TBMM (AA) - COŞKUN ERGÜL - TBMM Başkanı Cemil Çiçek, yarın düzenleyeceği basın toplantısıyla, İstiklal Mahkemeleri'nin çalışmalarını açıklayacak.
AA muhabirinin aldığı bilgiye göre, İstiklal Mahkemeleri'ne ait çevirileri yapılan belgeler 3 cillte toplandı. "İstiklal Mahkemeleri" başlıklı birinci cilt 330 sayfadan, "İstanbul İstiklal Mahkemeleri" başlıklı ikinci cilt 286 sayfadan, "Elcezire İstiklal Mahkemesi" başlıklı üçüncü cilt ise 290 sayfadan oluşuyor.
Meclis'in ambleminin de yer aldığı ciltlerin başlıkları, Türkçe ve Osmanlıca yazıldı. 2'şer bin adet basılan ciltler Meclis'te satışa sunulacak.
Ciltlerde, İstiklal Mahkemeleri karar defterlerinin aslı ve tercümesi yer alırken, mahkeme zabıtları ve diğer belgelerin ise Osmanlıca asılları yer alıyor.
Birinci cildin sunuş konuşmasını yazan Cemil Çiçek, ayrı bölgelerde kurulan İstiklal Mahkemeleri'ne ait bu evrakın, bugüne kadar arşivde özenle muhafaza edildiğini kaydetti. Çiçek, şunları kaydetti:
"TBMM Başkanlığı olarak, Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Başkanlığımız tarafından analizi, tasnifi, elektronik ortama aktarılması ile mahkemelerin karar defterlerinin orijinal hali, çevirisi, zabıtları ve mahkemelere ait diğer belgelerin yer aldığı bu çok önemli çalışmayı, yaklaşık 95 yıl sonra araştırmacıların hizmetine sunarak siyaset tarihimize önemli bir katkı yapmış olmanın haklı onurunu yaşıyoruz. Bu belgelerin internetten araştırmacıların kullanımına açılması ve kitap olarak da basılması, büyük devlet olarak tarihimize sahip çıkmamızın bir gereği olduğu kadar, geçmişimizden dersler çıkararak, geleceğe barış ve huzur içinde güvenle yürüdüğümüzün de bir göstergesidir.
İyi bir ekip çalışması sonucunda ortaya konan bu kitap, bu haliyle siyasi tarihimizin, özellikle Cumhuriyetimizin kuruluş yıllarına denk gelen çok önemli bir döneme ışık tutmakta ve bu alanda çalışan araştırmacılar için güvenilir bir başucu kaynağı olarak önemli bir boşluğu doldurmaktadır. İstiklal Mahkemeleriyle ilgili yayın çalışmamız şüphesiz bununla sınırlı kalmayacak; bu 12 mahkemeden baskıya hazır hale getirilen İstanbul ve Elcezire İstiklal Mahkemelerinin karar defterleri ve zabıtları kısa sürede Başkanlığımız tarafından basılacaktır. Çevirileri yapılan ancak indeks, tasnif ve elektronik ortama aktarma çalışmaları devam eden diğer mahkemelerin karar defterleri, zabıtları ve mahkemelere ait diğer belgelerin orijinal halleri bilahare peyderpey yayımlanacaktır. Son söz olarak, bu önemli projenin tamamlanmasında pek çok kişinin emeği ve göz nuru vardır. Bu sebeple projenin koordinatörü başta olmak üzere projenin gerçekleşmesinde ve bu kitabın hazırlanmasında emeği geçen herkese teşekkür ederim."
- Ciltlerin hazırlanması
Birinci cildin önsözünü yazan TBMM Genel Sekreteri İrfan Neziroğlu da çalışmaların nasıl yapıldığı ve ciltlerin nasıl hazırlandığı konusunda bilgi verdi.
Neziroğlu, İstiklal Mahkemeleri dosyalarına ait arşiv belgelerini bir proje çerçevesinde erişim amaçlı olarak ele alıp bilimsel metotlarla tasnif etmelerinin, elektronik ortama aktarıp indekslerini çıkarmalarının, mahkemelere ait karar defterlerinin Osmanlı Türkçesinden bugünün alfabesine çevirisini yapmalarının, millete ve gelecek kuşaklara olan sorumluluğun gereği olduğunu kaydetti.
Bu projenin, TBMM Başkanlığının 11 Mart 2010 tarih ve 3967 sayılı olurlarıyla başladığını ve olur doğrultusunda, 24 Aralık 2010-6 Eylül 2011 tarihleri arasında, İstiklal Mahkemelerine ait dosyaların envanterinin çıkarıldığını belirten Neziroğlu, arşivde bulunan 12 İstiklal Mahkemesi'ne ait 26 adet karar defterlerinin Osmanlı Türkçesi'nden bugünün alfabesine çevirisinin yapıldığını ifade etti.
İrfan Neziroğlu, birinci cildin giriş bölümünde, İstiklal Mahkemeleri'nin kuruluş süreci ve bu sürece götüren şartlara özet olarak yer verildiğini belirterek, girişten sonraki birinci bölümde, mahkemelerin kuruluş gerekçeleri, bu mahkemelere bakan üyelerin seçimi ve kısa biyografileri, yasal dayanaklarına göre İstiklal Mahkemeleri'nin karakteristik özellikleri, mahkemelerin görev kapsamları ve işleyiş tarzlarıyla ilgili kısa bilgiler verildiğini bildirdi.
İkinci bölümde mahkemelerin kuruluşuna dayanak teşkil eden kanunlara, kararlara ve Genel Kurul tutanaklarına yer verildiğini belirten Neziroğlu, çalışmanın ekle bölümünde ise İstiklal Mahkemeleri ile ilgili basında çıkan bazı haberlerin yer aldığı gazete kupürlerinin olduğunu kaydetti.
Birinci cildin girişini yazan TBMM Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Başkan Yardımcısı Abdulhekim Koçin de faaliyetleri itibariyle, Cumhuriyet öncesi ve sonrası olarak değerlendirilmeleri gereken İstiklal Mahkemeleri'nin bu iki dönemde farklı uygulamalar sergilediğini kaydetti.
Cumhuriyet öncesinde kurulan mahkemelerin genel anlamda Anadolu'nun işgalden kurtarılması ve TBMM Hükümeti'nin otoritesinin sağlanması konularında çok önemli görevler üstlendiğine işaret eden Koçin, Cumhuriyet sonrasında kurulanların ise milli mücadelenin önde gelen isimleri arasında baş gösteren siyasi çekişmeler ve inkılaplar çerçevesinde faaliyet gösterdiği izlenimi verdiğini ifade etti.
Koçin, "Durum bu olunca bu mahkemelerin siyasi iktidarların belirlenmesinde ve inkılapların yerleşmesinde ektin bir rol üstlendikleri öne çıkar. Bu sebeple mahkemelerin dönemsel olarak incelenip faaliyetlerinin bu çerçevede değerlendirilmesinin daha doğru olacağı söylenebilir" dedi.