Mısır'dan Libya'ya hava saldırısı

KAHİRE - Mısır'ın Libya'daki IŞİD hedeflerini vurması, işçilerin öldürülmesi akabinde aniden gelişmiş bir operasyon gibi gözükse de arka planı ve gelişim süreci izlendiğinde intikamın ötesinde hedefler güttüğü izlenimi veriyor. Mısır'da 3 Temmuz 2013 askeri darbesinin ardından seçimle işbaşına gelenlerin görevden uzaklaştırılması ülkede demokrasi rüzgarlarını askeri diktatörlük esintilerine dönüştürdü. Libya'da Emekli General Halife Hafter'in Mayıs 2014'te fiili olarak ülkedeki gidişata müdahil olduğunu ilan etmesi Mısır-Libya ilişkilerinde yeni bir dönemin başladığının habercisiydi. Mısır'ın Eylül 2014'te kalabalık bir Arap parlamenter grupla Tobruk'taki Temsilciler Meclisi'ni ziyaret etmesindeki asıl maksat Libya'nın tek meşru temsilcisi olarak Tobruk yönetimini kabul ettiğini dünya kamuoyuna duyurmaktı.Madrid'teki uluslararası Libya toplantısında Mısır'ın gösterdiği çaba, belki uluslararası toplumu ikna etmeye yetmedi ancak Sisi yönetiminin Libya konusundaki politikasını tüm şeffaflığıyla ortaya koydu. Suudi Arabistan Kralı Abdullah'ın ocak ayında vefat etmesinin akabinde ülke bürokrasisinde gözlenen ani değişim süreci Mısır'da endişeyle izlendi. Mısır Dışişleri Bakanlığı'nın önemli isimlerinde Mustafa Fıki, müttefik ülke Suudi Arabistan'daki söz konusu değişimlerin ilişkileri olumsuz etkilediğini itiraf ederek iki ülke arasındaki muhtemel siyasi krizin işaretlerini de vermiş oldu. Libya ve Mısır'daki güvenlik sorunu, Sisi ve Hafter'in ikisinin de ordu mensubu olması iki yönetimi ortak çözüm yolları bulmaya iten nedenler arasında sayılabilir. Tobruk hükümetinin siyasi ve askeri desteğe, Mısır'ın ise enerji kaynakları ve ulusal güvenlik tehdidini ortadan kaldırmaya ihtiyacı var.Tobruk Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih, son hava operasyonlarından 5 gün önce ziyaret ettiği Kahire'de yaptığı açıklamada, Libya'nın bir petrol ülkesi olarak Mısır'a destek vereceğini belirtmişti. Bu yardım sözü, Mısır'ın Libya'ya müdahelesinde intikamdan öte hedefler gütttüğünü göstermesi açısından önemliydi. Mısır’ın Abdunnasır döneminden itibaren Libya’nın doğusundaki petrol yataklarına yönelik stratejilerinin olduğu biliniyordu. Libya'daki istikrarsızlık ve iki hükümetli yönetim, Mısır'ın işgale gerek kalmadan karşılıklı işbirliğiyle enerji kaynaklarını kullanmasını mümkün kıldı. IŞİD'in infaz provakasyonuIŞİD terör örgütünün Mısırlı işçileri infaz görüntülerini General Hafter'e bağlı askeri birliklerin ellerinde tuttuğu bölgelerde gittikçe zayıflaması ve kontrolün Trablus merkezli Libya Şafağı Koalisyonu ve diğer muhalif gruplara bırakmak zorunda kalmasıyla eşzamanlı gelişmesi de dikkati çeken başka bir gündem maddesiydi.IŞİD'in Mısırlı 21 Kıpti'yi katletmesi, Libya'ya askeri müdahalenin önünü açmaktan ziyade Mısır'ın zaten zaman zaman gerçekleştirdiği operasyonlarda daha rahat hareket edebilmesini sağladı. Uluslararası Koalisyon Güçleri'nin Irak ve Suriye'deki IŞİD mevzilerini vurmasına karşı çıkan Mısır'ın, Libya'da uluslararası güçleri ortak harekete çağırması bu müdahalenin intikamdan öte gayeler taşıdığını göstermesi açısından dikkati çekmeye değer tavır. Siyasi analist Mahmud Ali, 15 Haziran'da yayınladığı makalesinde, IŞİD'in Mısır halkını Libya'ya müdahale konusunda kışkırtmasının altında Batının olma ihtimalini ileri sürerken, Ürdün'ün Suriye'deki savaşa çekilmesine benzer bir senaryonun Mısır için oynandığını savunuyor. Analistler, Mısır yönetiminin terörle mücadelede kendisine Libya gibi yeni büyük bir cephe açmasının olumsuz sonuçlar doğuracağı kanaatinde. Libya’da sayıları bir milyona yakın olduğu ifade edilen Mısırlı işçiye yönelik güvenlik tehdidinin, son hava operasyonlardan sonra daha da artacağı bir gerçek.Mısır yönetimi, medya aracılığıyla Libya’da güvenlik endişesi duyan vatandaşlarının gönül rahatlığıyla ülkelerine dönebileceklerini açıklasa da ülkedeki işsizlik ve güvenlik sorunu buna çok da hazır olmadığı izlenimini veriyor. Son gelişmelerin ardından Mısır’ın batı sınır kapısı Sellum’dan iki bine yakın Mısırlının ülkeye giriş yapması bekleniyordu. Bu sayının önümüzdeki günlerde daha da artması bekleniyor. Mısır'ın Libya'ya hava saldırılarıYurtdışı askeri operasyonların çok ince hesaplardan sonra başlatıldığı bilinen bir gerçek. Operasyonun bu denli bir hızla başlaması ve hemen uygulamaya konulması ülke kamuoyunda şaşkınlık yarattı. Neden olan olayla karşı cevap arasında henüz 24 saat dahi geçmeden askeri bir hava operasyon kararı akıllara öncesinde bir planın zaten masada hazır olduğu düşüncesini getirdi. Mursi'nin görevden alınmasıyla yönetime el koyan askere halkın bir kısmı karşı çıksa da diğer bir kısmına ümit aşıladığı yadsınamaz. Ancak aradan geçen bir buçuk yıla rağmen henüz kayda değer bir gelişmenin olmadığı ve hayat pahalılığının giderek arttığı ülkede halk tabanındaki desteğin gittikçe azaldığı görülüyor. Ekonomik ve enerji sıkıntılarını aşmanın yollarını arayan hükümetin, Mart’ta düzenleyeceği Uluslararası Mısır Ekonomi Kongresi’ne bir ay kala Libya'ya müdahelesi ekonomistler tarafından endişeyle karşılandı.Yabancı sermayenin güvenlik sorunu yaşanan ülkelere karşı çekimser davrandığı bilinen bir gerçek. Ekonomistler, ülke için hayati öneme sahip kongre öncesinde komşu ülkeye operasyon kararı alınmasının, talihsiz bir zamanlama olduğu konusunda hem fikir gibi görünüyor. Öte yandan Libya’ya yönelik operasyonunun Kuzey Afrika’daki savaşçıları harekete geçirerek özellikle güneydeki Çad ve Nijer’den çok sayıda militanın bölgeye akın edebileceği ihtimali üzerinde duruluyor. Bu endişeden hareketle Mısır’ın, Cezayir ve Tunus’u Libya'ya müdahale etmeleri yönündeki ikna çabaları sonuçsuz kaldı. İki ülke de bu operasyonları desteklemediklerini açıkladı. Son gelişmeler Libya'da istikrar ve güven ortamının yakalanması için ümitli olmanın henüz erken olduğunu gösteriyor. Halihazırda BM öncülüğünde yürütülen Trablus ve Tobruk hükümetleri arasındaki müzakerelerden sonuç alınamamışken Mısır'ın Libya'ya askeri müdahalesi, ülkedeki sorun yumağını daha da kompleks hale getireceğe benziyor. Hamdi Yıldız (AA)