Avrupa Birliği'nde gıda ambalajlarına yönelik yeni dönem başladı. Bugünden itibaren belirli zararlı maddeleri içeren, yağ geçirmeyen hamburger kutuları ve hamur işi kagıtlarının piyasaya sürülmesine izin verilmiyor. Yürürlüğe giren AB Ambalaj Yönetmeliği, gıda ambalajlarında PFAS olarak bilinen per- ve poliflorlu alkil maddeler için yeni sınır değerler getiriyor.
"Sonsuz kimyasallar" olarak da adlandırılan PFAS, patates kızartması kutularının veya döner kagıtlarının yağ ve sıvı nedeniyle yumuşayıp parçalanmasını önlemek amacıyla kullanılıyor.
Baden-Württemberg Tüketici Merkezi'ne göre belirlenen sınır değerler o kadar düşük seviyede ki bu maddelerin ambalajlarda bilinçli olarak kullanılması fiilen mümkün olmayacak. Ancak depolarda bulunan mevcut ambalajların kullanılmasına devam edilebilecek. PFAS maddelerinin sağlığa zarar verebileceğinden şüphe ediliyor.
Değişikliklerin büyük bölümü 2030'da hissedilecek
Yeni düzenleme yalnızca PFAS için getirilen sıkı sınırlarla sınırlı değil. Ambalajlara ilişkin kapsamlı başka değişiklikler de öngörülüyor. Ancak tüketicilerin bunların büyük bölümünü günlük yaşamda görmesi ve hissetmesi için 2030'a kadar beklemesi gerekecek.
Yeni kurallara göre ambalajların geri dönüştürülebilir olması ve mümkün olduğunca küçük tutulması gerekecek. İnternet üzerinden verilen siparişlerde kullanılan karton kutulardaki izin verilen boş alan oranı yüzde 50 ile sınırlandırılacak.
Kutu içerisinde kagıt, balonlu naylon veya strafor parçalarıyla doldurulan bölümler de boş alan kapsamında değerlendirilecek.
Bazı tek kullanımlık plastikler yasaklanacak
Düzenlemeyle birlikte işlenmemiş taze meyve ve sebzelerde kullanılan belirli tek kullanımlık plastik ambalajlara da izin verilmeyecek.
Ayrıca çok hafif plastik poşetler yasak kapsamına alınacak. Ancak hijyen nedeniyle gerekli olan veya açıkta satılan gıdalarda kullanılarak gıda israfının önlenmesine katkı sağlayan çok hafif plastik poşetler bu uygulamanın dışında tutulacak.
Hedef 2040'a kadar yüzde 15 azalma
Ambalaj atıkları AB açısından büyük bir sorun olmaya devam ediyor. AB İstatistik Ofisi Eurostat'ın verilerine göre 2023 yılında kişi başına 177,8 kilogram ambalaj atığı oluştu.
Yeni kurallarla AB genelindeki ambalaj atıklarının 2018 seviyesine kıyasla aşamalı biçimde azaltılması hedefleniyor. Buna göre ambalaj atıklarının 2030'a kadar yüzde 5, 2035'e kadar yüzde 10 ve 2040'a kadar en az yüzde 15 azaltılması öngörülüyor.