Türkiye'de "Süleymancılar" olarak bilinen yapının lideri olarak anılan Alihan Kuriş ve bağlantılı olduğu öne sürülen isimlere yönelik başlatılan geniş kapsamlı mali suç soruşturmasının ardından gözler Almanya'ya çevrildi. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmada 49 şüpheli hakkında gözaltı kararı verilirken, Alihan Kuriş'in de aralarında bulunduğu 30 kişi gözaltına alındı. Operasyon İstanbul, Ankara ve Antalya başta olmak üzere 17 ilde gerçekleştirildi. Şüphelilere ait 43 adres ile 33 şirkete ait 80 noktada arama ve el koyma işlemleri yapıldı.
Soruşturma; suç örgütü kurma ve yönetme, suç örgütüne üye olma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık ve Vergi Usul Kanunu'na muhalefet suçlamaları kapsamında yürütülüyor. Soruşturmanın dini veya sosyal faaliyetlerden ziyade, iddia edilen hiyerarşik ve ekonomik suç yapılanmasına odaklandığı bildirildi.
MASAK raporunda, inceleme kapsamındaki şirketlerin önemli bölümünde 2020 sonrasında finansal işlem ve ticaret hacimlerinin belirgin şekilde arttığı, buna paralel olarak şirket bölünmeleri ve devirlerinin gerçekleştirildiği belirtildi. Bazı yeni şirketlerin yüksek sermayeyle kurulduğu, yoğun nakit hareketleri yaşandığı, kaynağı açıklanması gereken para girişleri bulunduğu ve şirket hesaplarına ticari kayıtlarla uyumsuz şekilde yurt dışından döviz transferleri geldiği yönünde tespitlere yer verildi. Bazı haberlerde 100 milyar TL'yi aşan yurt dışı para hareketinden söz edilirken, bu işlemlerin suç gelirleriyle bağlantısının mali ve adli incelemeler sonucunda kesinleşeceği belirtiliyor.
Bakan Çiftçi Köln'deki merkezi işaret etti
Operasyonun Almanya açısından en dikkat çekici boyutunu İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi açıkladı. Çiftçi, NTV canlı yayınında Alihan Kuriş'in 2016'da yapının başına geçtiğini, bu tarihten sonra faaliyetlerin daha gizli yürütülmeye başladığının değerlendirildiğini söyledi.
Çiftçi, "Şu anda Almanya'nın Köln şehrinde büyük bir merkez yapıyorlar." dedi. Bakan, inşaat tamamlandığında yatırımın yaklaşık 70 milyon dolara ulaşacağını ve faaliyetlerin buraya kaydırılacağının değerlendirildiğini bildirdi. Operasyonun uzun süredir yapının suç ve finansal ayaklarına yönelik yürütülen çalışmanın sonucu olduğunu söyledi.
Ancak Köln'deki söz konusu merkez, Almanya açısından yeni ortaya çıkmış veya bugünkü operasyonla keşfedilmiş bir proje değil. İslam Kültür Merkezleri Birliği VIKZ'nin Köln-Müngersdorf'taki yeni genel merkezi, Alman kamuoyunda en az 2018 yılından bu yana biliniyor. Projenin aşamaları VIKZ tarafından da yıllardır kamuya açık şekilde duyuruluyor.
Köln merkezli VIKZ, Almanya'da yaklaşık 300 bağımsız cami ve eğitim derneğinin bağlı olduğu bir çatı kuruluş olarak faaliyet gösteriyor. Alman Federal Meclisi Bilimsel Hizmetler biriminin 2018 tarihli çalışmasında da VIKZ'nin 1973 yılında Köln'de kurulduğu ve finansmanının üye aidatları ile düzenli bağışlara dayandığının kuruluş tarafından bildirildiği aktarılıyor.
2018'de 70 milyon Euro olarak duyuruldu
Köln'ün önemli yerel gazetelerinden Kölner Stadt-Anzeiger, 24 Nisan 2018'de yayımladığı haberde VIKZ'nin Müngersdorf'ta yapmayı planladığı yeni genel merkezin maliyetini 70 milyon Euro olarak duyurdu. Haberde merkezin Stolberger Straße 370a adresinde kurulacağı, yönetim birimleri, toplantı alanları, ibadet salonu, imam eğitimi bölümü, öğrenci yurdu, misafirhane, kütüphane ve restoran gibi bölümler içereceği yazıldı.
Aradan altı yıl geçtikten sonra aynı gazetenin 24 Nisan 2024 tarihli haberinde ise farklı bir maliyet rakamı ortaya çıktı. VIKZ Başkanı Ali Yilmaz'ın açıklamalarına dayandırılan haberde proje maliyetinin bu kez yaklaşık 50 milyon Euro olarak hesaplandığı belirtildi. Ayrıca 550 VIKZ üyesinin inşaat çalışmalarına gönüllü olarak katıldığı ve bu çalışmalar sayesinde yaklaşık 950 bin Euro tasarruf edildiği aktarıldı.
VIKZ'nin resmi proje sayfasındaki güncel teknik bilgilere göre merkezin bulunduğu arsanın büyüklüğü 12 bin 608 metrekare. Kullanılabilir alan 17 bin 763 metrekare, toplam brüt kat alanı ise 32 bin 816 metrekare olarak belirtiliyor. Projede 231 yataklı öğrenci yurdu, 114 yataklı misafirhane, 881 kişilik ibadet alanı ve toplam 172 araçlık otopark bulunuyor. Ayrıca yönetim, toplantı ve konferans alanları, restoran, kütüphane, ticari alanlar ve dini eğitim merkezi yer alıyor.
Merkezin bir bölümü şimdiden faaliyette
Köln projesinin mevcut durumu da dikkat çekiyor. VIKZ'nin resmi internet sitesinde yayımlanan bilgilere göre kompleksin "Medrese" olarak adlandırılan C bölümünün 25 Temmuz 2026'da hizmete alındığı duyuruldu. Böylece projenin tamamı bitmemiş olsa da eğitim ve öğrenci yurdu olarak kullanılacak bölüm faaliyete geçmiş durumda.
VIKZ Başkanı Ali Yilmaz, Şubat 2026'da yapılan bir etkinlikte ilk öğrencilerin 2026 yazında yeni binaya taşınmasının planlandığını, projenin tamamen tamamlanmasının ise 2027 yazını bulacağını açıklamıştı.
VIKZ'nin 11 Mayıs 2026'daki genel kurulunda da Ali Yilmaz yeniden başkan seçildi. VIKZ'nin Almanya'daki mevcut resmi yönetim listesinde Alihan Kuriş'in adı bulunmuyor.
Alman Federal Meclisi Bilimsel Hizmetlerinin VIKZ hakkındaki çalışmasında da kuruluşun finansman modelinin üye aidatları ve düzenli bağışlara dayandığı aktarılıyor. Bununla birlikte bu bilgi VIKZ'nin kendi beyanlarına dayanıyor ve Köln'deki dev projenin tüm finansman kaynaklarının bağımsız biçimde denetlenerek açıklanmış olduğu anlamına gelmiyor.
Köln'deki merkezin finansmanı son haftalarda Almanca yayın yapan bazı sitelerde de tartışma konusu oldu. Avusturya merkezli Der Status, 28 Temmuz 2026 tarihli haberinde VIKZ merkezinin büyüklüğü ve finansman kaynağını sorgularken, projeye önemli miktarda Alman vergi parası aktarıldığı yönündeki iddiaların mevcut bilgiler ışığında doğrulanmadığını yazdı ve VIKZ'nin öz kaynak ile bağış açıklamasına yer verdi. Sitenin konuya yaklaşımı sert ve siyasi bir yayın çizgisi taşısa da söz konusu finansman iddiasının Almanca yayınlarda da tartışıldığını göstermesi açısından dikkat çekiyor.
Türkiye'deki operasyon böylece Almanya'da yıllardır inşası devam eden VIKZ genel merkezini yeniden gündemin merkezine taşıdı. Ancak mevcut veriler iki ayrı başlığın birbirinden ayrılmasını gerektiriyor: Ankara'daki soruşturmada Alihan Kuriş ve bağlantılı olduğu iddia edilen ekonomik yapılanmanın para hareketleri incelenirken, Köln'deki VIKZ merkezi Almanya'da 2018'den bu yana kamuya açık biçimde yürütülen ayrı bir kurumsal proje olarak kayıtlarda yer alıyor.
Soruşturmanın Almanya'ya uzanan para transferleriyle Köln'deki binanın finansmanı arasında doğrudan bir bağlantı kurup kurmadığı ise şu ana kadar kamuoyuna açıklanan resmi belgelerden net biçimde ortaya çıkmış değil. İçişleri Bakanı Çiftçi'nin merkezin faaliyetlerin taşınacağı yer olarak değerlendirildiği yönündeki açıklaması, operasyonun Almanya ayağı açısından şu aşamadaki en önemli resmi açıklama niteliğinde.