Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in, ABD’nin İran’a yönelik askeri hamlesine ilişkin sert eleştirileri Washington’da yankı buldu. ABD Başkanı Donald Trump, Merz’e sosyal medya platformu Truth Social üzerinden ağır ifadelerle yüklendi. Trump, "Ne hakkında konuştuğunu bilmiyor!" diyerek Alman lideri hedef aldı ve Almanya’nın ekonomik durumuna da gönderme yaptı. "Almanya’nın hem ekonomik hem de diğer açılardan neden bu kadar kötü durumda olduğu şaşırtıcı değil!" ifadelerini kullandı.
Trump ayrıca Merz’i, İran’ın nükleer silah sahibi olmasına göz yummakla suçladı ve kendi politikalarını savundu. Bu çıkış, iki lider arasında daha önce var olduğu belirtilen olumlu ilişkiyle çelişen bir tablo ortaya koydu.
Beyaz Saray temaslarına rağmen gerilim yükseldi
Bilinenlere göre Merz ile Trump arasında geçmişte doğrudan iletişim kanalları açıktı. Alman lider, kendisini Trump’a ulaşabilen az sayıda siyasetçiden biri olarak görüyordu. Nitekim Merz’in Beyaz Saray’a yaptığı ziyaretlerde ciddi bir kriz yaşanmadığı, görüşmelerin görece sorunsuz geçtiği aktarılıyor. Ancak son açıklamalar, bu dengeli ilişkinin sarsıldığını gösteriyor.
Son dönemde tonunu sertleştiren Merz, ABD yönetimini İran politikası nedeniyle açıkça eleştirdi. Sauerland bölgesindeki Marsberg’de öğrencilerle yaptığı bir söyleşide konuşan Merz, Washington’un İran savaşına ilişkin net bir çıkış planı bulunmadığını dile getirdi. İran’ın beklenenden daha güçlü göründüğünü belirten Merz, ABD’nin müzakere sürecinde de ikna edici bir strateji ortaya koyamadığını savundu.
Alman Başbakan, geçmiş örnekleri hatırlatarak askeri müdahalelerin yalnızca başlangıç değil, çıkış sürecinin de planlanması gerektiğine dikkat çekti. Afganistan ve Irak savaşlarını hatırlatan Merz, ABD’nin İran’da da benzer bir hataya düştüğünü ifade etti. İran yönetiminin müzakere sürecini ustaca yönettiğini ya da bilinçli şekilde oyaladığını söyleyen Merz, bu durumun ülke içinde ciddi bir aşağılanma hissi yarattığını belirtti.
Avrupa ile Washington arasında İran ayrışması
Trump’ın Merz’e yönelik çıkışı, Avrupa ile ABD arasında İran politikası konusunda yaşanan görüş ayrılıklarının yeni bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Daha önce İngiltere Başbakanı Keir Starmer da benzer şekilde Trump’ın hedefi olmuştu. Özellikle İran savaşına yeterli destek verilmediği gerekçesiyle Avrupalı liderlere yönelik sert eleştiriler dikkat çekiyor.
Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık ise ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü askeri sürece doğrudan dahil olmak istemiyor. Avrupa başkentlerinde, savaş sonrası dönemde tarafsız bir deniz misyonu kurularak Hürmüz Boğazı’nda güvenliğin sağlanması fikri öne çıkıyor. İran ile Umman arasındaki bu dar su yolu, özellikle petrol taşımacılığı açısından kritik önem taşıyor ve mevcut abluka küresel ekonomiyi olumsuz etkiliyor.
Küba çıkışı da farklı çizgiyi ortaya koydu
Merz’in Trump’tan ayrıştığı başlıklar yalnızca İran’la sınırlı değil. Olası bir ABD müdahalesine ilişkin Küba örneğini de gündeme getiren Merz, bu ülkenin üçüncü devletler açısından doğrudan bir tehdit oluşturmadığını söyledi. "Küba’dan, iç politikadaki tüm sorunlara rağmen, ülke dışındaki devletler için belirgin bir tehdit gelmiyor" diyen Merz, böyle bir müdahalenin hangi gerekçeyle yapılabileceğini anlamadığını ifade etti.
Trump ise daha önce Küba’ya yönelik açık şekilde “kontrol altına alma” tehdidinde bulunmuştu.