Almanya, nükleer geçmişini tarihe gömerken, Avrupa’nın doğusunda tam tersi bir yönelim dikkat çekiyor. Polonya, ülke tarihinin ilk nükleer enerji santralini inşa etmeye başladı ve bu proje neredeyse tüm siyasi partilerin desteğini arkasına almış durumda.
Almanya'da Gundremmingen’deki nükleer santral soğutma kulelerinin yıkımı için hazırlıklar sürerken, Polonya Başbakanı Donald Tusk ekim ortasında platformu “X” üzerinden gururlu bir paylaşım yaptı: "Polonya’nın ilk nükleer santralinin inşaatı başladı!" Mesajının altına da şu etiketi ekledi: “Biz konuşmuyoruz, yapıyoruz.”
Tusk, Słajszewo’daki inşaat alanını ziyaretinde, "Burada üretilecek elektrik 12 milyon hanenin ihtiyacını karşılayacak. Bu yatırımın büyüklüğünü en iyi bu rakam gösteriyor" dedi. Polskie Radio Koszalin’in haberine göre, santral Gdańsk’ın yaklaşık 100 kilometre kuzeybatısında, Baltık Denizi kıyısına bir kilometreden az uzaklıkta inşa ediliyor. Reaktörün soğutulması için deniz suyu kullanılacak.
Çevre kaygılarına rağmen inşaat sürüyor
Projeden önce Choczewo belediyesindeki kıyı ormanlarının geniş bir kısmı kesildi. Bu nedenle bölgede bazı çevre sakinleri tepki gösterdi. Sol-liberal bir gazete, “Buradaki her şeyin değişmesinden korkuyoruz” diyen bölge halkına yer verdi. Ancak ulusal çıkar ağır bastı. Yapılan anketlere göre, Polonyalıların artık yüzde 70’inden fazlası nükleer enerjiye destek veriyor. Bu oran, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısının hemen ardından görülen desteğin iki katı.
Yaklaşık 45 milyar Euro tutarındaki proje maliyetinden Polonya hükümeti ekonomik büyüme ve enerji güvenliği bekliyor. Başbakan Tusk bunu “uygun fiyatlı elektrik, güvenli aileler ve sıcak evler” olarak özetliyor.
Almanya’dan eleştiri, AB’den yeşil ışık
Planlara yönelik en sert eleştiri Almanya’daki Yeşiller Partisi’nden geldi. Dönemin Federal Çevre Bakanı Steffi Lemke, 2022’deki Varşova ziyaretinde nükleer enerjinin “ne iyi ne de güvenli” olduğunu belirterek projeye karşı çıkmıştı. Lemke o dönem, “Avrupa düzeyinde uygun yasal araçlarla bu projeye karşı adımlar atacağız” ifadelerini kullanmıştı. Ancak Avrupa Birliği, nükleer enerjiyi “yeşil” olarak sınıflandırdığı için Polonya’nın önünde ciddi bir engel görünmüyor.
Avrupa'da nükleere dönüş sinyalleri
Polonya yalnız değil. Slovakya da yeni bir reaktör inşa ediyor. Diğer yandan iki AB ülkesi daha nükleer enerjiye yeniden kapı aralıyor.
Rus gazına bağımlılığı sona erdirmek isteyen Danimarka, 40 yıldır yürürlükte olan nükleer yasağını yeniden değerlendiriyor. Kopenhag Parlamentosu geçen mayıs ayında nükleer enerjiye dönüş olasılığını incelemeye almıştı.
Tüm reaktörlerini 1986’daki Çernobil felaketinin ardından kapatan İtalya, yeniden nükleer seçeneği gündeme taşıdı. Başbakan Giorgia Meloni şubat ayında “geri dönüşü değerlendiriyoruz” açıklamasını yaptı. İtalyan enerji devi, SMR tipi küçük modüler reaktörler için “Nuclitalia” adlı bir yan şirket kurdu.