SunExpress'i sarsan yolsuzluk, vergi kaçakçılığı ve rüşvet iddiası

FRANKFURT – Almanya’nın önde gelen yayın organları Der Spiegel ve FAZ, Türk Hava Yolları ve Lufthansa ortak kuruluşu olan SunExpress şirketi ile ilgili şok bir suçlamada bulundular. Şirket yöneticilerinden birinin vergi kaçakçılığı ve yolsuzluk iddiaları nedeniyle başının dertte olduğu belirtilen haberlerde, olayın savcılığa intikal ettirileceği ifade edildi.İlgili haberlerin Türkçe tercümesi şu şekilde:“German Wings kazasından hemen bir hafta sonrasına denk geldiği icin Schwaiger'in SXS den ayrılacağı haberi çok dikkat çekmedi.Bu ayrılış̧ normal bir ayrılış olsaydı 15 yıl içinde bu şirketi ayakta tuttuğu düşünülen Schwaiger ayrılırken teşekkür ve takdire boğulurdu.Fakat LH, bu müdürünü sadece bir cümleyle andı. Anlaşılan bunu bilinçli bir şekilde ve ileriyi düşünerek yapmışlar. Bu kişinin ayrılması ve geçmişte yaptıkları şirketin başına büyük sorunlar getirecek gibi görünüyor.Bir turizm uzmanı olan Schwaiger, LH’de kimsenin mümkün olduğunu düşünemediği ve sonucunun henüz belli olmadığı bir ihanetin içeresinde ve büyük bir skandalın baş aktörü.Bu durum sadece Schwaiger'in SXS’e kazandırdıklarını söylediği değerleri değersiz etmiyor. Aynı zamanda Carsten Spohr'un değişim planlarını da tehdit ediyor.TK ve LH’nin ortak denetim raporuna göre Schwaiger kara kasa tutmuş, bir çalışanına 50000 avro nakit para vermiş. Kendi istegine göre sponsorluklar ödemiş ve ücretsiz uçuşlar dağıtmış. 
Bu iddialar çok ağır. Gercek oldukları ortaya çıkarsa, birkaç kişi daha gider. LH’de bir bu eksikti!Bu olay Carsten Spohr icin çok kötü bir zamana denk geldi. Zira Eylül de SunExpress’le yeni longhaul projesine başlama planları yapıyordu.
Spohr LH’yi üç şirkete bölmek istiyor: 1: MUC ve FRA’dan uçak değiştirerek uçan klasik uzun mesafe müşterisi. 2: Catering veya teknik gibi hizmetler veren şirketler gurubu. 3: Eurowings adı altında uzun mesafe için ucuz bir hava yolu.Low Cost Long Hauld biletlerini de en ucuz şekilde satabilmek için taşıyıcı olarak SunExpress’i belirlemişti. Fakat bu plan aralık ayında isçi temsilcilerinin büyük tepkisine uğradı.İşçi temsilcileri SunExpress dükkanının şeffaf olmadığını, kötü yönetildiğini ve sendikalara karsı olduğunu söylüyorlardı.Bu nedenle de büyük sorumluluk isteyen böyle bir görevi SunExpress’in kaldıramayacağını savunuyorlardı.Bunu söyleyenler artık bu düşüncelerinin gerçeği yansıttığını rahatlıkla dillendirebilirler.2008 yılında hatırlanacağı gibi Siemens’de bir kara kasa olayı gündemi sarsmıştı. Bunu yapan kişiler toplanan paraları özel işleri için kullanmayıp sadece rüşvet dağıtmakta kullansalar da, Almanya’da bu bir suçtu ve mahkemeden yasaya aykırı davranış̧ ve suç işlendiği kararı çıkmıştı.Görünen o ki bu karar LH’nin ortak şirketi SXS’e kadar ulaşmamış̧ olmalı ki SunExpress de 2012 yılı sonuna kadar kara defter tutmuş̧.Siemens olayından sonra şirketlere yerleştirilen kontrol mekanizmaları SXS’de yokmuş̧. Sonradan kurulmuş - daha yeni. SXS’in, LH’nin standartlarına uymayan kendi kuralları olduğu daha önceden de çok net ve belirgindi Fakat yönetim kurulu bunu yeterince fark edemedi.SunExpress’de her şey bir uyarı mektubuyla başladı. 2012/13 yıldönümünde bir grup endişeli SXS pilotu, yönetimi anonim bir yazı ile muhtemel güvenlik açığı hakkında uyardı. Görünen o ki, bunu yapmakta çok geçerli nedenleri varmış.En azından bunun üzerine SXS kendine ilk defa teknik ve bakım bölümü kuruldu. SXS’in açıklamasına göre teknik birim zaten gecikmeleri önlemek için atanacaktı. Zira gecikmeleri önleme konusunda çok zayıflardı. Riskin devam ettiğini gören çalışanlar aralık ayında 7 sayfalık bir yazıyla yeniden Spohr'a yöneldiler.Bu yazı su an LH yönetiminin, LH icra kurulunun ve Spiegel’in de elinde mevcut. Bu yazıda tedirgin pilotlar Schwaiger'i ve SXS’deki durumları ağır bir şekilde eleştiriyorlar. Müdürlerinin fazla kibirli olduğunu ve görevlerini yeterince yapmadığını iddia ediyorlar.SXD kurulduğundan beri, 4 yıldır, FRA ve AYT/İST deki çalışanlar arasında havanın kötü olduğunu, halen kıskançlık ve çekemezlik olduğunu da iddia ediyorlar. Hızlı büyümenin ve iş yükünün sürekli kalite açığını doğurduğunu iddia ediyorlar. Bu yolcuları da etkiliyormuş. SunExpress ise başlangıç döneminde bu tür sıkıntıların "doğal" olarak olabileceğini vurguluyor.Pilotlar, bazen yönetimin uçuş planlarından daha çabuk değiştiğini söylüyorlar. Kabinde çoğu zaman sadece kiralık işçilerin çalıştığını söylüyorlar. İleride istihdam edilmeme korkusu ile rapor almaktan veya unfit olduklarını bildirmekten çekindiklerini söylüyorlar.SXS ise bu iddialara kiralık isçilerin çoğu zaten daha sonra çalışma kontratı alıyor diye bildirimde bulunmuştur. Sadece 14 günden fazla raporsuz uçuşa gelmeyenler alınmıyormuş.Bu yangın mektubundaki iddiaya göre hatta 2012 yazında LBA uçuş̧ lisansını ellerinden almak ile tehdit etmiş̧ SunExpres'i. LBA sözcüsü bu konuda yorum yapmak istemese de, "LBA, denetleme görevi çerçevesinde üçüncü kişiler tarafından gelen bilgileri de değerlendirdiğini" söyledi. SXS sözcüsü ise gerçekten 2012’de bir maddi sorun yaşadıklarını ve bu nedenle resmi makamların dikkatini çektiklerini, fakat ivedilikle yeni para aktardıklarını söyledi.Çalışanlarının bulduğu sonuca göre, ucuz Eurowings'le longhaul işine girmeden "evvela yapısal ve uzman personel koşulları yerine getirilmeli". Yoksa yazarların uyarısına göre "bu deneyin negatif sonucu şimdiden görünüyor".Schwaiger’in ayrılması ile ilk adım atılmış oldu. Çoktan olmalıydı bu ve Schwaiger konusunda gerçekten ayrılıktan başka bir alternatif yok gibi.Usulsüzlük olabileceğinin ilk sinyallerini Hamdi Topçu 2014 sonbaharında vermişti. Bunun üzerine LH ve TK beraber, sahibi oldukları ortak şirketlerinin bütün dosyalarının ekstra bir denetlemesini yaptırdılar. Bu denetleme esnasında Schwaiger’in 2001’den beri bir "savaş kasası" bulundurduğu ortaya çıktı. Bu kasayı ancak aralık 2012’de kapatmış̧.İç denetime göre bu kasanın kaynağı çalışanlara satılan biletlerden ve şirket içi eğitimlerden elde edilen para imiş̧. Başka şeyler yanı sıra bu paralarla vize alınıyormuş̧ ve tercümeler ödeniyormuş̧.Makamlara/memurlara rüşvet verildiği düşüncesi de var tabi ki. Bu iddia TK tarafından ortaya çıkarıldı fakat kanıtlar ortaya konmadı. Bir LH sözcüsü bu iddiaları genelde doğruladı, fakat detaylara girmek istemedi. Kendisinin söylediğine göre SXS bu arada kendini ihbar etti ve kısa süre önce bulunan ama miktarı bilinmeyen 12 yıllık gelirlerin 3 yılının vergisini ödendi.Maaşı 20.000 avro olan ve hem SXS hem SXD için çalışan bir kişiye, 2011 - 2014 arası Schwaiger’in neden aralıklı olarak toplam 50.000 avro nakit verdiği açıklığa kavuşmadı. Bu ödemeler için ne bir çalışma ne de bir danışmanlık kontratı var. Muhtemelen sosyal sigortalar ödenmek istenmedi. Bu konuda da LH detaylara girmek istemedi. Bir sözcü bu kişinin eski çalışan olduğunu ve her iki şirket için çalıştığını söyledi. Bu ödemeler her iki ülkede ayrı ayrı kayıt edilmiş ve gerçek alınmış̧ hizmetler için ödenmiş.Schwaiger aynı zamanda İzmir Alman Okulu’na çok bonkör davranmış̧. Okula 150.000 avro vermiş̧. Detayda tam olarak ne için bu ödemenin yapıldığını denetçiler çıkaramadı. İlgili evrakların ve belgelerin bir çoğu eksikti. LH’nin dediğine göre bunlar bu denetleme sırasında bulunmuşlar.Duruma bakılırsa göre bu sadakalarla Schwaiger, SXS’in havacılıkta ADB ile Almanya pazarında liderliğini elde etmek istedi. Şirketin açıklamasına göre paralar öncelikle Alman yöneticilerinin çocuklarının İzmir’de Alman standartlarına göre diplomalar alabilme imkânı sağlanması yönünde harcanmış.Normalinde bu Dışişleri Bakanlığı’nın görevidir. SXS’de yaşanan olaylar herhangi başka bir şirkette yaşansaydı savcılığa anında intikal ettirilirdi. Fakat Lufthansa’da bu böyle olmaz. Lufthansa her seferinde bu tür meseleleri içeride çözmeye gayret eder. Fakat bu sefer bunu Schwaiger konusunda yapamayacaklar gibi görünüyor zira savcılık derhal devreye girecektir. Zaten Lufthansa kargo bölümündeki rüşvet iddiaları dolayısıyla savcılar Frankfurt’ta, SunExpress’in merkezi de orada olduğuna göre geçerken uğrayabilirler.