İZMİR - Çocuklara verilen isimler, dönemin modasını, sosyal, kültürel, siyasi atmosferini yansıtıyor. Bazen bir dizi film kahramanı, bazen bir film veya futbol yıldızı, roman kahramanı ve siyasetin ünlü isimleri çocuklara ‘ad sahipliği’ yapıyor. ‘Zeynep’ ise, bütün dönemsel etkenlere rağmen her dönemin kazananı.
İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Derya Duman, her dönemde bazı isimlerin ön plana çıktığını, isimlerin zamanın ruhunu yansıttığını söyledi. Dilbilim çalışmaları yapan Duman, Türkçede isim sayısının bilinmediğini belirtti. Duman, “Belki de konuştuğumuz kelimelerden fazla isim vardır. Kültürel çeşitliliğimizle birlikte özel ad envanterine orijinal isimler bağışlayan aileler de oluyor. İsimler modaya bağlı olarak değişiyor. Özellikle orta-üst ve üst sınıf aileler çocuklarına duyulmamış bir isim verme konusunda öncü. İstanbul, Bulut, Hercai özel ya da cins adları bu ailelerin çocuklarına isim olabiliyor” dedi.
"60’lar edebiyattan, 70'ler politikadan esinlendi"
Duman’a göre, Türkiye’de ilk eğilimin Cumhuriyet’in ilk yıllarında Emre, Oğuz, Kaan, Hakan gibi Türkçe adlarla başlamış. Aileler,, 1960’lı yıllarda çocuklarına, Kerime Nadir romanlarından etkilenerek Handan, Nalan isimlerini vermiş. 70’li yılların isimlerinde ise politik yaşam etkili olmuş. Duman, “Barış, Umut, Özlem, Eylem gibi isimlerin pek çoğu politik angajmanlarla seçildi. Kenan, Ecevit, İnönü veya Ulaş, Mahir gibi isimler ait oldukları zaman diliminde her zaman ideolojilerle var oldu. 70 ve 80’lerde ülkü kesimin tercih ettiği isimleri de unutmamak gerekir. Kürşat, Alptekin veya sonu ‘han’la biten genellikle erkek adları var. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü istatistiklerine göre Umut ismi 1991-2000 ve 2001-2010 yılları arasında en çok verilen 50 erkek ismi arasına girmiş. Barış ismi de 1991-2000 yılları arasında en popüler 50 erkek ismi arasında kayıtlarda yer alıyor.”
"Her dönem Zeynep'ler kazanır"
Kadın ve erkek adlarını ayıran anlam kategorileri olduğunu kaydeden Yrd. Doç. Dr. Duman, ağaç isimlerinin erkeklere, çiçek isimlerinin de kızlara verildiğini aktardı. Duman’a göre, erkek adları gücü, dayanıklılığı, cengâverliği çağrıştırırken kız adları güzelliği ve naifliği simgeliyor. Her dönemin kazananı Zeynep. Türkiye İstatistik Kurumu isim data analizine göre Zeynep adı birinci sırada. Zeynep, her kesimden ailenin tercihinde yer alabiliyor. Bunun yanı sıra Mehmet, Ali, Ayşe, Elif gibi isimler de her kesimden ailenin bireylerinde bulunuyor. Son 20 yılda, çocuklarının yurtdışında zorluk yaşamaması ya da bilgisayar ortamında zorlanmaması için ö, ç, ş gibi Türkçe karakterlerden uzak duran aileler de var. Türkçede Bulut ya da Gölge isim olabiliyor. Çeşitlilik çok fazla. Bir de İzmir, isim çeşitliliği açısından dikkat çekiyor. Bunun temelinde de kültürel çeşitlilik yer alıyor. MuhabirAjans