Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), İran savaşı sonrası derinleşen enerji krizinin küresel dengeleri köklü biçimde değiştireceği uyarısında bulundu. IEA Başkanı Fatih Birol, krizin boyutlarının geçmişteki büyük enerji sarsıntılarının ötesine geçtiğini belirterek, mevcut tablonun 1973, 1979 ve 2022 krizlerinin toplamından daha ağır olduğunu dile getirdi.
Fransız basınına konuşan Birol, yaşanan gelişmelerin enerji alanında uzun vadeli sonuçlar doğuracağını ifade etti. Buna karşın bazı alanlarda hızlı dönüşümlerin mümkün olabileceğine işaret ederek, özellikle yenilenebilir enerji yatırımlarında belirgin bir ivme beklendiğini söyledi.
Yenilenebilir ve nükleer enerji öne çıkıyor
Birol’a göre enerji sektöründeki dönüşüm yıllara yayılacak. Ancak bazı teknolojiler bu süreçte daha hızlı ilerleyecek. Güneş ve rüzgar enerjisinin kısa sürede devreye alınabilmesi, ülkelerin bu alanlara yönelmesini hızlandıracak. Birol bu durumu, “Çok kısa sürede, birkaç ay içinde yenilenebilir enerjiye yönelim artacak” sözleriyle ifade etti.
Öte yandan krizin yalnızca yenilenebilir kaynakları değil, nükleer enerjiyi de yeniden gündeme taşıdığına dikkat çekildi. Özellikle küçük modüler reaktörler dahil olmak üzere nükleer enerjiye olan ilginin yeniden canlanacağı öngörülüyor.
Hürmüz Boğazı küresel risk merkezi
Enerji krizinin merkezinde ise stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı yer alıyor. Birol, bölgedeki çatışmaların dünya ekonomisinin en kritik damarlarından birini tehdit ettiğini vurgulayarak, “Bu savaş dünya ekonomisinin can damarlarından birini felç ediyor” dedi.
Sadece petrol ve doğal gaz değil; gübre, petrokimya ürünleri ve helyum gibi pek çok kritik ürünün sevkiyatının da bu hattan geçtiğine dikkat çekildi.
“Kara nisan” uyarısı
IEA Başkanı, önümüzdeki döneme ilişkin karamsar bir tablo çizdi. Mart ayının zaten zorlu geçtiğini belirten Birol, “Mart çok zordu, ancak Nisan çok daha kötü olacak” diyerek risklerin arttığını ifade etti. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı kalması durumunda küresel arz zincirlerinde ciddi aksaklıklar yaşanabileceği uyarısı yapıldı.
Savaşın enerji altyapısı üzerindeki etkisi de dikkat çekici boyutta. Şu ana kadar 65 enerji tesisinin hedef alındığı, bunların üçte birinin ağır ya da çok ağır hasar aldığı bildirildi. Bu tesislerin yeniden faaliyete geçirilmesinin uzun zaman alacağı belirtiliyor.
Birol ayrıca mevcut koşullarda ülkelere enerji tüketiminde dikkatli olunması, tasarrufun artırılması ve verimliliğin yükseltilmesi çağrısında bulundu.
ARTI49