Yeni yıl sabahında Almanya’nın birçok kentinde havai fişek kalıntıları, karton kutular ve cam kırıkları sokakları doldurdu. Temizlikten kimin sorumlu olduğu ise yerel yönetmeliklerle belirleniyor. Almanya’da bu konuda belediyeler tarafından düzenlenen kurallar geçerli ve mülk sahiplerinin sorumluluğu yalnızca kaldırım temizliğini değil, aynı zamanda özel mülk sınırları içindeki atıkların bertarafını da kapsıyor. Her belediyede detaylar farklı olsa da ülke genelinde uygulanan bazı temel ilkeler bulunuyor. Bu yükümlülükleri ihlal edenler ciddi yaptırımlarla karşılaşabiliyor.
Mülk sahiplerinin, yılbaşı gecesinden kalan çöpleri kendi arazilerinden bizzat temizlemeleri gerekiyor. Komşulardan gelen kalıntılar bile bu kuralı değiştirmiyor. Sokak temizliği yönetmeliklerine göre, özel mülklerde “kirleten öder” ilkesi yalnızca sınırlı şekilde uygulanıyor. Ancak elinizde kamera kayıtları gibi deliller varsa, atıkları bırakan kişiden temizlik yapması istenebiliyor. Bazı eyaletlerde, örneğin Bavyera’da, keskin kenarlı cam veya şişe gibi tehlikeli atıkları ortalıkta bırakanlara 35 ila 80 Euro arasında para cezası kesiliyor. Havai fişeklerle birinin hayatını veya sağlığını kasten tehlikeye atanlar ise beş yıla kadar hapis veya para cezası riskiyle karşı karşıya kalabiliyor.
Atıkların doğru şekilde ayrıştırılması
Kullanılmış havai fişek bataryaları ve roket kalıntıları yalnızca evsel atık kutusuna (gri kutu) atılmalı. Bunlar geri dönüşüm kutularına ya da kağıt atıklarına karıştırılmamalı çünkü içeriklerinde tehlikeli kimyasal kalıntılar bulunabiliyor. Özellikle sıcak veya hala yanan parçalar asla doğrudan çöpe atılmamalı; önce suyla söndürülmeli ve en az 15 dakika beklenmeli. Plastik ambalajlar ise sarı torbalara atılabiliyor. 2026’da atık ayrıştırma sisteminde yapılan değişikliklerle ilgili belediyeler bilgilendirme kampanyaları yürütüyor.
Belediyelerin desteği ve özel mülklerde sorumluluk
Birçok şehirde belediye temizlik ekipleri yılbaşı sonrası temizlik çalışmalarına destek veriyor. Belediyeler birliğine göre, Almanya’nın en büyük beş kentinde yalnızca belirli alanlarda yaklaşık 200 ton yılbaşı atığı toplanıyor. Ancak bu yardıma rağmen özel mülklerin önündeki temizlik yükümlülüğü mülk sahiplerinde kalıyor. Ev sahipleri isterlerse bu sorumluluğu kiracılarına devredebiliyor. Her belediyenin uygulaması farklı olduğu için, ayrıntılar yerel temizlik dairelerinden veya imar müdürlüklerinden öğrenilebiliyor.
Hızlı temizlik çevre için de hayati
Havai fişek artıklarının zamanında toplanması yalnızca yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda çevreyi korumak açısından da önemli. Bu maddelerde bulunan kimyasallar yağmur veya eriyen kar sularıyla toprağa ve su kaynaklarına karışabiliyor. Almanya Çevre Dairesi verilerine göre, yalnızca yılbaşı gecesinde patlatılan havai fişekler yaklaşık 2.050 ton ince toz partikülü yayıyor; bu, ülkenin toplam ince toz salımının yüzde 1’ine denk geliyor. Cam şişeler renklerine göre cam kumbaralarına atılmalı, depozitosuz şişeler ise geri dönüşüm merkezlerine ücretsiz olarak teslim edilebiliyor.