OKTAN ERDİKMEN - Almanya’dan Türkiye’ye kesin dönüş yapan Türk vatandaşı işçilerin, Almanya’da ödedikleri emeklilik sigortası primleri (çifte vatandaşlar ve Alman vatandaşları kapsam dışında) belirli şartları yerine getirdikleri takdirde tamamen iade ediliyor.
Bu primlerin iade edilmesi için kişinin Türkiye’ye kesin dönüş yapması ve sigorta yaptırma yükümlülüğü altında bulunmaması, aynı şekilde isteğe bağlı sigorta yaptırma hakkının da olmaması gerekiyor. Avrupa Birliği ve Alman vatandaşları (çifte vatandaşlar dahil) bu nedenle kapsam dışında kalıyor. Bunun dışında 'Almanya’dan Türkiye’ye kesin dönüş yapmak isteyen vatandaş, başvurusunu yaptıktan sonra en az 24 ay hiçbir yerde çalışamaz' şartı var.
Almanya’da sigorta primleri, kişinin özel durumuna değişmekle birlikte, maaşın ortalama yüzde 20’si esas alınarak hesaplanıyor. Bu primlerin yarısını, yani sadece işçinin ödediği kısmı hesaplayarak, ne kadar para alınabileceğini tahmin edebilirsiniz. Örneğin, 2200 avro brüt maaş alan ve kendisi için aylık 450 avro sosyal güvenlik primi ödenen bir kişi, bunun yarısı olan 225 avrodan hesaplandığında, 20 sene için 45 bin avro prim iadesi alabilir.
Ancak iş verenlerin, işçiler adına ödedikleri primler iade edilmiyor. Bu da bir o kadar paradan vazgeçilmesi anlamına geliyor.
İş veren primlerinin ödenmemesiyle ilgili, Almanya’da açılan davalar kaybedildi. Gerekçe olarak, kişinin yıllarca Alman Emeklilik Kasası’nın koruması altında (kaza, ölüm gibi durumlara karşı) çalışmış olması gösterilidi. Aynı şekilde, varsa işsizlik dönemlerinde İş Ajansı tarafından ödenen primler de iade edilmiyor.
Bir grup emekli işçi, birleşerek dernek kurdular: Uluslararası Hak Arama Derneği. Bu dernek, iş veren primlerini ödemediği gerekçesiyle, Almanya’yı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne şikayet etti.
Önceki dönemlerde yapılan bir başvuru, usul yönünden reddedilmişti. Ancak bu sefer, başvurunun ardından bir yıldan fazla süre geçti. Bu da davanın incelendiği anlamına geliyor.
Geçtiğimiz günlerde, Uluslararası Hak Arama Derneği’nin Başkanı Hasan Fettah aradı.
Mahkemenin sonucundan umutlu olduklarını, lehte bir karar beklediklerini söyledi.
Bu konuda, yurt dışında kendilerine destek verebilecek avukat arayışı içerisindeler.
Maalesef Türkiye, yüz binlerce insanı ilgilendiren ve milyarlarca avroyla ifade edilen tazminatların söz konusu olduğu bir davada, kendi imkanlarıyla mücadele eden bu insanlara yeterli desteği vermiyor.
'Gurbetçi mi diyelim, diaspora mı diyelim' gibi yapay tartışmalar sürdürüyorlar.
Siyasetçilerin derdi, gündeme gelip bir sonraki seçimde yerlerini garantiye almaktan ibaret.
Vatandaşın asıl sorunları ise, ne yazık ki pek kimsenin umrunda değil…
Prim iadesi almayı düşünenler için not: Uzun yıllar çalışanlar için, bu paralar her ne kadar on binlerce avroyla ifade edilse de, emeklilik uzmanları prim iadesi almayı kesinlikle tavsiye etmiyorlar. Çünkü Almanya ile Türkiye arasında imzalanan sosyal güvenlik sözleşmelerine göre, çalışma süreleri birleştirilebiliyor. Ayrıca emeklilik yaşına gelindiğinde, Türkiye’de olunsa bile, Almanya’dan kısmi veya çalışma süresine göre tam emekli maaşı alınabilir. Prim iadesi, sadece işçi ödemeleri için geçerli olduğundan, alınan para kadar bir miktardan da vazgeçilmiş oluyor. Öte yandan, kişi Almanya’dan borçlu ayrılıyorsa, alacağı paradan borçların düşülmesi ve eşinden boşandıysa aynı şekilde primlerin yarısının daha kesilmesi gibi durumlar söz konusu olabiliyor.
Ayrıca herkesin emeklilik durumu kendi şartlarına göre farklılıklar gösteriyor. Yazı bu nedenle, tavsiye veya danışmanlık niteliğinde değildir. Emeklilik konusunda işlem yapmadan önce sosyal güvenlik ataşeliklerinden bilgi almanızı öneririm.
Almanya’daki Sosyal Güvenlik Ataşelikleri adres ve telefon bilgileri için lütfen tıklayınız.
Oktan Erdikmen’in diğer yazılarını okumak için lütfen tıklayınız.