NDR’nin yaptığı laboratuvar incelemesi, marketlerde “organik” etiketiyle satılan bazı dondurulmuş çilek ürünleriyle ilgili tartışma yarattı. ARD Mediathek’te yayımlanan “Die Tricks mit Bio und Öko” adlı araştırmada, Lidl ve Demeter dahil çeşitli markalara ait ürünlerde yasaklı kimyasal gübre şüphesi gündeme geldi.
Araştırma kapsamında süpermarket, indirim marketi ve organik ürün zincirlerinde satılan toplam dokuz farklı dondurulmuş çilek ve meyve karışımı incelendi. Laboratuvar analizlerinde ürünlerin organik gübreyle mi yoksa kimyasal gübreyle mi yetiştirildiği değerlendirildi. Organik tarım kurallarına göre sentetik gübre kullanımı yasak olduğu için, bu tür bulgular ürünlerin “bio” statüsünü tartışmalı hale getiriyor.
NDR, çalışmanın tüm pazarı kapsayan geniş çaplı bir analiz olmadığını, yalnızca örnekleme yöntemiyle yürütüldüğünü belirtti. Ancak sonuçların, organik etiketi taşıyan ithal ürünlerle ilgili soru işaretlerini artırdığı ifade edildi.
Türkiye ve Çin kaynaklı ürünler dikkat çekti
İncelemeye göre şüpheli bulunan partilerin Türkiye ve Çin kaynaklı olduğu belirtildi. Haberde, bu ülkelerdeki denetim mekanizmalarının Avrupa Birliği içindeki sistemlere kıyasla daha karmaşık ve denetlenmesinin zor olduğu vurgulandı.
Bu durum özellikle ithal organik ürünlerdeki güvenilirlik tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Araştırmada hangi ürünlerin testten olumlu geçtiğine dair ise ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.
Şirketlerden peş peşe açıklama
Laboratuvar sonuçlarının ardından NDR’nin ulaştığı şirketler iddiaları kabul etmedi. Lidl, ilgili tedarikçinin organik sertifikaya sahip olduğunu ve resmi kontrol belgelerinin bulunduğunu belirterek suçlamaların anlaşılır olmadığını savundu.
Demeter ise test edilen dondurulmuş çileklerin Türkiye’den geldiğini doğruladı. Şirket, üretimde “yeşil gübreleme” ve “hayvansal biyokütle” kullanıldığını açıkladı.
Dennree tarafından yapılan açıklamada gübreleme işlemlerinin yalnızca AB organik tarım yönetmeliklerine uygun şekilde gerçekleştirildiği kaydedildi. Heimatgut ise Çin’de kullanılan gübrelerin ekolojik tarım kapsamında izin verilen ürünler olduğunu ileri sürdü.
Organik tarımda hangi gübrelere izin veriliyor?
Organik üretim kurallarına göre yalnızca doğal ve organik kaynaklı gübrelerin kullanılması gerekiyor. Kompost, çiftlik gübresi, yeşil gübreleme, boynuz talaşı, bitkisel sıvı gübreler ve malç uygulamaları izin verilen yöntemler arasında yer alıyor.
Buna karşılık amonyum nitrat, üre ve sanayi üretimi gübre tuzları gibi kimyasal-sentetik gübreler organik tarımda yasak kabul ediliyor. Bu maddelerin tespit edilmesi halinde ürün organik statüsünü kaybedebiliyor.
Türkiye’deki denetim zincirlerinin de AB iç pazarına göre daha karmaşık olduğuna işaret eden uzmanlar, bu durumun gerçek organik ürünlerle geleneksel üretim arasındaki farkın anlaşılmasını zorlaştırdığını belirtiyor.
Uzmanlara göre tüketicilerin alışveriş yaparken ürün üzerindeki AB organik logosuna, kontrol numarasına ve “AB tarımı / AB dışı tarım” ibaresine dikkat etmesi gerekiyor. Demeter, Bioland ve Naturland gibi sertifikaların ise AB standartlarından daha sıkı kurallar içerdiği ifade ediliyor.