ABD’de Başkan Donald Trump’ın görevden alınmasına ilişkin tartışmalar, İran’a yönelik sert açıklamaların ardından yeniden alevlendi. Tahmin piyasalarında Trump’ın azledilme ihtimali rekor seviyeye yükselirken, siyasi cephede de konuya ilişkin dikkat çekici çıkışlar geldi.
Kalshi adlı tahmin platformunda, Trump’ın görevden alınma ve makamdan uzaklaştırılma olasılığı salı günü yüzde 27’ye çıkarak, Ocak 2025’te göreve dönmesinden bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Daha önceki zirve ise Nisan 2025’te uygulanan geniş kapsamlı ithalat tarifeleri döneminde görülmüştü.
Benzer bir piyasa olan Polymarket’te ise Trump’ın görev süresi sona ermeden azledilme ihtimali yüzde 65 olarak ölçüldü. Ancak bu oran, Senato’nun başkanı görevden alma ihtimalini kapsamıyor. Uzmanlara göre bu tür piyasalar kesin sonuç vermese de, kamuoyundaki beklentilerin anlık yansımalarını ortaya koyabiliyor.
Siyasi dengeler süreci zorlaştırıyor
ABD’de bir başkanın azledilmesi için Temsilciler Meclisi’nde basit çoğunluk yeterli olurken, görevden alınabilmesi için Senato’da üçte iki çoğunluk gerekiyor. Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi’ndeki üstünlüğü sürdükçe azil sürecinin başlatılması zor görünüyor. Ancak Demokratların ara seçimlerde çoğunluğu kazanması halinde bu ihtimal yeniden gündeme gelebilir.
Buna karşın Senato’da gerekli 67 oya ulaşmanın mevcut siyasi tabloda oldukça düşük bir ihtimal olduğu değerlendiriliyor.
İran gerilimi tartışmayı büyüttü
Tartışmaların merkezinde ise Trump’ın İran’a yönelik sert açıklamaları yer alıyor. Başkan, İran savaşının ardından kapatılan ve küresel petrol arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için Tahran’a süre tanımıştı. Süre dolmadan önce yaptığı açıklamalarda, ABD’nin köprüler ve enerji altyapılarını hedef alabileceğini ifade etti.
Bu söylemler, bazı Demokrat siyasetçilerin Trump’ı olası savaş suçları işlemekle tehdit etmekle suçlamasına yol açtı. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise bu eleştirilere karşılık, "ABD ordusu ve Trump yönetimi her zaman yasalar çerçevesinde hareket edecektir" dedi.
Trump’ın sosyal medya platformu Truth Social’da yaptığı paylaşımlar da tartışmayı derinleştirdi. Başkan bir mesajında, "Bu gece bütün bir medeniyet yok olabilir ve bir daha geri getirilemez" ifadelerini kullanırken, böyle bir sonucu istemediğini ancak bunun “muhtemel” olduğunu belirtti.
25. madde çağrıları
Trump’ın hafta sonu yaptığı başka bir paylaşım ise daha sert tepkilere neden oldu. Söz konusu mesajda İran’a yönelik ağır ifadeler kullanan Trump, askeri eylemlere işaret etti.
Bu açıklamaların ardından bazı siyasetçiler, başkanın görevden alınması için ABD Anayasası’nın 25. maddesinin devreye sokulması çağrısında bulundu. Bu maddeye göre başkanın görevden alınması, kabinenin kararıyla mümkün olabiliyor.
Cumhuriyetçi eski Temsilciler Meclisi üyesi Marjorie Taylor Greene, "25. ANAYASA EK MADDESİ!!! Amerika’ya tek bir bomba düşmedi. Bütün bir medeniyeti yok edemeyiz. Bu kötü ve delice" ifadelerini kullandı.
Demokrat vekil Ro Khanna ise "25. maddeyi uygulamalı ve Trump’ı görevden almalıyız. Savaş suçlarıyla tehdit etmek anayasamızın ve Cenevre Sözleşmeleri’nin açık ihlalidir" dedi.
Bir diğer Demokrat siyasetçi Jim McGovern da Trump’ın açıklamalarını “çılgınlık” olarak nitelendirerek, ordunun yasa dışı emirlere uymaması gerektiğini savundu.
Öte yandan Cumhuriyetçi kanattan, Trump’ın azledilmesine yönelik herhangi bir destek sinyali gelmedi