanı sürecek olsa da, artık bu hizmetlere kendilerinin başvurması gerekecek. Bu durumun desteğin daha geç ve daha az koordineli başlamasına yol açabileceği belirtiliyor. Özellikle çocuklu haneler ve daha fazla desteğe ihtiyaç duyan kişiler açısından riskler bulunduğu ifade ediliyor.
ARTI49
FOTOĞRAF: Unsplash